مجوز نفتی ۶۰ روزه آمریکا به ایران؛ تا ۳.۰۶ میلیارد دلار درآمد ارزی ممکن تا ۳۰ مرداد ۱۴۰۵

وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC) روز دوشنبه یکم تیر ۱۴۰۵ (۲۲ ژوئن ۲۰۲۶) با صدور «مجوز عمومی ایکس» (General License X)، فروش نفت خام، محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی ایران را در ازای دلار آمریکا، برای نخستین‌بار در بیش از چهار دهه، مجاز اعلام کرد؛ مجوزی که تا ۳۰ مرداد ۱۴۰۵ (۲۱ اوت ۲۰۲۶) اعتبار دارد (به گزارش سی‌ان‌بی‌سی و مؤسسه حقوقی گرینبرگ تراوریگ، ۲۲ و ۲۳ ژوئن ۲۰۲۶). بر پایه تحلیل نیوزویک، اگر ایران بتواند در این بازهٔ ۶۰ روزه با حداکثر ظرفیت صادرات کند، درآمد ارزی این معافیت می‌تواند به ۲.۲۴ تا ۳.۰۶ میلیارد دلار برسد.

پیش‌زمینه

این معافیت پنج روز پس از امضای «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد» میان ایران و آمریکا صادر شد؛ سندی ۱۴ بندی که رؤسای‌جمهور دو کشور در ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ (۱۷ ژوئن ۲۰۲۶) امضا کردند و چارچوب ۶۰ روزه‌ای برای ادامهٔ مذاکرات، خروج تدریجی ناوگان آمریکا از منطقه ظرف ۳۰ روز، و تردد آزاد و بدون هزینهٔ کشتی‌های تجاری از تنگهٔ هرمز برای ۶۰ روز تعیین کرد (به گزارش سی‌ان‌ان و ان‌پی‌آر، ۱۷ و ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶). بر اساس متن این یادداشت، آمریکا متعهد شده دارایی‌های بلوکه یا محدودشدهٔ ایران را برای پرداخت به هر ذی‌نفعی که بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین کند «کاملاً قابل استفاده» سازد؛ نکته‌ای که مسیر مستقیم واریز درآمد نفتی به بانک مرکزی را باز می‌کند، بدون واسطه‌های غیررسمی که از زمان بازگشت تحریم‌ها مورد استفاده بوده‌اند.

ارقام کلیدی

منبع ارقام معافیت نفتی: سی‌ان‌بی‌سی، نیوزویک، گرینبرگ تراوریگ و هالند اند نایت (۲۲ و ۲۳ ژوئن ۲۰۲۶). رقم ذخایر ارزی پیش‌تر در گزارش «نبض بازار» سهمینو مبتنی بر اکوایران منتشر شده است.

محرک‌ها

به گزارش سی‌ان‌بی‌سی، این معافیت نخستین‌بار در بیش از چهار دهه اجازه می‌دهد معاملات نفتی ایران به‌طور رسمی و به دلار آمریکا انجام شود؛ پیش از این، صادرات نفت ایران عمدتاً از طریق شبکه‌های غیررسمی و با تخفیف قیمتی صورت می‌گرفت. به گزارش مؤسسهٔ حقوقی بوکانان اینگرسول اند رونی، مجوز عمومی ایکس معاملاتی را مجاز می‌داند که «به‌طور معمول ضروری و لازمه» تولید، فروش، تحویل و تخلیهٔ نفت خام، محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی با منشأ ایرانی باشد. هم‌زمان، رئیس کل بانک مرکزی، عبدالناصر همتی، بدون اشارهٔ مستقیم به این معافیت، از افزایش حدود ۴.۵ میلیارد دلاری ذخایر ارزی کشور در دورهٔ اخیر خبر داده است (به گزارش اکوایران، تیر ۱۴۰۵)؛ سهمینو در حال حاضر منبع مستقلی برای اثبات ارتباط مستقیم میان این دو رویداد در دست ندارد.

چشم‌انداز

به نقل از تحلیل نیوزویک، در صورتی که آتش‌بس پایدار بماند و صادرات نفت ایران به ظرفیت کامل برسد، این معافیت می‌تواند منبع تازه‌ای از عرضهٔ ارز برای اقتصاد ایران فراهم کند؛ اما مجوز عمومی ایکس ماهیتی موقت دارد و تمدید آن تنها با توافق طرفین و در چارچوب مذاکرات نهایی که باید تا ۳۰ مرداد ۱۴۰۵ به نتیجه برسد، ممکن است. این جمع‌بندی برداشتی از گزارش‌های منتشرشده است، نه پیش‌بینی قطعی سهمینو.

چه چیزی را رصد کنیم

در هفته‌های آینده باید وضعیت تمدید یا انقضای مجوز عمومی ایکس نزدیک به ۳۰ مرداد ۱۴۰۵، هرگونه اعلام رسمی از سوی بانک مرکزی دربارهٔ ورود درآمد نفتی به ذخایر ارزی، ادامهٔ مذاکرات نهایی ایران و آمریکا، و واکنش نرخ دلار آزاد به هر تغییر محسوس در عرضهٔ ارز را رصد کرد.

سلب مسئولیت

این گزارش صرفاً جنبهٔ اطلاع‌رسانی و آموزشی دارد و توصیهٔ سرمایه‌گذاری تلقی نمی‌شود. تمامی ارقام دارای تاریخ اعتبار مشخص هستند و ممکن است تغییر کرده باشند؛ پیش از هرگونه تصمیم‌گیری، اطلاعات را از منابع رسمی و به‌روز راستی‌آزمایی کنید.