آمریکا مجوز فروش نفت ایران را لغو کرد؛ پس از حمله به سه نفتکش در هرمز، برنت به بالای ۷۶ دلار رسید (چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵)

لید

وزارت خزانه‌داری آمریکا سه‌شنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۵ (۷ ژوئیه ۲۰۲۶)، ساعاتی پس از حمله به سه نفتکش در تنگه هرمز، مجوز «عمومی ایکس» را که از یکم تیر فروش دلاری نفت خام، پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی ایران را مجاز کرده بود لغو کرد و نسخهٔ محدودتری با عنوان «عمومی ایکس‌یک» جایگزین آن ساخت. از این پس هیچ فروش تازه‌ای مجاز نیست؛ تنها معاملاتی که پیش از این تاریخ آغاز شده بودند تا ۲۶ تیر (۱۷ ژوئیه) مهلت تسویه دارند و درآمد حاصل از آن‌ها در حسابی مسدود و سودده نگهداری می‌شود (به نقل از سی‌بی‌اس‌نیوز، بلومبرگ، اکسیوس و سی‌ان‌بی‌سی). در واکنش، نفت برنت در معاملات پس از ساعات رسمی ۵.۶ درصد جهش کرد و به ۷۶.۰۴ دلار در هر بشکه رسید.

پیش‌زمینه

این اقدام، معکوس‌کنندهٔ مستقیم سیاستی است که خود سهمینو دوازدهم تیر گزارش داده بود: صدور «مجوز عمومی ایکس» از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا در یکم تیر ۱۴۰۵، در پی آتش‌بس ایران و آمریکا (امضاشده حدود ۲۸ خرداد ۱۴۰۵)، که برای نخستین‌بار در بیش از چهار دهه فروش رسمی نفت ایران به دلار را تا ۳۰ مرداد مجاز و تا ۳.۰۶ میلیارد دلار درآمد ارزی محتمل ساخته بود؛ رئیس‌کل بانک مرکزی هفتهٔ گذشته بخشی از انبساط ۴.۵ میلیارد دلاری ذخایر ارزی کشور را به همین مجوز مرتبط دانسته بود. اما شکنندگی آتش‌بس بارها آشکار شده بود: هفتم تیر، جنگنده‌های آمریکایی تأسیسات پایش ساحلی ایران در جنوب کشور را هدف گرفتند و وزارت خارجه ایران آن را نقض توافق خواند. سه‌شنبه ۱۶ تیر، به گفتهٔ مقام‌های آمریکایی و قطری، سپاه پاسداران با پرتابه و پهپاد به سه نفتکش، از جمله یک کشتی مرتبط با قطر، در تنگه هرمز حمله کرد؛ ارتش آمریکا در واکنش، حملاتی به اهدافی در بندرعباس در جنوب ایران انجام داد.

ارقام کلیدی

مورد	رقم	تاریخ و منبع
لغو مجوز عمومی ایکس و جایگزینی با ایکس‌یک	ممنوعیت فروش‌های تازهٔ نفتی	سه‌شنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۵؛ وزارت خزانه‌داری آمریکا (سی‌بی‌اس‌نیوز، بلومبرگ)
مهلت تسویهٔ معاملات نفتی در جریان	تا ۲۶ تیر ۱۴۰۵	همان منابع
نفت برنت (تسویهٔ رسمی)	۷۴.۱۶ دلار (۳ درصد رشد)	سه‌شنبه ۱۶ تیر؛ سی‌ان‌بی‌سی
نفت برنت (معاملات پس از ساعات رسمی)	۷۶.۰۴ دلار (۵.۶ درصد رشد)	سه‌شنبه ۱۶ تیر؛ سی‌ان‌بی‌سی
نفت وست‌تگزاس اینترمدیت (پس از ساعات رسمی)	۷۲.۲۵ دلار (۵.۴ درصد رشد)	سه‌شنبه ۱۶ تیر؛ سی‌ان‌بی‌سی
سقف درآمد ارزی محتمل از مجوز پیشین (اکنون محدودشده)	تا ۳.۰۶ میلیارد دلار	گزارش پیشین سهمینو، ۱۲ تیر ۱۴۰۵
دلار آزاد (آخرین نرخ پیش از خبر لغو مجوز)	حدود ۱۷۵٬۳۰۰ تومان	سه‌شنبه ۱۶ تیر؛ تجارت‌نیوز، اقتصادنیوز
شاخص کل بورس تهران در بازگشایی پس از سه روز تعطیلی	عبور از ۵٬۳۱۱٬۰۰۰ واحد	سه‌شنبه ۱۶ تیر؛ فرارو

محرک‌ها

لغو مجوز، دقیقاً کانالی را می‌بندد که بانک مرکزی ایران هفتهٔ گذشته آن را یکی از دو عامل اصلی انبساط ذخایر ارزی کشور معرفی کرده بود؛ به این ترتیب، چشم‌انداز درآمد دلاری رسمی نفت، دست‌کم تا اطلاع ثانوی، از مسیر رسمی محدود می‌شود. هم‌زمان، حمله به نفتکش‌ها در تنگه هرمز که حدود ۲۰ درصد جریان نفت جهان از آن عبور می‌کند، ریسک امنیتی صادرات نفتی خود ایران و همسایگان خلیج فارس را نیز بالا برده؛ عاملی که در قیمت جهانی نفت (برنت و وست‌تگزاس) و به‌تبع آن در هزینهٔ واردات ایران اثر می‌گذارد. معاون وزیر خارجهٔ ایران، کاظم غریب‌آبادی، لغو مجوز را نقض توافق آتش‌بس خواند و گفت ایران «با صدور هشدار جدی نسبت به پیامدهای نقض توافق از سوی آمریکا، اقدامات قاطعی برای صیانت از منافع و امنیت ملی» خود انجام خواهد داد (به نقل از سی‌بی‌اس‌نیوز).

چشم‌انداز

سهمینو دربارهٔ مسیر آیندهٔ تنش، قیمت نفت یا نرخ دلار پیش‌بینی یا توصیه‌ای ارائه نمی‌دهد. آنچه از داده‌های موجود برمی‌آید این است که مهلت تسویهٔ معاملات در جریان تا ۲۶ تیر، نخستین نقطهٔ بررسی رسمی این سیاست خواهد بود و واکنش بازارهای داخلی ایران، از جمله بازار ارز آزاد و بورس تهران، در نخستین روز معاملاتی پس از انتشار خبر (امروز، چهارشنبه ۱۷ تیر) هنوز در دادهٔ رسمی ثبت نشده است.

چه چیزی را رصد کنیم

واکنش دلار آزاد، طلا و سکه در معاملات امروز چهارشنبه ۱۷ تیر، نخستین بازگشایی بورس تهران پس از انتشار خبر لغو مجوز، به‌ویژه واکنش نمادهای صادرات‌محور پالایشی و پتروشیمی، سررسید مهلت تسویهٔ ۲۶ تیر برای معاملات نفتی در جریان، و هرگونه واکنش بیشتر سپاه پاسداران یا ارتش آمریکا در تنگه هرمز، از نکاتی است که در روزهای پیش رو ارزش پیگیری دارد.

سلب مسئولیت

این گزارش صرفاً جنبهٔ آموزشی و اطلاع‌رسانی بازار دارد و توصیهٔ سرمایه‌گذاری محسوب نمی‌شود. تمام ارقام تاریخ‌دار بوده و ممکن است تغییر کند؛ پیش از هرگونه تصمیم مالی، ارقام را از منابع رسمی و به‌روز راستی‌آزمایی کنید.