گزارش اتاق بازرگانی تهران: تجارت غذایی ایران در بحران ژئوپلیتیک اخیر برای نخستین‌بار محک خورد

اتاق بازرگانی تهران در گزارشی که روز جمعه ۱۶ مرداد ۱۴۰۵ (۷ اوت ۲۰۲۶) توسط اکوایران منتشر شد، بحران ژئوپلیتیکی آغازشده از ۹ اسفند ۱۴۰۴ را نخستین آزمون واقعی ساختار تجارت غذایی ایران در برابر یک شوک هم‌زمان منطقه‌ای دانست. بر پایه این گزارش، برای نخستین‌بار دو مسیر اصلی تأمین غذای کشور، یعنی کریدور دریایی وابسته به تنگه هرمز و کریدور زمینی ترکیه، هم‌زمان تحت فشار قرار گرفتند؛ کریدور دریایی بیشترین آسیب را دید، در حالی که مسیر زمینی ترکیه بخش عمده صادرات غلات و نهاده‌های کشاورزی را حفظ کرد.

گزارش بحران را به سه مرحله تقسیم می‌کند: آغاز درگیری از ۹ اسفند ۱۴۰۴، تشدید محدودیت‌های دریایی و افزایش هزینه حمل تا اردیبهشت ۱۴۰۵، و برقراری آتش‌بس از خرداد ۱۴۰۵ که گزارش آن را «ثبات شکننده» توصیف می‌کند. به گفته اتاق تهران، اختلال در تنگه هرمز پیش از این باعث شده بود بخش قابل توجهی از تجارت جهانی کود، آمونیاک و اوره با اختلال مواجه شود؛ قیمت جهانی اوره تا اوایل فروردین ۱۴۰۵ حدود ۴۹ درصد افزایش یافت و طبق برآورد وزارت کشاورزی آمریکا، حدود ۲۵ درصد کشاورزان این کشور کود مورد نیاز فصل کشت خود را هنوز تهیه نکرده بودند.

بر پایه این گزارش، وابستگی واردات ایران به ذرت، کنجاله سویا و سایر نهاده‌های دامی به معنای آن است که هرگونه اختلال در این واردات مستقیما بر قیمت گوشت، مرغ، تخم‌مرغ و لبنیات اثر می‌گذارد؛ افغانستان نیز که بخشی از نیاز غذایی خود را از طریق تجارت با ایران تأمین می‌کند، با افزایش ریسک ناامنی غذایی روبه‌رو شده است.