کرایهٔ نفتکش‌های غول‌پیکر خلیج فارس به آسیا به ۵۱۰ هزار دلار در روز رسید؛ رکورد از پایان ژوئن، درست پس از پایان آتش‌بس ۶۰ روزهٔ ایران و آمریکا (سه‌شنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۵)

لید

کرایهٔ روزانهٔ نفتکش‌های غول‌پیکر (وی‌ال‌سی‌سی) برای حمل نفت خام از خلیج فارس به آسیا این هفته تا سقف ۵۱۰ هزار دلار در روز جهش کرد؛ به گزارش اویل‌پرایس که سه‌شنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ (۱۸ اوت ۲۰۲۶) بر پایهٔ داده‌های بورس بالتیک گردآوری‌شدهٔ بلومبرگ منتشر شد، این بالاترین سطح از پایان ژوئن تاکنون است. هم‌زمان، به گزارش بلومبرگ که خبرگزاری فارس و خبرآنلاین آن را همان روز بازتاب دادند، نفتکش غول‌پیکر «مغولستان پراسپریتی» متعلق به گروه سینوکور کرهٔ جنوبی، بزرگ‌ترین مالک نفتکش جهان، با مبلغ ۳۱ میلیون دلار برای یک محموله از یک بندر نامشخص در خلیج فارس به شرق آسیا اجاره شده؛ رقمی که تنها هزینهٔ حمل هر بشکه را حدود ۴.۵ دلار می‌کند، در برابر ۱ تا ۲ دلار در شرایط عادی. این جهش قیمتی درست در روزی رخ می‌دهد که آتش‌بس شکنندهٔ ۶۰ روزهٔ ایران و آمریکا، دوشنبه ۲۶ مرداد، بدون تمدید به پایان رسیده و طرفین برنامهٔ مشخصی برای حل اختلاف بر سر تنگهٔ هرمز ندارند.

پیش‌زمینه

تنگهٔ هرمز، آبراه حاکمیتی ایران و تنها مسیر دریایی صادرات نفت ایران، از میانهٔ تابستان صحنهٔ تنش فزاینده بوده است. کرایهٔ همین مسیر در نیمهٔ ژوئیه (اواسط تیر ۱۴۰۵) نزدیک به ۴۷۰ هزار دلار در روز بود، رقمی که در یک هفته تقریباً دو برابر شده بود. تا ۲۰ مرداد (۱۱ اوت)، به گزارش بلومبرگ که دنیای اقتصاد بازتاب داد، همین کرایه به نزدیک ۵۰۰ هزار دلار در روز رسیده بود. عدد امروز، ۵۱۰ هزار دلار، ادامهٔ همان روند صعودی پنج هفتهٔ اخیر است، نه یک جهش ناگهانی و بی‌سابقه. آنچه تازه است، هم‌زمانی این رکورد با پایان مهلت ۶۰ روزهٔ یادداشت تفاهم اسلام‌آباد میان ایران و آمریکاست؛ به گزارش نبض بازار سهمینو، ظهر امروز، دونالد ترامپ در پاسخ به پرسشی دربارهٔ تمدید این مهلت «نه» گفته و به گزارش رویترز، ایران سیاست خود را از «تدافعی» به «کاملاً تهاجمی» در قبال هرمز تغییر داده است. ترافیک قابل‌مشاهدهٔ کشتی‌ها از تنگه نیز به همین نسبت افت کرده: به گزارش کپلر که بورس‌نیوز آن را دوشنبه ۲۶ مرداد بازتاب داد، آخر هفتهٔ گذشته تنها ۵ کشتی باری روز شنبه از هرمز عبور کردند و برای یکشنبه هیچ ترددی ثبت نشد، در برابر ۳۱ کشتی آخر هفتهٔ پیش از آن. این خودِ ادامهٔ روندی است که سهمینو از دهم مرداد دنبال کرده است.

عددها

محرک‌ها

مکانیزم پشت این عدد ساده و در عین حال بی‌رحم است: هر چه ریسک امنیتی تردد از هرمز بالاتر برود، تعداد مالکان نفتکشی که حاضرند کشتی خود را برای عبور از این تنگه و بازگشت از همان مسیر بفرستند، کمتر می‌شود. به نوشتهٔ کارگزاری کشتیرانی فیرنلیز در گزارش هفتگی‌اش که اویل‌پرایس نقل کرده، تنها مالکان ریسک‌پذیر باقی مانده‌اند و همین‌ها سود قابل‌توجهی از نرخ‌های کنونی می‌برند. با محدودشدن عرضه به حدود ۲۵ نفتکش از میان ۴۸۶ فروند ناوگان جهانی، در حالی که صادرکنندگان خلیج فارس، از عربستان تا عراق (که از نفتکش‌های ادنوک ابوظبی هم استفاده می‌کند)، همچنان به دنبال کشتی برای رساندن محموله به خریداران آسیایی‌اند، بازار عملاً به یک حراج تبدیل شده: هر خریدار برای تضمین یک کشتی باید بیش از رقیب پیشنهاد بدهد. روی این کرایهٔ پایه، حق بیمهٔ اضافی خطر جنگ هم سوار می‌شود که به گفتهٔ همین گزارش، خود چند درصد از ارزش بدنهٔ کشتی را تشکیل می‌دهد. نتیجه بازاری دوپاره است: معاملات اقیانوس اطلس هنوز بر مبنای عرضه و تقاضای معمول قیمت می‌خورد، اما معاملات خلیج فارس روزبه‌روز بیشتر بر پایهٔ میزان ریسک‌پذیری مالک کشتی تعیین می‌شود. برای مقایسه، وقتی اوایل مرداد امنیت مسیر جایگزین باب‌المندب هم به خطر افتاد، دست‌کم شش نفتکش سعودی مسیر ۵۶ روزهٔ دور آفریقا را برگزیدند و هزینهٔ هر تردد ۲ تا ۲.۵ میلیون دلار بالا رفت؛ نشانه‌ای که کمبود کریدور امن، نه فقط در هرمز، همین اثر تورمی را روی کرایهٔ حمل می‌گذارد.

چشم‌انداز

این بخش پیش‌بینی سهمینو نیست و صرفاً موضع منابع را نقل می‌کند. به گزارش اویل‌پرایس، تحلیلگران برآورد میزان واقعی نفتی که هنوز از منطقه خارج می‌شود را دشوار می‌دانند، چون بخشی از کشتی‌ها با ترانسپوندر خاموش («حالت تاریک») تردد می‌کنند؛ یعنی افت آمار رسمی تردد لزوماً به معنای توقف کامل صادرات نیست. فیرنلیز در گزارش هفتگی خود چشم‌اندازی برای کاهش نرخ‌ها ارائه نکرده و تلویحاً همین سطح بالا را تا زمانی که تنش امنیتی ادامه دارد محتمل دانسته است. در سوی دیپلماتیک، به گزارش دنیای اقتصاد، رجب طیب اردوغان بامداد سه‌شنبه در تماسی تلفنی با ترامپ خواستار «حداکثر استفاده از دیپلماسی» با ایران شده و از آمادگی آنکارا برای میانجی‌گری خبر داده است؛ نتیجهٔ این تماس هنوز مشخص نیست.

جمع‌بندی

کرایهٔ حمل نفت از خلیج فارس دیگر یک عدد فرعی در حاشیهٔ اخبار هرمز نیست: از حدود ۴۷۰ هزار دلار در روز در نیمهٔ ژوئیه به ۵۱۰ هزار دلار در روز امروز رسیده، درست هم‌زمان با پایانِ بدون تمدید آتش‌بس ۶۰ روزهٔ ایران و آمریکا و در حالی که تنها ۲۵ نفتکش از ۴۸۶ فروند ناوگان جهانی حاضر به بارگیری از این منطقه‌اند. این هزینهٔ اضافه، دیر یا زود، در قیمت تمام‌شدهٔ هر کالایی که با کشتی از این آبراه عبور می‌کند - از نفت خودِ منطقه تا واردات کشورهای همسایه - ظاهر می‌شود. عددی که باید به یاد ماند همین است: وقتی عرضهٔ کشتی به یک‌بیستم ناوگان جهانی می‌رسد، قیمت را دیگر بازار تعیین نمی‌کند، ریسک‌پذیری تعیین می‌کند.

چه چیزی را رصد کنیم

• گزارش هفتگی بعدی بورس بالتیک؛ عبور از سقف ۵۱۰ هزار دلار نشانهٔ تشدید بیشتر بحران است.
• تعداد نفتکش‌های حاضر به بارگیری خلیج فارس؛ افت از ۲۵ فروند فعلی یعنی تنگ‌ترشدن بیشتر عرضه.
• آمار هفتگی تردد کپلر از تنگهٔ هرمز، برای سنجش اینکه افت آخر هفتهٔ گذشته موقتی بود یا روند تازه.
• نتیجهٔ تماس تلفنی اردوغان و ترامپ و هرگونه از سرگیری میانجی‌گری عمان یا پاکستان.
• روند نفت برنت، برای سنجش اینکه صرف ریسک به بازار کاغذی نفت هم به‌طور کامل سرایت می‌کند یا نه.

این گزارش صرفاً توصیف داده‌های منتشرشده است و هیچ توصیهٔ خرید یا فروشی در آن وجود ندارد.