مشتقه در ایران: آتی و اختیار

قرارداد آتی برای مقدار معین دارایی، سررسید و شیوهٔ تسویهٔ مشخص تعهد ایجاد می‌کند. وجه تضمین پشتوانهٔ این تعهد است و ارزش کامل قرارداد را نمی‌پردازد؛ با تغییر قیمت، حفظ موقعیت می‌تواند به واریز وجه بیشتری نیاز داشته باشد. اختیار به خریدار حق مشخص می‌دهد و فروشنده تعهد متناظر می‌پذیرد. اعمال، بهای اختیار، اندازهٔ قرارداد و سررسید پرداخت را تعیین می‌کنند. پرداخت اختیار خرید در سررسید بزرگ‌ترِ صفر و قیمت دارایی منهای اعمال است، پیش از بهای اختیار و هزینه. مقررات همان قرارداد ایرانی تعیین‌کنندهٔ اعمال و تضمین و تسویه‌اند؛ مثال خارجی فقط سازوکار را آموزش می‌دهد.

مثال با عددهای فرضی

اختیار خرید با اعمال ۱٬۰۰۰، بها ۸۰ و اندازهٔ ۱۰۰، در قیمت سررسید ۱٬۱۵۰ پرداخت ۱۵٬۰۰۰ دارد؛ با کسر بهای ۸٬۰۰۰، سود ۷٬۰۰۰ پیش از هزینه است. در قیمت ۹۵۰ خریدار بهای ۸٬۰۰۰ را از دست می‌دهد. آتی ممکن است وجه تضمین افزوده بخواهد.

خودتان بررسی کنید

آیا بهای اختیار همان قیمت اعمال است؟ نه. بها برای دریافت حق است و اعمال قیمت قراردادی استفاده از آن حق.

منابع، بررسی‌شده در ۵ اکتبر ۲۰۲۶

• مبانی اختیار روی آتی، گروه بورس شیکاگو
• سازوکار اختیار خرید، گروه بورس شیکاگو
• وجه تضمین و ریسک آتی، گروه بورس شیکاگو