فهرست صرافی‌های رمزارزی مرتبط با ایران که آمریکا تحریم کرده به شش رسید؛ تازه‌ترین مورد آبان‌تتر و شل‌بیت در ۱۶ مرداد

وزارت خزانه‌داری آمریکا روز جمعه ۱۶ مرداد ۱۴۰۵ (۷ اوت ۲۰۲۶) دو صرافی رمزارز دیگر مرتبط با ایران، آبان‌تتر و شل‌بیت، را تحریم کرد. با این اقدام، شمار صرافی‌های رمزارزی ایرانی یا مرتبط با ایران که از ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ تاکنون در فهرست تحریم‌های ادارهٔ کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا (OFAC) قرار گرفته‌اند به شش رسید. به گفتهٔ وزیر خزانه‌داری آمریکا، این اقدام بخشی از کارزاری علیه شبکه‌های مالی موازی ایران است که «چه دلار، چه ریال، چه رمزارز» را هدف می‌گیرد.

پیش‌زمینه

دور اول این تحریم‌ها سه‌شنبه ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ (۲ ژوئن ۲۰۲۶) رقم خورد، وقتی OFAC چهار صرافی نوبیتکس، والکس، بیت‌پین و رمزینکس را به دلیل نقش‌شان در دور زدن تحریم‌های ایران تحریم کرد. حدود دو ماه بعد، جمعه ۱۶ مرداد ۱۴۰۵، خزانه‌داری آمریکا در دور دوم، آبان‌تتر و شل‌بیت را نیز به فهرست افزود؛ به همراه سیاوش کیوان‌پور (متولد ایران، دارای تابعیت دومینیکا و افغانستان، مقیم امارات) و چند شرکت وابسته به او در گرجستان، لهستان و امارات، از جمله Shelbit Technologies، Crypto Home و NFT Home. طبق بیانیهٔ خزانه‌داری آمریکا، تنظیم‌گر دارایی‌های مجازی امارات (VARA) پیش‌تر در ژانویهٔ ۲۰۲۵ و ژوئیهٔ ۲۰۲۶ علیه نهاد اماراتی مرتبط با شل‌بیت اقدام انتظامی کرده بود، هرچند به ادعای همین بیانیه، این شرکت همچنان فعال است.

اعداد این دور از تحریم‌ها

• ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ (۲ ژوئن ۲۰۲۶): نوبیتکس، والکس، بیت‌پین و رمزینکس تحریم شدند (منبع: اکوایران به نقل از زومیت، ۱۹ مرداد ۱۴۰۵؛ و بیانیهٔ خزانه‌داری آمریکا، ۱۶ مرداد ۱۴۰۵).
• ۱۶ مرداد ۱۴۰۵ (۷ اوت ۲۰۲۶): آبان‌تتر و شل‌بیت تحریم شدند (منبع: بیانیهٔ رسمی وزارت خزانه‌داری آمریکا، ۱۶ مرداد ۱۴۰۵؛ و ارزدیجیتال، ۱۷ مرداد ۱۴۰۵).
• به ادعای خزانه‌داری آمریکا، بیش از ۱ میلیون دلار دارایی دیجیتال از آدرس‌های سپاه پاسداران به آدرس‌های صرافی شل‌بیت، و بیش از ۲ میلیون دلار در مسیر معکوس از شل‌بیت به آدرس‌های سپاه، منتقل شده است (منبع: بیانیهٔ خزانه‌داری آمریکا و گزارش ارزدیجیتال، هر دو ۱۶ و ۱۷ مرداد ۱۴۰۵؛ جزئیات مستقل از سوی شل‌بیت یا نهاد دیگری تأیید یا رد نشده).

محرک‌ها

این اقدام بخشی از کارزاری است که خزانه‌داری آمریکا آن را «Economic Fury» می‌نامد و بر پایهٔ یادداشت امنیت ملی شمارهٔ ۲ رئیس‌جمهور آمریکا (NSPM-2) بنا شده؛ سیاستی با عنوان رسمی فشار حداکثری اقتصادی بر ایران. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در بیانیهٔ ۱۶ مرداد گفت: «چه دلار باشد، چه ریال، چه رمزارز، خزانه‌داری شبکه‌های مالی غیرقانونی‌ای را که این رژیم را سرپا نگه می‌دارند شکار و منهدم خواهد کرد.» به ادعای این بیانیه، آبان‌تتر میلیون‌ها دلار تراکنش با هر چهار صرافی تحریم‌شدهٔ خردادی (نوبیتکس، والکس، بیت‌پین و رمزینکس) پردازش کرده است؛ و شل‌بیت به شبکه‌ای گستردهٔ وب‌سایت‌های قمار فارسی‌زبان که دو تأثیرگذار ایرانی مقیم خارج از کشور اداره می‌کنند خدمات داده است. طبق همین بیانیه، ده‌ها میلیون دلار دارایی دیجیتال این شبکهٔ قمار از مسیر شل‌بیت شسته شده، در حالی که این دو فرد پیش‌تر در سال ۱۴۰۲ (۲۰۲۳) در ایران به قماربازی غیرقانونی محکوم شده بودند اما وب‌سایت‌هایشان همچنان به سامانه‌های پرداخت داخلی ایران دسترسی دارد.

چشم‌انداز

صرافی آبان‌تتر، یک روز پس از تحریم (شنبه ۱۷ مرداد)، در بیانیه‌ای اعلام کرد این تحریم «محدودیت جدیدی ایجاد نمی‌کند» و دارایی کاربران در امان است؛ ادعایی که مستقل از خود این صرافی تأیید نشده است. سابقهٔ چهار صرافی تحریم‌شدهٔ خرداد نشان می‌دهد یک تحریم OFAC، حتی وقتی دارایی داخل ایران را مستقیماً مسدود نمی‌کند، می‌تواند دسترسی صرافی به نقدینگی جهانی، صرافی‌های طرف مقابل و برخی مسیرهای نقل‌وانتقال بین‌المللی را محدود کند؛ ریسکی که در نهایت به کاربر ایرانی هم می‌رسد. با توجه به فاصلهٔ حدوداً دوماهه میان دو دور تحریم، احتمال دور سوم در ماه‌های آینده را نمی‌توان رد کرد، هرچند زمان دقیق آن از منابع رسمی اعلام‌نشده است.

جمع‌بندی

در کمتر از سه ماه، فهرست صرافی‌های رمزارزی مرتبط با ایران که آمریکا تحریم کرده از چهار به شش رسیده است؛ نوبیتکس، والکس، بیت‌پین و رمزینکس در خرداد، آبان‌تتر و شل‌بیت در مرداد. نکتهٔ کلیدی برای کاربر ایرانی این نیست که این تحریم‌ها فردا دارایی او را مسدود می‌کنند، بلکه این است که هر دور جدید، شمار صرافی‌هایی را که هنوز به نقدینگی و طرف‌های معاملهٔ جهانی دسترسی دارند کوچک‌تر می‌کند.

چه چیزی را رصد کنیم

باید دید آیا OFAC در ماه‌های آینده صرافی یا فرد دیگری را به این فهرست اضافه می‌کند، آیا کاربران آبان‌تتر یا شل‌بیت در برداشت دارایی با مشکل تازه‌ای مواجه می‌شوند، و آیا نهادهای ایرانی به‌طور رسمی به این دور از تحریم‌ها واکنش نشان می‌دهند. برای درک بهتر تفاوت دارایی روی صرافی با دارایی در کیف پول شخصی، و اینکه تحریم دقیقاً کدام حلقهٔ زنجیرهٔ مالی را قطع می‌کند، نگاه کنید به رمزارز شما دست کیست؟ و سازوکار تحریم و انتقال پول. برای آشنایی با نقش تتر به‌عنوان «دلار دیجیتال» بازار ایران، درس رمزارز از صفر و برای نرخ زندهٔ آن صفحهٔ قیمت تتر را ببینید.