ارزش بازار شپنا (پالایش نفت اصفهان) در بورس تهران، به قیمت پایانی ۱۱٬۱۹۰ ریالی جلسهٔ چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵، حدود ۷۰۲ هزار میلیارد تومان (حدود ۳٫۹ میلیارد دلار به نرخ دلار آزاد ۱۸ تیر) است؛ اما هزینهٔ ساخت پالایشگاهی همظرفیت از صفر، بر پایهٔ معیارهای جهانی صنعت پالایش، میتواند به ۷٫۵ تا ۱۳٫۱ میلیارد دلار برسد. یعنی بورس این دارایی را با تنها…
ارزش بازار شپنا (پالایش نفت اصفهان) در بورس تهران، بر پایهٔ ۶۲۷٫۲ میلیارد سهم منتشرشدهٔ شرکت و قیمت پایانی ۱۱٬۱۹۰ ریالی جلسهٔ چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵، حدود ۷۰۲ هزار میلیارد تومان است؛ رقمی که به نرخ دلار آزاد بامداد پنجشنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۵ (۱۸۰٬۱۹۵ تومان)، معادل حدود ۳٫۹ میلیارد دلار میشود. اما هزینهٔ ساخت پالایشگاهی همظرفیت از صفر، بر پایهٔ معیارهای جهانی صنعت پالایش، میتواند به ۷٫۵ تا ۱۳٫۱ میلیارد دلار برسد؛ یعنی نزدیک به دو تا ۳٫۴ برابر ارزش کنونی این شرکت در بورس تهران.
پیشزمینه
«ارزش جایگزینی» (Replacement Value) یکی از عدسیهای استاندارد برای ارزیابی شرکتهای داراییمحور مانند پالایشگاههاست: اینکه اگر بخواهیم امروز، از صفر، همان ظرفیت تولید را دوباره بسازیم، چقدر هزینه برمیدارد؟ وقتی این رقم بهطور محسوسی از ارزش بازار سهم شرکت در بورس بالاتر باشد، برخی تحلیلگران آن را نشانهای از قیمتگذاری پایینتر از ارزش داراییها میدانند؛ هرچند این تنها یکی از چند معیار ارزشگذاری است، نه تمام تصویر. شرکت ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ افزایش سرمایهٔ حدود ۱۹ درصدی از محل اندوخته را به ثبت رساند (از ۵۲۶٫۸ به ۶۲۷٫۲ هزار میلیارد ریال سرمایهٔ ثبتی)، رویدادی که بهطور مکانیکی قیمت مرجع سهم را در بازگشایی پایین میآورد، و پس از آن نیز نماد بهدلیل جهشی بیش از ۵۰ درصدی بسته و مشمول پاسخ به پرسشهای ناظر بازار شد. ارزش بازار در این گزارش بر پایهٔ قیمت پایانی رسمی سهم در آخرین جلسهٔ پیش از تعطیلی پایان هفته، چهارشنبه ۱۷ تیر، یعنی ۱۱٬۱۹۰ ریال محاسبه شده است (دادهٔ رسمی بورس تهران). پالایش نفت اصفهان همچنین همچون بسیاری از نمادهای بورس تهران درگیر نوسان شدید هفتهٔ اخیر بوده: سهمینو صبح چهارشنبه ۱۷ تیر، نخستین روز معاملاتی پس از جهش نفت برنت به بالای ۷۶ دلار، نوشته بود که این نماد ۲٫۸۷ درصد رشد کرده است، اما تا پایان همان جلسه آخرین معاملهٔ سهم در ۱۰٬۸۰۰ ریال، ۲٫۸ درصد پایینتر از قیمت پایانی روز قبل، انجام شد و قیمت پایانی رسمی تنها ۰٫۷ درصد بالاتر ماند؛ شاخص کل بورس تهران هم آن روز، در فضای فروپاشی آتشبس ایران و آمریکا، حدود ۲۴٬۷۰۰ واحد (۰٫۴۶ درصد) افت کرد و به ۵٬۲۸۶٬۸۵۶ واحد رسید. پنجشنبه و جمعه تعطیل پایان هفته است و بورس شنبه ۲۰ تیر بازگشایی میشود؛ یعنی ارزش بازار یادشده بر پایهٔ قیمت پایانی ۱۷ تیر است، نه لزوماً قیمت روز بازگشایی.
عددها
شاخص
مقدار
تاریخ
منبع
ظرفیت پالایش پالایشگاه اصفهان
۳۷۵ هزار بشکه در روز (سه واحد ۱۲۵ هزار بشکهای)
ظرفیت اسمی فعلی
گزارشهای صنعت انرژی ایران
افزایش سرمایهٔ ثبتشده (از محل اندوخته)
از ۵۲۶٫۸ به ۶۲۷٫۲ هزار میلیارد ریال (حدود ۱۹٪)
ثبت ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
گزارشهای بازار سرمایه
تعداد سهام منتشرشدهٔ شپنا پس از افزایش سرمایه
۶۲۷٫۲ میلیارد سهم
از ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
محاسبهٔ سهمینو از سرمایهٔ ثبتی ÷ ۱٬۰۰۰ ریال
قیمت پایانی شپنا
۱۱٬۱۹۰ ریال (آخرین معامله ۱۰٬۸۰۰ ریال)
چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵
بورس تهران
ارزش بازار شپنا
حدود ۷۰۲ هزار میلیارد تومان
محاسبهٔ سهمینو بر پایهٔ ردیفهای بالا
سهمینو
دلار آزاد
۱۸۰٬۱۹۵ تومان
بامداد پنجشنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۵
بازار آزاد، سهمینو
ارزش بازار شپنا به دلار
حدود ۳٫۹ میلیارد دلار
به نرخ بالا
محاسبهٔ سهمینو
معیار جهانی هزینهٔ ساخت پالایشگاه
۲۰ تا ۳۵ هزار دلار به ازای هر بشکه ظرفیت روزانه
برآورد صنعت جهانی
تحلیلهای بینالمللی پالایش (از جمله Thunder Said Energy)
ارزش جایگزینی برآوردی پالایشگاه اصفهان
۷٫۵ تا ۱۳٫۱ میلیارد دلار
محاسبهٔ سهمینو (۳۷۵ هزار بشکه × معیار بالا)
سهمینو
نسبت ارزش بازار به ارزش جایگزینی
حدود ۳۰ تا ۵۲ درصد
محاسبهٔ سهمینو
سهمینو
محرکها
چند مکانیزم میتواند فاصلهٔ میان ارزش بازار و ارزش جایگزینی را توضیح دهد. نخست، سود شرکتهای پالایشی ایران نه با قیمت آزاد فرآورده، بلکه با فرمول رسمی خوراک (۹۵ درصد میانگین برنت، دبی و عمان) و کرک اسپرد مصوب دولتی محاسبه میشود؛ سهمینو پیشتر نوشته بود کرک اسپرد تابستان ۱۴۰۵ حدود ۱۹ دلار در بشکه تعیین شده، رقمی که سقف سودآوری را نسبت به بازار آزاد جهانی محدود میکند و میتواند بخشی از تنزل قیمت سهم نسبت به ارزش داراییهای فیزیکی را توضیح دهد. دوم، دههها تحریم و نبود سرمایهگذاری خارجی در بخش پالایش ایران باعث شده معاملهای قابلمقایسه برای کالیبرهٔ ارزش جایگزینی در بازار داخلی وجود نداشته باشد؛ معیار جهانی بهکاررفته در این گزارش، از پالایشگاههای کشورهای دیگر گرفته شده و ممکن است هزینهٔ واقعی ساخت در ایران را دقیقاً منعکس نکند. سوم، ریسک ژئوپلیتیک هفتهٔ اخیر (فروپاشی آتشبس، حمله به نفتکشها در تنگهٔ هرمز، لغو مجوز فروش نفت) یک تنزیل ریسک اضافه به قیمتگذاری سهام داراییمحور در بورس تهران تحمیل کرده که در ارزش جایگزینی، بهعنوان یک محاسبهٔ مهندسی مستقل از بازار سهام، وارد نمیشود.
چشمانداز
سودآوری واقعی شپنا به کرک اسپرد مصوب، فرمول خوراک، نرخ دلار، سیاستهای قیمتگذاری دولت بر فرآوردههای صادراتی و ریسکهای عملیاتی و ژئوپلیتیک بستگی دارد؛ عواملی که میتوانند فاصلهٔ ارزش بازار و ارزش جایگزینی را برای مدت طولانی باز نگه دارند، بدون آنکه لزوماً به رشد قیمت سهم بینجامد. از سوی دیگر، اگر کرک اسپرد در محدودهٔ کنونی تثبیت شود و ریسک ژئوپلیتیک فروکش کند، تنگشدن این فاصله یکی از سناریوهای قابلتصور است، نه یک پیشبینی قطعی.
چه چیزی را رصد کنیم
بازگشایی بورس تهران، شنبه ۲۰ تیر ۱۴۰۵، نخستین قیمت تازهٔ شپنا پس از جلسهٔ ۱۷ تیر را نشان میدهد. در کنار آن، گزارشهای میاندورهٔ کدال برای فصل تابستان، هرگونه تجدیدنظر در کرک اسپرد مصوب، و مسیر تنش در تنگهٔ هرمز از موارد قابلپیگیری هفتههای آینده است.
اصلاحیه، ۲۲ مهر ۱۴۰۵: در نسخهٔ نخست، ارزش بازار شپنا بر پایهٔ قیمتهای گزارششدهٔ ۷٬۵۳۰ تا ۸٬۱۶۰ ریال محاسبه شده بود که بهروز نبودند: قیمت پایانی ۸٬۱۶۰ ریال مربوط به ۲۵ خرداد بود و قیمت پایانی سهم در جلسهٔ ۱۷ تیر ۱۱٬۱۹۰ ریال بود. همچنین از افت ۵۲ هزار واحدی شاخص کل یک روز پس از آن جلسه و تعطیلی بورس تا شنبه در پی فروپاشی آتشبس یاد شده بود، در حالی که شاخص در همان جلسهٔ ۱۷ تیر حدود ۲۴٬۷۰۰ واحد افت کرد و پنجشنبه و جمعه تعطیل عادی پایان هفته بود. عنوان، خلاصه، متن و جدول بر همین پایه اصلاح شد.
Iran Energy PressIsfahan Oil Refinery's current crude oil refining capacity is about 375,000 barrels per day, through three distillation units of 125,000 barrels each.ثبت در ۱۹ تیر ۱۴۰۵
۲
چارتیکسشپنا با رشد ۲.۸۷ درصدی در قیمت ۷٬۵۳۰ ریال معامله شد.ثبت در ۱۹ تیر ۱۴۰۵
۳
Thunder Said EnergyCapex costs of greenfield refineries tend to average $30-35M per thousand barrels/day of refining capacity; lower-cost regions such as West Africa see roughly $18,000-20,000 per barrel of capacity.ثبت در ۱۹ تیر ۱۴۰۵
۴
سامانهٔ قیمت بازار آزاد طلا و ارزدلار آزاد ۱۸۰٬۱۹۵ تومان، بامداد پنجشنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۵ثبت در ۱۹ تیر ۱۴۰۵