اپل آیفون ۱۸ پرو را ۱۰۰ دلار گران‌تر عرضه کرد؛ در ظرفیت یک ترابایت اختلاف به ۳۰۰ دلار می‌رسد و آیفون تاشوی دوئو ۱٬۹۹۹ دلار قیمت خورد (پنج‌شنبه ۱۹ شهریور ۱۴۰۵)

اپل شامگاه چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ (۹ سپتامبر ۲۰۲۶) در رویداد «Surprise and Shine» در کوپرتینو، آیفون ۱۸ پرو، آیفون ۱۸ پرو مکس و نخستین گوشی تاشوی تاریخ خود با نام آیفون دوئو را معرفی کرد. این نخستین رونمایی بزرگ زیر مدیریت جان ترنس است که از یکم سپتامبر جانشین تیم کوک شده است. عدد اصلی این گزارش یک تفریق ساده با دو سر تاریخ‌دار است: آیفون ۱۸ پرو ۲۵۶ گیگابایتی ۱٬۱۹۹ دلار قیمت خورد، در حالی که آیفون ۱۷ پرو در همین ظرفیت و در رونمایی ۹ سپتامبر ۲۰۲۵ از ۱٬۰۹۹ دلار آغاز می‌شد؛ اختلاف، ۱۰۰ دلار است. اما این ۱۰۰ دلار در همهٔ ظرفیت‌ها ۱۰۰ دلار نیست، و برای خریدار ایرانی اصلا ۱۰۰ دلار نیست.

پیش‌زمینه

فاصلهٔ میان دو رونمایی، دقیقا یک سال است و هر دو سرِ آن تاریخ‌دار و اعلام‌شده است. سر نخست: قیمت آغازین آیفون ۱۷ پرو در ظرفیت ۲۵۶ گیگابایت، ۱٬۰۹۹ دلار، در رونمایی ۹ سپتامبر ۲۰۲۵. سر دوم: قیمت آغازین آیفون ۱۸ پرو در همان ظرفیت، ۱٬۱۹۹ دلار، در رونمایی ۹ سپتامبر ۲۰۲۶. تفاضل این دو، ۱۰۰ دلار است، یعنی حدود ۹٫۱ درصد. این ارقام را زومیت به تفکیک ظرفیت منتشر کرده و پایگاه ناین‌تو‌فایومک نیز مستقلا نوشته است که آیفون ۱۸ پرو و پرو مکس «۱۰۰ دلار بالاتر از نسل پیش» آغاز می‌شوند؛ مک‌رومورز هم همین افزایش ۱۰۰ دلاری را گزارش کرده است.

در همین یک سال، سر دیگری هم حرکت کرده که به اپل ربطی ندارد. بر پایهٔ سری زمانی ثبت‌شدهٔ سهمینو، دلار آزاد در ۹ سپتامبر ۲۰۲۵، یعنی روز رونمایی آیفون ۱۷ پرو، ۱۰۰٬۸۳۰ تومان بود و در ۹ سپتامبر ۲۰۲۶، روز رونمایی آیفون ۱۸ پرو، ۲۳۲٬۷۰۰ تومان. تفاضل این دو ۱۳۱٬۸۷۰ تومان است، معادل رشد ۱۳۰٫۸ درصدی. هر دو عدد از یک سری و یک منبع می‌آید و هر دو به روز رونمایی همان سال تاریخ خورده‌اند.

اپل امسال افزایش قیمت را به کل خانواده تعمیم داد. بر پایهٔ گزارش ناین‌تو‌فایومک، قیمت آغازین آیفون ۱۷ از ۷۹۹ به ۸۹۹ دلار و آیفون ایر از ۹۹۹ به ۱٬۰۹۹ دلار رسید؛ زومیت نیز افزایش ۱۰۰ دلاری قیمت چهار مدل آیفون ۱۶، آیفون ۱۷، آیفون ایر و آیفون 17e را گزارش کرده است. اپل هم‌زمان تولید و فروش آیفون ۱۷ پرو و پرو مکس را متوقف کرد.

عددها

جدول قیمت دلاری آیفون ۱۸ پرو و مقایسهٔ آن با نسل پیش، به روایت زومیت در ۱۹ شهریور ۱۴۰۵، چنین است:

• آیفون ۱۸ پرو ۲۵۶ گیگابایت: ۱٬۱۹۹ دلار، در برابر ۱٬۰۹۹ دلار آیفون ۱۷ پرو؛ اختلاف ۱۰۰ دلار.
• آیفون ۱۸ پرو ۵۱۲ گیگابایت: ۱٬۳۹۹ دلار، در برابر ۱٬۱۹۹ دلار؛ اختلاف ۲۰۰ دلار.
• آیفون ۱۸ پرو یک ترابایت: ۱٬۷۹۹ دلار، در برابر ۱٬۴۹۹ دلار؛ اختلاف ۳۰۰ دلار.
• آیفون ۱۸ پرو مکس یک ترابایت: ۱٬۸۹۹ دلار، در برابر ۱٬۵۹۹ دلار؛ اختلاف ۳۰۰ دلار.
• آیفون ۱۸ پرو مکس دو ترابایت: ۲٬۴۹۹ دلار، در برابر ۱٬۹۹۹ دلار؛ اختلاف ۵۰۰ دلار.
• آیفون دوئو ۲۵۶ گیگابایت: ۱٬۹۹۹ دلار، گران‌ترین آیفون تاریخ در قیمت پایه.

حالا همین اعداد را با دلار آزاد ۲۳۲٬۷۰۰ تومان، ثبت‌شده در دادهٔ سهمینو در ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ ساعت ۱۹:۵۹، به تومان برگردانیم. این یک تبدیل ارزی ساده است و نه قیمت خرده‌فروشی بازار ایران، که همیشه بالاتر از تبدیل خام است:

• آیفون ۱۸ پرو ۲۵۶ گیگابایت: حدود ۲۷۸ میلیون و ۹۴۷ هزار تومان.
• آیفون ۱۸ پرو یک ترابایت: حدود ۴۱۸ میلیون و ۶۲۷ هزار تومان.
• آیفون دوئو ۲۵۶ گیگابایت: حدود ۴۶۵ میلیون و ۱۶۷ هزار تومان.
• آیفون ۱۸ پرو مکس دو ترابایت: حدود ۵۸۱ میلیون و ۵۱۷ هزار تومان.

و اکنون همان تفریقِ یک‌ساله، این بار به تومان. آیفون ۱۷ پرو ۲۵۶ گیگابایتی در روز رونمایی‌اش، با دلار ۱۰۰٬۸۳۰ تومانی همان روز، معادل ۱۱۰ میلیون و ۸۱۲ هزار تومان بود. آیفون ۱۸ پرو ۲۵۶ گیگابایتی در روز رونمایی‌اش، با دلار ۲۳۲٬۷۰۰ تومانی همان روز، معادل ۲۷۸ میلیون و ۹۴۷ هزار تومان است. اختلاف: ۱۶۸ میلیون و ۱۳۵ هزار تومان، یعنی رشد ۱۵۱٫۷ درصدی. برای خریدار ایرانی، «۱۰۰ دلار گران‌تر» در عمل ۱۶۸ میلیون تومان گران‌تر بوده است.

دوربین، بخشی که واقعا عوض شده است

مهم‌ترین تغییر سخت‌افزاری آیفون ۱۸ پرو در دوربین است. بر پایهٔ صفحهٔ رسمی محصول در وب‌سایت اپل، دوربین اصلی ۴۸ مگاپیکسلی Fusion این گوشی برای نخستین بار «دیافراگم متغیر» دارد و میان چهار حالت ƒ/۱٫۴۸، ƒ/۱٫۸، ƒ/۲٫۸ و ƒ/۴٫۰ جابه‌جا می‌شود. اپل می‌گوید در بازترین حالت، عملکرد در نور کم حدود ۵۰ درصد بهتر می‌شود و در بسته‌ترین حالت عمق میدان بیشتری در صحنه ثبت می‌شود. کنترل‌های دستی تازه‌ای هم اضافه شده که سرعت شاتر و دیافراگم را به دست کاربر می‌دهد، و در بخش Photographic Styles ۳ می‌توان بافت و دانهٔ تصویر را تنظیم کرد.

مجموعهٔ کامل، باز هم بر پایهٔ اعلام اپل، شامل دوربین اصلی ۴۸ مگاپیکسلی با دیافراگم متغیر، اولتراواید ۴۸ مگاپیکسلی، تله‌فوتوی ۴۸ مگاپیکسلی و دوربین جلوی ۱۸ مگاپیکسلی Center Stage است. اپل قابلیتی به نام Apple Reference Image نیز معرفی کرده که مسیر تغییر یک عکس را از لحظهٔ ثبت تا نمایش قابل ردیابی می‌کند. به گزارش زومیت، دوربین آیفون ۱۸ پرو مکس را در همین مراسم مریم عظیمی، مهندس ایرانی اپل، معرفی کرد.

آیفون دوئو مسیر دیگری دارد. به گزارش خبرآنلاین، این گوشی دوربین اصلی ۴۸ مگاپیکسلی Fusion با زوم تله‌فوتوی دو برابر اپتیکال، دوربین اولتراواید ۴۸ مگاپیکسلی مشترک با آیفون ۱۸ پرو، و دوربین جلوی Center Stage دارد که در هر جهتی عکس و ویدئو می‌گیرد. فیلم‌برداری ۴K با نرخ ۱۲۰ فریم بر ثانیه و دالبی‌ویژن پشتیبانی می‌شود و قابلیت Duo Preview اجازه می‌دهد سوژه، پیش‌نمایش زندهٔ تصویر را روی نمایشگر بیرونی ببیند. دوربین FaceTime نمایشگر داخلی زیر صفحه قرار گرفته و به جای Face ID، حسگر Touch ID روی دکمهٔ کناری کار می‌کند.

محرک‌ها

سازوکار افزایش قیمت دلاری، اعلام‌شده و تاریخ‌دار است. تیم کوک در نشست تحلیل درآمد سه‌ماههٔ سوم سال مالی ۲۰۲۶ اپل، پنجشنبه ۸ مرداد ۱۴۰۵ (۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶)، گفت اپل «با اکراه» قیمت‌ها را بالا برده، چون بازار در چیزی است که او آن را «سیل صدساله در قیمت حافظه» نامید. سهمینو این اظهارات را در گزارش تیم کوک: اپل ناخواسته قیمت‌ها را بالا برد منتشر کرده بود. کوک همان‌جا گفته بود انتظار دارد هزینهٔ حافظه در فصل سپتامبر باز هم بالاتر برود. زومیت نیز کمبود زنجیرهٔ تأمین و بالا رفتن جهانی هزینهٔ حافظه و فضای ذخیره‌سازی را توضیح‌دهندهٔ بخشی از منطق این افزایش می‌داند. این دقیقا توضیح می‌دهد چرا افزایش در ظرفیت‌های بالاتر بزرگ‌تر است: آنچه گران شده، خودِ حافظه است، و مدل یک ترابایتی حافظهٔ بیشتری دارد.

اما برای خریدار ایرانی، محرک دوم بزرگ‌تر از محرک اول است، و اندازه‌اش را می‌شود دقیق حساب کرد. اگر دلار در همان ۱۰۰٬۸۳۰ تومانِ سال گذشته مانده بود، آیفون ۱۸ پرو ۲۵۶ گیگابایتی با قیمت تازه‌اش ۱۲۰ میلیون و ۸۹۵ هزار تومان می‌شد، یعنی تنها حدود ۱۰ میلیون تومان بالاتر از آیفون ۱۷ پرو در پارسال. از مجموع ۱۶۸ میلیون تومان گران‌شدن، حدود ۱۰ میلیون تومان سهم تصمیم قیمت‌گذاری اپل است و حدود ۱۵۸ میلیون تومان سهم حرکت دلار؛ یعنی نزدیک ۹۴ درصد این گران‌شدن در تهران اتفاق افتاده است، نه در کوپرتینو. نرخ دلار آزاد را می‌توانید در صفحهٔ قیمت دلار سهمینو دنبال کنید.

بازار ایران: ریجستری، عرضه و یک مانع تازه

تا اینجا همه‌چیز تبدیل ارزی بود. بازار ایران اما لایه‌های خودش را اضافه می‌کند و مهم‌ترین آن‌ها امسال یک مانع فنی است. به گزارش زومیت، آیفون دوئو خشاب سیم‌کارت فیزیکی ندارد و تنها با eSIM کار می‌کند؛ و دست‌کم در شرایط فعلی، گوشی بدون سیم‌کارت فیزیکی در سامانهٔ ریجستری ایران قابل ثبت نیست. معنای عملی این جمله برای خریدار ایرانی روشن است: گران‌ترین آیفون تاریخ، در حال حاضر گوشی‌ای است که ممکن است روی شبکهٔ تلفن همراه ایران قابل استفادهٔ قانونی نباشد. این وضعیت می‌تواند تغییر کند، اما امروز این‌طور است.

لایهٔ دوم، فاصلهٔ قیمت خرده‌فروشی با تبدیل خام ارزی است. آنچه در بخش عددها آوردیم، حاصل ضرب قیمت رسمی اپل در نرخ دلار آزاد است و کف مطلق محاسبه به شمار می‌رود؛ قیمت واقعی بازار ایران هزینهٔ واردات مسافری، حاشیهٔ فروشنده، هزینهٔ ریجستری و ریسک نوسان ارز را هم در خود دارد. زومیت در گزارشی با عنوان «رکورد قیمت آیفون در ایران شکسته می‌شود» این پرسش را مطرح کرده که آیا آیفون دوئو با قیمتی بیش از یک میلیارد تومان وارد ایران می‌شود. این یک برآورد است و نه یک نرخ ثبت‌شده، و ما آن را به عنوان پرسش نقل می‌کنیم نه به عنوان عدد.

لایهٔ سوم، زمان است. بر پایهٔ اعلام اپل، پیش‌فروش آیفون ۱۸ پرو از ۱۲ سپتامبر و عرضهٔ رسمی آن از ۱۸ سپتامبر آغاز می‌شود؛ برای آیفون دوئو پیش‌فروش از ۱۶ اکتبر و عرضه از ۲۳ اکتبر است. ایران در فهرست کشورهای عرضهٔ رسمی اپل نیست، بنابراین ورود این مدل‌ها به بازار ایران با تأخیر و از مسیرهای غیررسمی انجام می‌شود.

قیمت آیفون در برابر درآمد ماهانه

پرسشی که یک تحلیل‌گر اقتصاد کلان از این رویداد می‌پرسد این نیست که گوشی چقدر گران است، بلکه این است که در برابر درآمد کجا می‌ایستد. بر پایهٔ مصوبهٔ شورای عالی کار در جلسهٔ ۳۴۱ مورخ ۲۴ اسفند ۱۴۰۴، حداقل مزد روزانهٔ کارگران در سال ۱۴۰۵ برابر ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال و حداقل حقوق پایهٔ ماهانه ۱۶۶٬۲۵۵٬۵۰۰ ریال، یعنی ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان، تعیین شده است. این رقم حقوق پایه است و مزایایی مانند حق مسکن و بن کارگری جدا از آن محاسبه می‌شود.

با این مبنا، آیفون ۱۸ پرو ۲۵۶ گیگابایتی معادل حدود ۱۷ ماه و آیفون دوئو معادل حدود ۲۸ ماه حقوق پایهٔ حداقلی است. در سوی دیگر، بر پایهٔ دادهٔ ادارهٔ آمار کار آمریکا که تریدینگ اکونومیکس منتشر می‌کند، متوسط دستمزد ساعتی در آمریکا در اوت ۲۰۲۶ برابر ۳۲٫۵۳ دلار بوده است؛ یعنی آیفون دوئو حدود ۶۱ ساعت کار است. در آلمان، بر پایهٔ دادهٔ ادارهٔ آمار فدرال، متوسط درآمد ناخالص ماهانه در سال ۲۰۲۵ برابر ۴٬۸۵۱ یورو بوده است؛ با نرخ برابری یورو به دلار ۱٫۱۶۳ در دادهٔ سهمینو در ۱۹ شهریور ۱۴۰۵، آیفون دوئو حدود ۰٫۳۵ ماه، یعنی نزدیک ۱۱ روز کار است.

این مقایسه یک هشدار روش‌شناختی دارد که باید صریح گفته شود: عدد ایران حداقل دستمزد است و عدد آلمان متوسط دستمزد، و این دو هم‌جنس نیستند. برای آنکه مقایسه منصفانه‌تر شود، فرض کنید درآمد ماهانه سه برابر حداقل دستمزد باشد، یعنی حدود ۴۹ میلیون و ۸۷۷ هزار تومان؛ در این حالت آیفون دوئو همچنان حدود ۹ ماه از آن درآمد است، در برابر حدود ۱۱ روز در آلمان. نسبت، حتی با محافظه‌کارانه‌ترین فرض، از مرتبهٔ ده‌ها برابر است. آنچه این نسبت اندازه می‌گیرد قدرت خرید است و نه قیمت کالا؛ کالا در هر دو کشور یک قیمت دلاری دارد.

بازدهی: وقتی گوشی ابزار کار باشد

یک راه متعارف برای سنجش این خرید، نگاه‌کردن به آن به چشم ابزار کار است و نه کالای مصرفی. حساب سربه‌سر آن ساده است: آیفون ۱۸ پرو ۲۵۶ گیگابایتی با تبدیل خام ارزی حدود ۲۷۹ میلیون تومان است، پس برای آنکه در یک سال هزینهٔ خودش را برگرداند باید ماهانه حدود ۲۳ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان درآمد مستقیم بسازد، یعنی نزدیک ۱٫۴ برابر حداقل حقوق پایهٔ ماهانهٔ ۱۴۰۵. این عدد، معیار سنجش است و نه توصیه.

کانال‌هایی که چنین درآمدی از آن‌ها ساخته می‌شود، مشخص و قابل شمارش‌اند: تولید محتوای ویدئویی و عکاسی تجاری، که مشخصات تازهٔ دوربین مستقیما به آن مربوط است؛ فیلم‌برداری ۴K با نرخ ۱۲۰ فریم و دیافراگم متغیر، امکاناتی است که پیش‌تر تجهیزات جداگانه می‌خواست. در برابر، سه ریسک را هم باید در همین حساب گذاشت: مانع ریجستری که در بخش پیش توضیح داده شد، استهلاک سریع کالای الکترونیکی، و اینکه قیمت تومانی این گوشی تابع نرخ دلار است و نه تابع ارزش کاربردی آن. کالای الکترونیکی مصرفی، برخلاف طلا یا ارز، دارایی سرمایه‌ای نیست: ارزش آن با گذشت زمان کاهش می‌یابد، حتی وقتی قیمت تومانی‌اش به دلیل حرکت ارز بالا برود. این تمایز، هستهٔ پاسخ به پرسش «ارزش سرمایه‌گذاری» است.

چشم‌انداز

سه متغیر، قیمت تومانی این گوشی‌ها را در هفته‌های آینده تعیین می‌کند و هر سه بیرون از کنترل اپل‌اند. نخست نرخ دلار آزاد، که در دو هفتهٔ گذشته از ۲ میلیون و ۶۰ هزار ریال در ۲۹ اوت به ۲ میلیون و ۳۲۷ هزار ریال در ۹ سپتامبر رسیده است. دوم، تعیین تکلیف ریجستری گوشی‌های فاقد سیم‌کارت فیزیکی، که تصمیمی مقرراتی است و تا امروز اعلام نشده است. سوم، مسیر قیمت جهانی حافظه، که به گفتهٔ مدیرعامل پیشین اپل در فصل سپتامبر همچنان صعودی بوده است. این‌ها متغیرهای اعلام‌شده‌اند و نه پیش‌بینی رفتار قیمت.

جمع‌بندی

اپل در ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ آیفون ۱۸ پرو را ۱۰۰ دلار گران‌تر از نسل پیش عرضه کرد، اختلافی که در ظرفیت یک ترابایت به ۳۰۰ دلار و در آیفون ۱۸ پرو مکس دو ترابایتی به ۵۰۰ دلار می‌رسد، و نخستین آیفون تاشو را با ۱٬۹۹۹ دلار معرفی کرد. اهمیت این خبر برای خوانندهٔ ایرانی در عدد دلاری نیست، در ضریب تبدیل است: تا وقتی دلار آزاد بالای ۲۳۰ هزار تومان بماند، قیمت تومانی آیفون ۱۸ پرو ۲۵۶ گیگابایتی بالای ۲۷۵ میلیون تومان می‌ماند، تا زمان عرضهٔ رسمی در ۱۸ سپتامبر؛ و افت دلار آزاد به زیر ۲۲۰ هزار تومان این خوانش را باطل می‌کند. آن یک چیزی که باید به یاد سپرد این است که از ۱۶۸ میلیون تومان گران‌شدن یک‌سالهٔ آیفون پرو، حدود ۹۴ درصد کار دلار بوده است و نه کار اپل.

چه چیزی را رصد کنیم

• نرخ دلار آزاد تا روز عرضهٔ رسمی آیفون ۱۸ پرو در ۱۸ سپتامبر، در صفحهٔ قیمت دلار.
• هر تصمیم رسمی دربارهٔ ریجستری گوشی‌های فاقد خشاب سیم‌کارت فیزیکی.
• نخستین نرخ‌های اعلام‌شدهٔ خرده‌فروشی آیفون ۱۸ پرو در بازار ایران و فاصلهٔ آن با تبدیل خام ارزی.
• روند قیمت جهانی حافظه و بازتاب آن در قیمت‌گذاری نسل بعد، در کنار عملکرد سهام اپل که سهمینو در گزارش افت سهام اپل با وجود رشد ۲۲ درصدی فروش آیفون بررسی کرده بود.
• تاریخ پیش‌فروش آیفون دوئو در ۱۶ اکتبر و عرضهٔ آن در ۲۳ اکتبر.