لید
در نخستین روز معاملاتی بورس تهران پس از جهش نفت برنت به بالای ۷۶ دلار، نمادهای پالایشی امروز چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵ با رشد قیمت همراه شدند: شپنا (پالایش نفت اصفهان) ۲.۸۷ درصد رشد کرد و حجم معاملاتش به بیش از ۹۴۷ میلیون سهم رسید؛ شبندر (پالایش نفت بندرعباس) نیز حدود ۰.۶۵ درصد رشد کرد و در قیمت ۴٬۸۱۲ ریال معامله شد (به نقل از چارتیکس). این گزارش به مکانیسمی میپردازد که قیمت جهانی نفت را به سودآوری پالایشیهای بورسی وصل میکند: فرمول قیمت خوراک و کرک اسپرد، نه صرفاً سطح مطلق قیمت برنت.
پیشزمینه
نفت برنت سهشنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۵ (۷ ژوئیه ۲۰۲۶) در تسویهٔ رسمی به ۷۴.۱۶ دلار رسید (رشد ۳ درصدی) و در معاملات پس از ساعات رسمی تا ۷۶.۰۴ دلار بالا رفت (رشد ۵.۶ درصدی)؛ این جهش ساعاتی پس از حمله به سه نفتکش در تنگه هرمز و بهدنبال لغو مجوز فروش دلاری نفت ایران توسط وزارت خزانهداری آمریکا رخ داد (به نقل از سیانبیسی، سیبیاسنیوز و بلومبرگ؛ سهمینو این خبر را سهشنبهشب گزارش کرده بود). این جهش را باید در بستر هفتههای اخیر دید: برنت یکشنبه ۱۳ تیر حدود ۷۲.۱۰ دلار، دوشنبه ۱۵ تیر حدود ۷۱.۷۰ دلار و در روزهای پیش از آن نزدیک ۷۰.۸۰ دلار معامله میشد؛ یعنی جهش دو روز اخیر، در حدود ۴ تا ۵ دلار به هر بشکه افزوده است.
ارقام کلیدی
| مورد | رقم | تاریخ و منبع |
|---|
| برنت (تسویهٔ رسمی) | ۷۴.۱۶ دلار (رشد ۳٪) | سهشنبه ۱۶ تیر؛ سیانبیسی |
| برنت (پس از ساعات رسمی) | ۷۶.۰۴ دلار (رشد ۵.۶٪) | سهشنبه ۱۶ تیر؛ سیانبیسی |
| برنت (هفتهٔ گذشته، مبنای مقایسه) | حدود ۷۰.۸۰ تا ۷۱.۷۰ دلار | ۱۱ تا ۱۵ تیر؛ گزارشهای بازار انرژی |
| فرمول قیمت خوراک تحویلی پالایشگاهها | ٪۹۵ میانگین برنت، دبی و عمان (پلتس) | مصوب ۱۴۰۳، وزارت نفت |
| کرک اسپرد مصوب فصل تابستان ۱۴۰۵ | حدود ۱۹ دلار در بشکه | میانگین از ۲۶ خرداد تاکنون؛ گزارشهای بازار سرمایه |
| کرک اسپرد فصل بهار ۱۴۰۵ (برای مقایسه) | حدود ۱۱.۸ دلار در بشکه | گزارشهای بازار سرمایه |
| شپنا، رشد امروز | ۲.۸۷٪، حجم ۹۴۷ میلیون سهم | چهارشنبه ۱۷ تیر؛ چارتیکس |
| شبندر، رشد امروز | ۰.۶۵٪، قیمت ۴٬۸۱۲ ریال، حجم ۲۵۱.۷ میلیون سهم | چهارشنبه ۱۷ تیر؛ چارتیکس |
| سود هر سهم شپنا (آخرین گزارش) | ۱٬۱۵۲ ریال؛ پیبهای دنبالهرو ۷.۰۸ واحد | گزارش پیشین سهمینو، ۱۶ تیر ۱۴۰۵ |
محرکها
در ایران، قیمت خوراک نفت خام تحویلی به پالایشگاههای بورسی از سال ۱۴۰۳ بر پایهٔ فرمولی معادل ۹۵ درصد میانگین سه نفت شاخص برنت، دبی و عمان (بر اساس گزارشهای نشریهٔ پلتس) محاسبه میشود؛ در سوی دیگر، قیمت فرآوردههای نفتی صادراتی نیز با فرمولی مبتنی بر سبد جهانی فرآورده تعیین میگردد. از این رو، صرف بالا رفتن برنت بهتنهایی تعیینکنندهٔ سود پالایشگاه نیست؛ آنچه مستقیماً حاشیهٔ سود را میسازد، فاصلهٔ میان این دو فرمول یعنی «کرک اسپرد» است. طبق گزارشهای بازار سرمایه، کرک اسپرد مصوب برای فصل تابستان ۱۴۰۵ در محدودهٔ ۱۹ دلار در بشکه لحاظ شده، در برابر حدود ۱۱.۸ دلار در فصل بهار؛ این گشایش کرک اسپرد، مستقل از سطح مطلق قیمت برنت، پشتوانهٔ ساختاری برای حاشیهٔ سود پالایشیها در این فصل به شمار میرود. جهش سریع قیمت جهانی نفت اثر جداگانهای هم دارد: بالا رفتن ارزش دفتری موجودی نفتخام و فرآوردهٔ انبارشدهٔ پالایشگاهها که میتواند در صورتهای مالی بهصورت سود موجودی (Inventory Gain) یکباره ثبت شود، جدا از روند مستمر حاشیهٔ سود عملیاتی ناشی از کرک اسپرد.
چشمانداز
چند گزارش تحلیلی بازار سرمایه، تثبیت کرک اسپرد در محدودهٔ کنونی را در کنار نرخ رسمی بالاتر ارز از عوامل بهبود چشمانداز سودآوری گروه پالایش در فصل تابستان عنوان کردهاند. سهمینو دربارهٔ مسیر آیندهٔ قیمت نفت، کرک اسپرد یا قیمت این نمادها در بورس تهران پیشبینی یا توصیهای ارائه نمیدهد؛ نخستین نقطهٔ سنجش رسمی اثر مالی این جهش، گزارشهای میاندورهٔ کدال برای فصل تابستان خواهد بود.
چه چیزی را رصد کنیم
نرخ رسمی ماهانهٔ خوراک که بر مبنای میانگین برنت، دبی و عمان بهروزرسانی میشود، هرگونه تجدیدنظر در کرک اسپرد مصوب فصلی، گزارشهای میاندورهٔ کدال پالایشیهای بورسی برای تابستان، سررسید مهلت تسویهٔ ۲۶ تیر برای معاملات نفتی در جریان، و واکنش ادامهدار تنگه هرمز به رویدادهای اخیر از نکاتی است که در روزهای پیش رو ارزش پیگیری دارد.
سلب مسئولیت
این گزارش صرفاً جنبهٔ آموزشی و اطلاعرسانی بازار دارد و توصیهٔ سرمایهگذاری محسوب نمیشود. تمام ارقام تاریخدار بوده و ممکن است تغییر کند؛ پیش از هرگونه تصمیم مالی، ارقام را از منابع رسمی و بهروز راستیآزمایی کنید.
