ایران ۸۵ تا ۹۰ درصد زعفران جهان را تولید می‌کند اما هر کیلو را ۸۶۲ دلار می‌فروشد؛ کالبدشکافی پارادوکس طلای سرخ (یکشنبه ۴ مرداد ۱۴۰۵)

ایران نود درصد زعفران دنیای امروز را می‌کارد، اما پول اصلی این محصول را چه کسی می‌برد؟ فائو می‌گوید ایران هشتاد و پنج تا نود درصد زعفران جهان را تولید می‌کند. اما میانگین قیمت هر کیلو صادراتی در سال هزار و چهارصد و سه، هشتصد و شصت و دو دلار بود. چهارده سال پیش همین کیلو سه تا چهار هزار دلار می‌ارزید. زمین هم خسته شده است. مسیر سقوط را ببینید: از چند هزار دلار در ابتدای دهه تا زیر نهصد دلار امروز. امارات، اسپانیا و چین شصت و پنج درصد ارزش صادرات ما را به خود می‌گیرند. بیش از هفتاد و هفت درصد صادرات در بسته‌های بزرگ و بدون برند ایرانی بیرون می‌رود. اسپانیا فقط بیست و پنج تن می‌کارد، ولی حدود پنجاه و هشت میلیون دلار زعفران می‌فروشد. صادرکننده پس از هزینه رسمی، تنها صد و چهل تا صد و نود دلار در هر کیلو باقی می‌گذارد. سه عدد را با هم اشتباه نگیرید: تولید، ارزش ثبت‌شده، و حجم مستقیم صادرات. طلای هجده عیار در پنج سال هشت تا نه برابر شد، اما زعفران فقط چهار تا پنج برابر. بازار آتی زعفران هم نازک است. یک روز زمستان تنها صد و سیزده قرارداد معامله شد. فائو پروژه‌ای با بودجه دویست و سی و سه هزار دلار اجرا کرده. در برابر مسئله، کوچک است. حالا این پنج نشانه را رصد کنید تا بفهمید چیزی در این تصویر واقعا عوض می‌شود یا نه. مسئله کیفیت نیست. قدرت رنگ‌دهی زعفران قائنات هنوز بالاترین در کل جهان است. پس جواب سؤال اول: پول زعفران ما در قفسه اسپانیا ساخته می‌شود، نه در مزرعه خراسان.