در این درس یاد میگیرید چرا در ایران یک دلار چند قیمت دارد: نرخ آزاد، نرخ مرکز مبادله و نرخ ترجیحی را از هم جدا میکنیم، میگوییم هر نرخ برای چه کسی است، و با یک مثال عددیِ فرضی و ارقام واقعیِ تاریخدار میبینیم فاصلهٔ این نرخها چه معنایی دارد.
متن ویدیو
چرا در ایران یک دلار، چند قیمت متفاوت دارد؟ در این درس ساده جواب میگیرید. سه نرخ اصلی را از هم جدا میکنیم: آزاد، مرکز مبادله و ترجیحی. اگر این سه را نشناسید، خبرهای ضدونقیض ارز گیجتان میکند. بازار چندنرخی یعنی برای یک ارز، همزمان چند نرخ رسمی وجود دارد. دلیل اول: دولت با درآمد نفت، بزرگترین فروشنده ارز کشور است. دلیل دوم: ارز زیر فشار تحریم کمیاب است و جیرهبندی میشود. دلیل سوم: دولت میخواهد دارو و کالای اساسی ارزان بماند. نرخ آزاد در صرافیها ساخته میشود و معمولا بالاترین نرخ است. نرخ مرکز مبادله رسمی است، برای واردکنندگان ثبتشده و پایینتر از بازار آزاد. نرخ ترجیحی یارانهای است؛ دلار چهار هزار و دویست تومانی نمونه مشهور آن بود. دوشنبه بیست و دوم تیر، دلار آزاد حدود صد و هشتاد هزار تومان و مرکز مبادله خیلی پایینتر بود. فرض کنید کسی ارز را ارزان دولتی بگیرد و کالا را گران بفروشد؛ این اختلاف، رانت است. میانگین نرخ صرافیهای مجاز در سامانه سنا ثبت و منتشر میشود. اشتباه رایج: نرخ رسمی پایین برای همه در دسترس نیست. اشتباه دوم: ارز خیلی ارزان میتواند رانت و قاچاق بسازد. پس چندنرخی، نتیجه جیرهبندی و یارانه است، نه تقلب. سوالی دارید؟ برای ما کامنت بگذارید؛ درس بعدی، فردا.
ویدیوهای مرتبط
۰۱:۵۰کوتاهتحریم ثانویه چیست؛ اوفک و افایتیاف چطور کار میکنند؟
۰۱:۱۸کوتاههمتی از عرضهٔ ۵۰۰ میلیون دلار ارز توافقی در حاشیهٔ بازار خبر داد؛ فاصلهٔ ۲۱ درصدی آن با دلار آزاد پابرجاست (پنجشنبه ۵ شهریور ۱۴۰۵)
۰۱:۰۹کوتاهدلار، طلا و سکه امروز همزمان عقبنشینی کردند؛ دلار از اوج ۲۰۴ هزار تومانی به کانال ۲۰۰ هزار تومان بازگشت (سهشنبه ۳ شهریور ۱۴۰۵)
۰۱:۲۲کوتاه