چرا ترامپ حاضر نشد به خاطر عربستان با انصارالله بجنگد؟ پاسخ این تصمیم میتواند قیمت نفت، طلا و دلار را تغییر دهد. روز جمعه ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ (۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶) خبرگزاری اکسیوس، و پس از آن رویترز، سیبیاس نیوز و هاآرتص، به نقل از منابع آگاه گزارش کردند محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، از دونالد ترامپ کمک نظامی آمریکا در برابر انصارالله یمن را خواسته و واشینگتن به جای مشارکت در حمله، پشتیبانی اطلاعاتی پیشنهاد داده است. هیچیک از دو دولت این گزارش را بهصورت رسمی تأیید یا رد نکرده است.
بازار در همان چهار جلسه پاسخ خودش را داد، و پاسخ آن یک عدد ساده نبود: نفت برنت روی سری دادهٔ دنبالشدهٔ سهمینو در مجموع ۱۲٫۸ دلار مسیر رفت تا در پایان تنها ۵٫۴ دلار بالاتر از نقطهٔ شروع بسته شود.
پیشزمینه
شروع این چهار جلسه سهشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ (۸ سپتامبر) است، روزی که بر پایه گزارش الجزیره درگیری میان انصارالله و عربستان بهشدت بالا گرفت. سرلشکر ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف به رهبری عربستان، اعلام کرد شهرهای ابها، خمیسمشیط، جیزان و نجران هدف قرار گرفتهاند و دستکم ۷۳ نفر زخمی شدهاند، و وزارت انرژی عربستان از آتشسوزی در چند تأسیسات نفتی جنوب این کشور، از جمله در محدودهٔ پالایشگاه ۴۰۰ هزار بشکهای جیزان، خبر داد. این خبر در اتاق خبر سهمینو ثبت شده است.
چهار قیمت پایانی برنت در این بازه، همگی از سری دادهٔ خود سهمینو و به وقت تهران، چنین بوده است: ۱۷ شهریور ۹۹٫۱۷ دلار، ۱۸ شهریور ۱۰۰٫۸۵ دلار، ۱۹ شهریور ۱۰۸٫۳۰ دلار و ۲۰ شهریور ۱۰۴٫۶۰ دلار. جمع قدر مطلق سه جابهجایی میان این چهار عدد برابر است با ۱٫۶۸ بهعلاوهٔ ۷٫۴۶ بهعلاوهٔ ۳٫۷۰، یعنی ۱۲٫۸۴ دلار مسیر؛ در حالی که تفاضل نقطهٔ پایان و نقطهٔ آغاز تنها ۵٫۴۳ دلار، معادل ۵٫۵ درصد، است. به بیان دیگر بازار برای رسیدن به این ۵٫۴ دلار، بیش از دو برابر آن راه رفته است.
دو مرجع مستقل همین سطح پایانی را تأیید میکنند. تریدینگ اکونومیکس برنت را در ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ روی ۱۰۴٫۴۲ دلار و ۲٫۹۸ درصد پایینتر از روز پیش ثبت کرده و رشد کل هفته را حدود ۹ درصد خوانده است؛ اویلپرایس دات کام در بامداد ۲۱ شهریور برنت را ۱۰۴٫۶۱ دلار نشان میداد. آخرین نرخی که سهمینو ثبت کرده، ۱۰۴٫۴۲ دلار در ساعت ۰۱:۳۹ بامداد شنبه ۲۱ شهریور است. قیمت روز به روز این شاخص در صفحهٔ نفت برنت در دسترس است.
عددهای این چهار جلسه
سه بازاری که برجستهٔ خبر بودند، سه پاسخ متفاوت دادند و تفاوتشان مهمتر از خود جهت آنهاست.
- نفت برنت: از ۹۹٫۱۷ دلار در ۱۷ شهریور به ۱۰۴٫۶۰ دلار در ۲۰ شهریور، یعنی ۵٫۴۳ دلار یا ۵٫۵ درصد بالاتر، پس از یک اوج میانی ۱۰۸٫۳۰ دلاری در ۱۹ شهریور.
- انس طلا: از ۴٬۳۵۸٫۴۷ دلار در ۱۷ شهریور به ۴٬۳۴۹٫۳۸ دلار در ۲۰ شهریور، یعنی ۹٫۰۹ دلار یا ۰٫۲ درصد پایینتر. آخرین نرخ ثبتشده ۴٬۳۵۰٫۳۶ دلار در بامداد ۲۱ شهریور است و در صفحهٔ انس طلا دیده میشود.
- دلار آزاد: از ۲۲۶٬۷۰۰ تومان در ۱۷ شهریور به ۲۳۵٬۹۷۵ تومان در ۱۹ شهریور، یعنی ۹٬۲۷۵ تومان یا ۴٫۱ درصد بالاتر. این آخرین نرخ ثبتشدهٔ بازار آزاد است، چون پنجشنبه و جمعه بازار داخلی تعطیل بوده است؛ سری کامل در صفحهٔ دلار است.
الگو روشن است: بازار جهانی نفت بیشترین نوسان را داشت اما بخش بزرگی از آن را پس داد، طلای جهانی عملاً تکان نخورد، و تنها قیمتی که یکطرفه و بدون بازگشت بالا رفت، نرخ دلار در بازار داخلی ایران بود.
محرکها
سه رویداد مجزا در روز ۲۰ شهریور، هر سه تاریخدار و منبعدار، فشار عرضه را بالا بردند. نخست، وزارت انرژی عربستان اعلام کرد خط لولهٔ شرق به غرب این کشور را پس از چند حمله در روز پنجشنبه و بهعنوان اقدام احتیاطی بسته است؛ این خط لوله همان مسیری است که نفت خام عربستان را از شرق به سواحل دریای سرخ میرساند و کارکرد اصلیاش دور زدن تنگهٔ هرمز است. دوم، شبکهٔ سیانان به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد پهپادهایی که گمان میرود از خاک عراق برخاسته باشند ایستگاههای پمپاژ نزدیک این خط لوله را هدف گرفتهاند، و تصاویر ماهوارهای و ناهنجاریهای حرارتی ثبتشده توسط ناسا ستون دود و مشعلسوزی اضطراری را در مسیر خط لوله نشان میدهد. سوم، بر پایه گزارش خبرگزاری آناتولی، انصارالله جزیرهٔ راهبردی پریم در تنگهٔ بابالمندب و شهر ذباب را در اختیار گرفت؛ یک منبع به آناتولی گفت با این کار کنترل این گروه بر گذرگاه کامل میشود. انصارالله همان روز اعلام کرد عملیاتی که از ۱۲ شهریور آغاز کرده ۵٬۴۰۰ کیلومتر مربع را پوشش داده و محدودیتهای دریایی آن تنها شامل کشتیهای عربستانی است.
در برابر این سه، دو عامل در جهت مخالف عمل کردند و توضیح میدهند چرا ۳٫۷ دلار از جهش روز پیش پس داده شد. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد عمان روز دوشنبه میزبان نشستی منطقهای دربارهٔ کشتیرانی در تنگهٔ هرمز خواهد بود، و بر پایه گزارش تریدینگ اکونومیکس دیپلماتهای شورای همکاری خلیج فارس قرار است در همان نشست دربارهٔ ترتیبی موقت برای مدیریت تردد گفتوگو کنند. همزمان، ادارهٔ اطلاعات انرژی آمریکا پیشبینی تولید نفت این کشور در سال ۲۰۲۷ را به ۱۴٫۳ میلیون بشکه در روز افزایش داد و آژانس بینالمللی انرژی چشمانداز تقاضای جهانی را بهشدت پایین آورد.
نکتهٔ تحلیلی، و نه خبری، این است: گزارش نپذیرفتن درخواست ریاض در همان روزی منتشر شد که برنت بخشی از جهش خود را پس داد. این همزمانی بهتنهایی رابطهٔ علت و معلولی را ثابت نمیکند و در همان روز دستکم سه خبر دیگر نیز در جهت کاهش قیمت منتشر شده بود. آنچه میتوان گفت این است که بازار جهانی، تا این لحظه، سناریوی گسترش جنگ به یک درگیری مستقیم آمریکا با انصارالله را قیمتگذاری نکرده است.
چشمانداز
برآوردهای زیر متعلق به منابع بیرونی است و نه به سهمینو. تریدینگ اکونومیکس در همان صفحهٔ ۱۱ سپتامبر برآورد کرده برنت تا پایان فصل جاری حوالی ۹۷٫۴۱ دلار معامله شود. در سوی دیگر، عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، روز ۲۰ شهریور گفت زیان کانال سوئز از اختلال تردد در نزدیکی بابالمندب به حدود ۱۱ میلیارد دلار رسیده است، و بر پایه گزارش آناتولی میانگین تردد روزانه در بابالمندب به حدود ۲۶ فروند کشتی افت کرده است. برای ایران، کانال انتقال روشن است: نفت گرانتر درآمد ارزی را بالا میبرد اما همزمان ریسک منطقهای را که در نرخ دلار بازار آزاد قیمتگذاری میشود تشدید میکند، و شواهد این چهار جلسه نشان میدهد کانال دوم سریعتر عمل کرده است.
جمعبندی
واشینگتن، بنا بر گزارش اکسیوس و رویترز، حاضر نشد جنگ عربستان با انصارالله را بر عهده بگیرد، و بازار جهانی این پاسخ را بهعنوان مهار درگیری خواند نه گسترش آن. نفت برنت برای رسیدن به ۵٫۴ دلار افزایش، ۱۲٫۸ دلار مسیر رفت؛ انس طلا در همین بازه ۹ دلار پایینتر آمد؛ و تنها بازاری که یکطرفه بالا رفت، دلار آزاد با ۹٬۲۷۵ تومان افزایش بود. آن یک چیزی که باید به خاطر سپرد این است: نفت برنت بالای ۱۰۰ دلار میماند تا وقتی خط لولهٔ شرق به غرب عربستان بسته بماند، سطح ۱۰۰ دلار، افق تا نشست عمان در ۲۳ شهریور؛ ابطال با بستهشدن زیر ۱۰۰ دلار پیش از آن تاریخ.
چه چیزی را رصد کنیم
- بازگشایی یا ادامهٔ تعطیلی خط لولهٔ شرق به غرب عربستان و اعلام رسمی وزارت انرژی این کشور.
- نتیجهٔ نشست عمان دربارهٔ کشتیرانی تنگهٔ هرمز در دوشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۵.
- میانگین تردد روزانه در بابالمندب، که اکنون حدود ۲۶ فروند در روز است.
- نخستین نرخ دلار آزاد پس از بازگشایی بازار داخلی در شنبه ۲۱ شهریور، در برابر ۲۳۵٬۹۷۵ تومان پنجشنبه.
- هر تأیید یا تکذیب رسمی از سوی کاخ سفید یا ریاض دربارهٔ گزارش اکسیوس.
برای پیشینهٔ اختلال مسیرهای دریایی عربستان، گزارش سهمینو دربارهٔ نفتکشهای سعودی که مسیر ۵۶ روزهٔ دور آفریقا را انتخاب کردند را بخوانید.
