نفت برنت در یک روز نزدیک ۵ درصد جهش کرد و از ۸۷ دلار گذشت؛ ایران بازگشایی هرمز را به شش شرط منوط کرد و حوثی‌ها مدعی حمله پهپادی به پالایشگاه جازان شدند (دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵)

عصر دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ (۱۰ اوت ۲۰۲۶)، هر بشکه نفت برنت با جهشی نزدیک به ۵ درصد از ۸۷ دلار گذشت؛ محرک این حرکت دو خبر همزمان از دو سوی تنگهٔ هرمز بود. شورای عالی امنیت ملی ایران بازگشایی این تنگه را به شش شرط از جمله خروج نیروهای آمریکایی و لغو تحریم‌ها منوط کرد، و در همان ساعات حوثی‌های یمن مدعی حملهٔ پهپادی به پالایشگاه آرامکوی جازان در عربستان شدند.

پیش‌زمینه

بازار نفت یک ماه پرنوسان را پشت سر گذاشته است: برنت اول مرداد به مرز ۹۶ دلار رسید، پنجم مرداد با فروکش موقت تنش ۶.۶ درصد ریخت و روی ۹۰ دلار و ۷۵ سنت نشست، و هفتم مرداد دوباره با جهشی شبانه ۴.۴۵ درصدی به ۸۷ دلار و ۶۱ سنت بازگشت. جمعه ۱۶ مرداد (۷ اوت) روی ۸۳ دلار و ۱۵ سنت بسته شد. به گزارش ترینینگ‌اکونومیکز، برنت از صبح دوشنبه ۱۹ مرداد برای سومین جلسهٔ پیاپی بالا رفت و از ۸۴ دلار گذشت؛ گزارش نیمروز «نبض بازار» سهمینو از بورس تهران هم برچسب عبور برنت از ۸۰ دلار را برای همان ساعات ثبت کرده بود. آنچه امروز عصر تازه است، شتاب‌گیری این صعود تا محدودهٔ ۸۷ دلار و منشأ سیاسی و امنیتی روشن آن است.

عدد امروز

ساعت ۲۰:۳۷ دوشنبه ۱۹ مرداد به وقت تهران، تابلوی قیمت سهمینو برنت را ۸۷ دلار و ۲۵ سنت با رشد ۴.۴۲ درصدی (معادل ۳ دلار و ۷۰ سنت نسبت به پایانی دیروز) ثبت کرد. در همان ساعات، تی‌جی‌جی‌یو رقم ۸۷ دلار و ۴۸ سنت (رشد ۴.۷۱ درصدی) و اویل‌پرایس‌دات‌کام رقم ۸۷ دلار و ۳۷ سنت (رشد ۴.۵۷ درصدی، با ۱۱ دقیقه تأخیر) را نشان می‌دادند؛ هر سه منبع در محدودهٔ ۸۷ تا ۸۷.۵ دلار و رشدی میان ۴.۴ تا ۴.۷ درصد هم‌داستان بودند.

محرک‌ها

محرک اول رسمی بود. به گزارش اویل‌پرایس‌دات‌کام، محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، آخر هفتهٔ گذشته اعلام کرد تنگهٔ هرمز تا زمانی که آمریکا شش شرط را نپذیرد بسته می‌ماند: توقف تهدیدها و اقدام نظامی، پایان دائمی جنگ، خروج نیروهای دریایی و هوایی آمریکا از اطراف ایران، جبران خسارت‌های جنگ، لغو تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شدهٔ ایران. همین گزارش داده‌های ترافیک کشتیرانی را هم آورده بود: از دوشنبه تا پنجشنبهٔ هفتهٔ گذشته تنها ۳۳ کشتی از هرمز عبور کردند (در برابر ۵۰ کشتی هفتهٔ پیش از آن) و فقط شش نفتکش خام از تنگه خارج شدند.

محرک دوم امنیتی بود. به گزارش استریتس‌تایمز، حوثی‌های یمن یکشنبه ۱۸ مرداد (۹ اوت) مدعی شدند پالایشگاه ۴۰۰ هزار بشکه‌ای آرامکو در جازان را با پهپاد هدف گرفته‌اند؛ وزارت انرژی عربستان از آتش‌سوزی‌ای خبر داد که به گفتهٔ این وزارتخانه «مهار و خاموش شد»، بدون آنکه علت آن را تأیید کند. همین پالایشگاه اواخر تیرماه هم پس از حملهٔ مشابهی از مدار خارج شده بود و آرامکو گفته بود تا نیمهٔ مرداد آن را دوباره راه‌اندازی می‌کند. پیش‌تر نیز، به گزارش اویل‌پرایس در هفتم مرداد، شرکت نفتی ADNOC امارات از هدف قرار گرفتن ۱۵ فروند از کشتی‌ها و اثرات محسوس آن بر عملیاتش در منطقه خبر داده بود. برای بازار، این یعنی مسیر اصلی صادرات نفت خلیج فارس (تنگهٔ هرمز) از سمت ایران، و مسیر جایگزین دریای سرخ (پالایشگاه جازان و بندر ینبع) از سمت یمن، هم‌زمان زیر فشار هستند؛ نمونهٔ هزینهٔ این فشار را «کانون بازار» پیش‌تر با مسیر ۵۶ روزهٔ نفتکش‌های سعودی دور آفریقا ثبت کرده بود، سفری که هزینهٔ هر تردد را ۲ تا ۲.۵ میلیون دلار بالا برد.

در دل همین روز، یک روایت متفاوت هم شنیده شد: به گزارش اکوایران، یک نمایندهٔ مجلس از جزئیات تفاهم ایران و عمان خبر داد و گفت در یک دورهٔ انتقالی ۳۰ تا ۶۰ روزه، سه‌چهارم مدیریت تنگه در اختیار ایران خواهد بود. این ادعا تاکنون تنها از زبان یک نماینده و از یک منبع خبری شنیده شده، هیچ نهاد رسمی ایرانی یا عمانی آن را تأیید نکرده، و با لحن رسمی و سخت‌گیرانهٔ شورای عالی امنیت ملی در همان روزها همخوانی روشنی ندارد؛ به همین دلیل باید آن را فعلاً یک ادعای تأییدنشده، نه یک توافق قطعی، در نظر گرفت.

چشم‌انداز

به نوشتهٔ اویل‌پرایس، بازار اکنون با دو روایت کاملاً متفاوت از یک مذاکره روبه‌روست. واشنگتن، از زبان جی‌دی ونس معاون رئیس‌جمهور آمریکا، می‌گوید جریان نفت و گاز خلیج فارس به سطح پیش از جنگ بازمی‌گردد و ایران قول داده عوارض ترانزیتی وضع نکند؛ تهران در همان حال شرط‌های سیاسی، نظامی و مالی سنگینی پیش کشیده که پذیرش‌شان برای دولت ترامپ از نظر سیاسی پرهزینه است. تا وقتی این دو روایت به یک نقطه نرسند، به گفتهٔ اویل‌پرایس، صرف ریسک تنگهٔ هرمز در قیمت نفت باقی می‌ماند؛ این یک ارزیابی بازار است، نه پیش‌بینی قطعی سهمینو.

جمع‌بندی

جهش امروز برنت را نباید نشانهٔ خوش‌بینی به بازگشایی زودهنگام هرمز خواند؛ برعکس، بازار دارد سخت‌گیرتر شدن موضع رسمی ایران و تشدید ناامنی در ساحل یمنی دریای سرخ را قیمت‌گذاری می‌کند، نه نزدیک‌شدن به توافق. برای ایران این یعنی درآمد دلاری بیشتر به ازای هر بشکهٔ صادراتی، اما هم‌زمان هزینهٔ بیمه و مسیرهای جایگزین کشتیرانی هم بالا می‌رود. نکتهٔ قابل‌توجه امروز این است که دلار آزاد تهران ساعت ۱۹:۵۹ با ۰.۲۷ درصد افت همراه بود، درحالی‌که برنت نزدیک ۵ درصد بالا رفت؛ این واگرایی، در روزی که بورس تهران هم رکورد تازه‌ای ثبت کرد، نشان می‌دهد بازار داخلی هنوز جهش عصرگاهی نفت را به‌طور کامل قیمت‌گذاری نکرده است.

چه چیزی را رصد کنیم

سه نشانه در روزهای آینده مسیر بعدی را روشن می‌کنند: نخست، واکنش رسمی ایران به روایت خوش‌بینانهٔ واشنگتن و اینکه آیا شورای عالی امنیت ملی شرط‌های شش‌گانه را تعدیل می‌کند یا نه؛ دوم، اینکه آیا پالایشگاه جازان بار دیگر برای هفته‌ها از مدار خارج می‌ماند یا آرامکو مهلت میانهٔ مرداد را حفظ می‌کند؛ سوم، رفتار عبور کشتی از هرمز در هفتهٔ جاری، که هفتهٔ گذشته با افت به ۳۳ فروند به پایین‌ترین سطح چند هفته‌ای رسیده بود. تا پایان بازهٔ ۶۰ روزهٔ اولیهٔ تفاهم‌نامهٔ ایران و آمریکا، حدود ۲۵ مرداد، کمتر از یک هفته باقی مانده و بازار نفت به آن به‌عنوان یک سررسید واقعی نگاه می‌کند.