واردات نفت ایران توسط چین در ژوئن بیش از نیمی افت کرد؛ بیش از ۲۰ میلیون بشکه در دریا معطل ماند (سه‌شنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۵)

لید

واردات نفت خام ایران توسط پالایشگرهای چینی در ژوئن ۲۰۲۶ به بیش از نصف کاهش یافت و به حدود ۶۵۴ هزار بشکه در روز رسید؛ افتی که به گزارش بلومبرگ (پنجشنبه ۱۱ تیر ۱۴۰۵) و سی‌ان‌بی‌سی (دوشنبه ۱۵ تیر ۱۴۰۵)، هر دو به نقل از داده‌های ردیابی نفتکش شرکت Kpler، نسبت به یک ماه پیش از آن رخ داده است. این افت درست زمانی رقم خورده که واشنگتن از ۱ تیر ۱۴۰۵ (۲۲ ژوئن) مجوز موقت فروش نفت ایران را صادر کرده بود. نتیجه، انباشت بی‌سابقهٔ بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت ایران در نفتکش‌های معطل در آب‌های آسیاست؛ رقمی که نسبت به هفتهٔ پیش از آن ۱۸ درصد رشد کرده. چین بزرگ‌ترین خریدار نفت تحریمی ایران است، و کندی خرید پالایشگرهای این کشور می‌تواند جریان درآمد ارزی حاصل از صادرات نفت، یکی از منابع اصلی تامین ذخایر ارزی بانک مرکزی و در نتیجه یکی از عوامل تعیین‌کنندهٔ نرخ دلار در بازار آزاد ایران، را کند کند.

پیش‌زمینه

روند از ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ (۱۷ ژوئن) آغاز شد، وقتی ایران و آمریکا از توافقی موقت برای کاهش تنش خبر دادند. پنج روز بعد، در ۱ تیر (۲۲ ژوئن)، ادارهٔ کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا (OFAC) «مجوز عمومی X» را صادر کرد که تولید، حمل، بیمه، تامین مالی و فروش نفت خام و فرآورده‌های نفتی با منشا ایرانی را تا نیمه‌شب ۳۰ مرداد ۱۴۰۵ (۲۱ اوت) مجاز اعلام کرد، بدون تضمین تمدید خودکار. انتظار اولیهٔ بازار این بود که این پنجرهٔ کوتاه صف خریداران چینی را برای جبران عقب‌ماندگی خرید در ماه‌های تحریم فعال کند. اما آمار یک ماه بعد نشان می‌دهد این اتفاق نیفتاده. برای مقیاس، متوسط قیمت جهانی نفت برنت در بحبوحهٔ درگیری ایران و اسرائیل در اردیبهشت به حدود ۱۰۶ دلار در هر بشکه رسیده بود؛ رقمی که اکنون به محدودهٔ ۷۲ دلار بازگشته، نشانه‌ای از فروکش‌کردن صرف ریسک جنگی و بازگشایی تدریجی تنگهٔ هرمز که عرضهٔ جهانی نفت را نیز افزایش داده است.

ارقام کلیدی

محرک‌ها

فریدون فشارکی، رئیس افتخاری موسسهٔ تحلیل انرژی FGE NexantECA، در گفت‌وگو با برنامهٔ Squawk Box Asia شبکهٔ سی‌ان‌بی‌سی (۱۵ تیر ۱۴۰۵) گفت «چینی‌ها هیچ اشتیاقی برای خرید نفت از هیچ‌کس نشان نمی‌دهند». به گفتهٔ او، ذخایر راهبردی و تجاری چین در حال حاضر معادل حدود ۱۰۰ روز از تقاضای این کشور را پوشش می‌دهد، بنابراین فشار فوری برای بازپرکردن انبارها وجود ندارد؛ پکن به گفتهٔ فشارکی احتمالا تنها در صورت افت قیمت جهانی نفت به محدودهٔ ۶۵ تا ۷۰ دلار در هر بشکه، وارد خرید فعال‌تر خواهد شد، بازه‌ای که نفت برنت و وست‌تگزاس هم‌اکنون به آن نزدیک شده‌اند. هم‌زمان، افزایش سه‌ماههٔ پیاپی تولید اوپک‌پلاس (از جمله ۱۸۸ هزار بشکه در روز برای آگوست، تاییدشده در ۵ تیر) و بازگشت صادرات نفت خلیج فارس از تنگهٔ هرمز به سطوح پیش از بحران، عرضهٔ نفت قانونی و کم‌ریسک‌تر خلیج فارس را در بازار چین افزایش داده و بخشی از مزیت قیمتی نفت تحریمی ایران را کم‌رنگ کرده است. عامل دیگر، سررسید ۳۰ مرداد مجوز عمومی X است: نبود تضمین تمدید، خریداران بزرگ را از تعهد به قراردادهای بلندمدت‌تر بازمی‌دارد.

چشم‌انداز

به گفتهٔ تحلیلگران انرژی از جمله فشارکی، در صورت تداوم بی‌میلی خریداران چینی تا سررسید مجوز OFAC در ۳۰ مرداد، حجم نفت معطل ایران در دریا می‌تواند بیشتر شود و فشار بر جریان درآمد ارزی صادرات نفت تشدید شود؛ فشارکی همچنین گفته است بازگشت کامل عرضهٔ نفت به بازار جهانی پیش از سال ۲۰۲۷ میلادی بعید به نظر می‌رسد. این برداشت‌ها نظر تحلیلگران یادشده است، نه پیش‌بینی قطعی یا توصیه‌ای برای تصمیم مالی.

چه چیزی را رصد کنیم

به‌روزرسانی هفتگی داده‌های ردیابی نفتکش Kpler و Vortexa دربارهٔ حجم نفت معطل ایران در دریا، وضعیت تمدید یا انقضای مجوز عمومی X در ۳۰ مرداد ۱۴۰۵، و واکنش قیمت نفت برنت به آستانهٔ ۶۵ تا ۷۰ دلاری که به گفتهٔ فشارکی می‌تواند محرک بازگشت خریداران چینی باشد، از جمله نکاتی است که در هفته‌های پیش‌رو قابل پیگیری است.

سلب مسئولیت

این گزارش صرفا جنبهٔ آموزشی و اطلاع‌رسانی بازار دارد و توصیهٔ سرمایه‌گذاری محسوب نمی‌شود. تمام ارقام تاریخ‌دار بوده و ممکن است تغییر کند؛ پیش از هرگونه تصمیم مالی، ارقام را از منابع رسمی و به‌روز راستی‌آزمایی کنید.