فدرال‌رزرو برای نخستین‌بار از ۲۰۲۳ نرخ بهره را ۰٫۲۵ واحد بالا برد و انس طلا روز بعد ۸۵٫۶۵ دلار بالاتر بست؛ طلای ۱۸ عیار تهران در همان بازه ۱۳۸ هزار تومان ارزان شد (جمعه ۲۷ شهریور ۱۴۰۵)

بانک مرکزی آمریکا چهارشنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ نرخ بهره را ۰٫۲۵ واحد درصد بالا برد؛ نخستین افزایش نرخ از سال ۲۰۲۳. قاعدهٔ درسی می‌گوید بهرهٔ بالاتر برای طلا، که سودی نمی‌پردازد، خبر بدی است. در سری‌های ثبت‌شدهٔ سهمینو اما انس جهانی طلا که روز تصمیم روی ۴٬۲۵۷٫۸۳ دلار بسته بود، روز بعد یعنی پنج‌شنبه ۲۶ شهریور روی ۴٬۳۴۳٫۴۸ دلار بست: ۸۵٫۶۵ دلار و ۲٫۰۱ درصد بالاتر.

پیش‌زمینه

این تصمیم در هفته‌ای گرفته شد که سه بانک مرکزی بزرگ پشت سر هم تصمیم گرفتند. بانک مرکزی ژاپن نرخ بهره را به ۱٫۲۵ درصد رساند، بالاترین سطح ۳۱ سال اخیر (به گزارش الجزیره، ۲۷ شهریور ۱۴۰۵)، و بانک مرکزی انگلستان نرخ خود را برای دومین نشست پیاپی روی ۳٫۷۵ درصد نگه داشت و دربارهٔ ریسک صعودی تورم هشدار داد (بانک مرکزی انگلستان، ۲۶ شهریور ۱۴۰۵).

بازهٔ پیش از تصمیم برای طلا بازهٔ خوبی نبود. بر پایهٔ سری‌های ثبت‌شدهٔ سهمینو، انس طلا که ۳ شهریور ۱۴۰۵ روی ۴٬۶۶۴٫۰۸ دلار بسته بود، تا ۲۵ شهریور به ۴٬۲۵۷٫۸۳ دلار رسیده بود. تریدینگ‌اکونومیکس در گزارش ۲۷ شهریور ۱۴۰۵ خود می‌نویسد قیمت طلا در یک ماه گذشته ۳٫۱۰ درصد افت کرده و هفتهٔ منتهی به همین روز نخستین هفتهٔ مثبت آن در چهار هفته بوده است.

عددها

همهٔ ارقام زیر تاریخ‌دارند و مرجعشان در هر جمله آمده است.

• نرخ بهرهٔ آمریکا: افزایش ۰٫۲۵ واحد درصد در نشست چهارشنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۵، نخستین افزایش از سال ۲۰۲۳ (تریدینگ‌اکونومیکس ۲۷ شهریور؛ کیتکو ۲۶ شهریور؛ شبکهٔ اطلاع‌رسانی طلا و ارز ۲۶ شهریور).
• انس جهانی طلا، سری ثبت‌شدهٔ سهمینو: ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ روی ۴٬۲۵۷٫۸۳ دلار، ۲۶ شهریور روی ۴٬۳۴۳٫۴۸ دلار. تفاوت: ۸۵٫۶۵ دلار، معادل ۲٫۰۱ درصد.
• انس طلا در قرائت زندهٔ ۲۷ شهریور ۱۴۰۵: ۴٬۳۷۷٫۵۲ دلار (تریدینگ‌اکونومیکس)، یعنی ۱۱۹٫۶۹ دلار و ۲٫۸۱ درصد بالاتر از بستهٔ روز تصمیم.
• طلای ۱۸ عیار تهران، سری ثبت‌شدهٔ سهمینو: ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ روی ۲۳٬۵۰۱٬۳۰۰ تومان در هر گرم، ۲۶ شهریور روی ۲۳٬۳۶۳٬۰۰۰ تومان. تفاوت: ۱۳۸٬۳۰۰ تومان کمتر، معادل ۰٫۵۹ درصد.
• دلار آزاد، سری ثبت‌شدهٔ سهمینو: ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ روی ۲۳۰٬۵۰۰ تومان، ۲۶ شهریور روی ۲۲۷٬۹۰۰ تومان، یعنی ۱٫۱۳ درصد پایین‌تر. نرخ ۲۲۷٬۹۰۰ تومان همان روز در شبکهٔ اطلاع‌رسانی طلا و ارز هم ثبت شده است.
• نفت برنت: سومین جلسهٔ پیاپی نزولی تا ۲۷ شهریور ۱۴۰۵، روی ۱۰۴٫۲۹ دلار (تریدینگ‌اکونومیکس).

دو عدد آخر همان چیزی هستند که این ماجرا را برای خوانندهٔ ایرانی وارونه می‌کنند: در همان بازه‌ای که انس ۲٫۰۱ درصد بالا رفت، گرم طلای ۱۸ عیار تهران ۰٫۵۹ درصد پایین آمد، چون دلار آزاد بیشتر از رشد انس عقب نشست.

محرک‌ها

اینکه قیمتی پس از یک تصمیم حرکت کند، به معنای اثر آن تصمیم نیست. در همان پنجره چند چیز دیگر هم تغییر کرد و منابع بازار همان‌ها را دلیل می‌آورند، نه خودِ افزایش نرخ.

کیتکو در گزارش صبح ۲۷ شهریور ۱۴۰۵ می‌نویسد کاهش قیمت نفت خام، آرام‌شدن بازده اوراق خزانه‌داری و تضعیف دلار آمریکا به فلزات گران‌بها کمک کرد تا بازگشت پس از نشست فدرال‌رزرو را ادامه دهند. کوین‌دسک در گزارش ۲۷ شهریور ۱۴۰۵ بازده اوراق ۱۰ سالهٔ خزانه‌داری آمریکا را دوباره زیر ۵ درصد گزارش می‌کند. تریدینگ‌اکونومیکس هم افت قیمت نفت را عاملی می‌داند که نگرانی از تداوم فشار تورمی را کم کرد، و هم‌زمان می‌نویسد رشد طلا را دلار قوی‌تر محدود کرده است.

دربارهٔ خود تصمیم، اقتصاددانان ناتیکسیس، کریستوفر هاج و سلین آکر، در یادداشتی که کیتکو ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ نقل کرده، رأی کمیتهٔ بازار آزاد فدرال را «کم‌هزینه‌ترین مسیر» خوانده‌اند و گفته‌اند ممکن است پیش از پایان سال افزایش دیگری هم در راه باشد. تریدینگ‌اکونومیکس در همان روز احتمالی نزدیک به ۶۰ درصد برای افزایش دوباره در ماه آینده را از قیمت‌گذاری بازار نقل می‌کند.

مسیر رسیدن این ماجرا به بازار تهران هم سرراست است: قیمت گرم طلای داخلی از دو ورودی ساخته می‌شود، انس جهانی و نرخ دلار در بازار آزاد. وقتی انس بالا می‌رود و دلار بیشتر از آن پایین می‌آید، گرم طلا ارزان می‌شود. همین سازوکار را پیش‌تر در گزارش واگرایی انس جهانی و طلای تهران در جهت معکوس دیده بودیم، جایی که انس تقریباً بی‌حرکت ماند و گرم طلای تهران بالا رفت.

چشم‌انداز

این بخش تحلیل است و نه گزارش. تا وقتی بازده اوراق ۱۰ سالهٔ آمریکا زیر ۵ درصد بماند و قیمت نفت پایین‌تر برود، فشار بر طلا از سمت نرخ بهره کمتر از چیزی است که عنوان تصمیم القا می‌کند. در مقابل، اگر افزایش دوم نرخ که بازار حدود ۶۰ درصد برایش احتمال قائل است محقق شود، همان بازده دوباره بالا می‌رود. برای خوانندهٔ ایرانی نکتهٔ عملی این است که سهم انس در قیمت گرم طلای تهران فقط یکی از دو ورودی است و نرخ دلار آزاد در روزهای اخیر ورودی پرنوسان‌تری بوده است.

جمع‌بندی

فدرال‌رزرو ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ برای نخستین‌بار از ۲۰۲۳ نرخ بهره را بالا برد و انس طلا روز بعد ۸۵٫۶۵ دلار بالاتر بست، یعنی درست خلاف چیزی که قاعدهٔ سرانگشتی وعده می‌دهد. دلیلش اما خودِ افزایش نرخ نبود: در همان پنجره نفت سه جلسه پیاپی افت کرد و بازده ۱۰ سالهٔ آمریکا به زیر ۵ درصد برگشت. اگر یک چیز از این گزارش بماند همین است: تصمیم بانک مرکزی را بدون آنچه هم‌زمان با آن حرکت کرده نخوانید. خواندن ما این است که انس طلا بالای ۴٬۳۰۰ دلار می‌ماند، تا وقتی بازده ۱۰ سالهٔ آمریکا زیر ۵ درصد بماند، با افق تا پایان مهر ۱۴۰۵؛ و اگر انس پیش از پایان مهر زیر ۴٬۳۰۰ دلار بسته شود، این خواندن رد شده است.

چه چیزی را رصد کنیم

• بازده اوراق ۱۰ سالهٔ خزانه‌داری آمریکا و اینکه زیر ۵ درصد می‌ماند یا نه.
• نشست بعدی فدرال‌رزرو و آن احتمال حدوداً ۶۰ درصدی افزایش دوم؛ تاریخ‌های اعلام‌شده در تقویم اقتصادی سهمینو دنبال می‌شود.
• نسبت دو ورودی قیمت گرم طلای تهران، انس و دلار آزاد، که آخرین نرخ‌هایشان در صفحهٔ قیمت‌های سهمینو به‌روز می‌شود.
• حباب سکه امامی، که وقتی انس و دلار خلاف هم حرکت می‌کنند معمولاً زودتر از گرم طلا واکنش نشان می‌دهد؛ آخرین گزارش ما حباب سکه امامی در ۱۲ شهریور است.
• روند قیمت نفت برنت، که در این پنجره یکی از دو عامل اعلام‌شدهٔ بازگشت طلا بود.