قیمت بازار سه ماشین پرفروش داخلی را از ۲ آذر ۱۳۹۵ تا ۳۰ آبان ۱۴۰۵ کنار هم گذاشتیم. به تومان حدود ۷۴ تا ۸۲ برابر شدهاند، اما با دلار آزاد تقریباً همان قیمت ده سال پیش را دارند و با طلای ۱۸ عیار حدود یکسوم آن روز طلا میخواهند. یعنی بیشتر این گرانی، ارزان شدن پول بوده است.
قیمت ماشین به تومان در ده سال خیلی بالا رفته است. ولی ماشین گران شده، یا پولی که با آن ماشین میخریم ارزان شده؟ تومان مثل متری است که هر سال کوتاهتر میشود، پس هر قیمتی که با آن اندازه بگیریم بزرگتر از واقعیت دیده میشود. برای همین قیمت سه ماشین پرفروش داخلی را یک بار با تومان، یک بار با دلار و یک بار با طلا سنجیدیم. جواب کوتاه: با دلار تقریباً همان قیمت ده سال پیش را دارند و با طلا ارزانتر شدهاند.
ده سال پیش و امروز، به تومان
قیمتهای ده سال پیش، قیمت بازار تهران در گزارش هفتگی ایسنا است که تابناک ۲ آذر ۱۳۹۵ (۲۲ نوامبر ۲۰۱۶) منتشر کرد. همین گزارشها در ۴ دی و ۸ اسفند ۱۳۹۵ تقریباً همین اعداد را نشان میدهند (مثلاً دنا ۴۵ میلیون و ۴۴ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان)، پس این قیمتها یک روز استثنایی نبودند. قیمت امروز، قیمت بازار مدل ۱۴۰۵ در صفحههای خودروی سهمینو در ۳۰ آبان ۱۴۰۵ (۲۱ نوامبر ۲۰۲۶) است و با جدول همان روز خبرآنلاین هم چند درصد بیشتر فاصله ندارد.
این سه ماشین دقیقاً همان مدل ده سال پیش نیستند. دنا امروز «دنا پلاس» است، رانا «رانا پلاس» و جای سمند EF7 را «سورن پلاس» گرفته است. نزدیکترین نسخهای را گذاشتیم که امروز در بازار هست.
دنا: ۴۵ میلیون تومان در ۲ آذر ۱۳۹۵؛ دنا پلاس ششدنده ۳ میلیارد و ۳۵۰ میلیون تومان در ۳۰ آبان ۱۴۰۵. یعنی ۳٬۳۵۰ ÷ ۴۵ = حدود ۷۴٫۴ برابر.
رانا: ۳۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان؛ رانا پلاس ۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان. یعنی ۲٬۶۰۰ ÷ ۳۳٫۲ = حدود ۷۸٫۳ برابر.
سمند EF7 و سورن پلاس: ۳۱ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان؛ سورن پلاس XU7P دو میلیارد و ۵۸۰ میلیون تومان. یعنی ۲٬۵۸۰ ÷ ۳۱٫۶ = حدود ۸۱٫۶ برابر.
در همین ده سال، شاخص قیمت مصرفکنندهٔ مرکز آمار ایران از ۲۸٫۶۳ در آذر ۱۳۹۵ به ۷۶۱٫۷۹ در مهر ۱۴۰۵ رسید، یعنی سبد خرید خانوار حدود ۲۶٫۶ برابر شد. پس ماشین تندتر از میانگین قیمتها گران شد. اما اگر به جای تومان با چیزی بسنجیم که کمتر آب میرود، تصویر عوض میشود.
همان سه ماشین، با دلار
دلار آزاد در سری سهمینو ۳ آذر ۱۳۹۵، اولین روز این سری، ۳ هزار و ۷۳۷ تومان بود (۳۷٬۳۷۲ ریال) و ۳۰ آبان ۱۴۰۵، ۲۶۸ هزار و ۹۶۰ تومان (۲٬۶۸۹٬۶۰۰ ریال)؛ یعنی حدود ۷۲ برابر. قیمت هر ماشین را بر قیمت دلار همان روز تقسیم کردیم:
دنا: ۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۳٬۷۳۷ = حدود ۱۲٬۰۴۰ دلار، و امروز ۳٬۳۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۲۶۸٬۹۶۰ = حدود ۱۲٬۴۵۵ دلار.
رانا: حدود ۸٬۸۸۰ دلار، و امروز حدود ۹٬۶۷۰ دلار.
سمند و سورن: حدود ۸٬۴۵۶ دلار، و امروز حدود ۹٬۵۹۰ دلار.
با دلار، این ماشینها بین ۳ تا ۱۳ درصد گرانتر شدهاند. در برابر گرانی ۷۴ تا ۸۲ برابری به تومان، این یعنی تقریباً همان قیمت. بیشتر آن عدد بزرگ، کوتاه شدن متر بود، نه بلند شدن ماشین.
همان سه ماشین، با طلا
هر گرم طلای ۱۸ عیار در سری سهمینو ۳ آذر ۱۳۹۵ برابر ۱۱۰ هزار و ۳۲۰ تومان بود (۱٬۱۰۳٬۲۰۱ ریال) و ۳۰ آبان ۱۴۰۵ برابر ۲۲ میلیون و ۹۴۷ هزار تومان (۲۲۹٬۴۷۰٬۰۰۰ ریال)؛ یعنی حدود ۲۰۸ برابر.
دنا: ۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۱۱۰٬۳۲۰ = حدود ۴۰۸ گرم، و امروز ۳٬۳۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۲۲٬۹۴۷٬۰۰۰ = حدود ۱۴۶ گرم.
رانا: حدود ۳۰۱ گرم، و امروز حدود ۱۱۳ گرم.
سمند و سورن: حدود ۲۸۶ گرم، و امروز حدود ۱۱۲ گرم.
با طلا، هر سه ماشین امروز فقط ۳۶ تا ۳۹ درصد طلای ده سال پیش را میخواهند، یعنی حدود یکسوم. طلایی که ۲ آذر ۱۳۹۵ یک دنا میخرید، با قیمت ۳۰ آبان ۱۴۰۵ برای حدود ۲٫۸ دنا پلاس کافی است؛ برای رانا و سورن هم بیش از ۲٫۵ ماشین. این دربارهٔ آن ده سال است و دربارهٔ ده سال بعد چیزی نمیگوید. این را هم بگوییم: کسی که آن روز ماشین خرید، ده سال سوارش شد، و این هم ارزشی دارد که در این حساب نیامده است. مقایسهٔ کامل طلا، دلار و بورس در همین ده سال را در برندهٔ ۱۰ سال کدام بود؟ نوشتهایم.
یک فرق دیگر: فاصلهٔ کارخانه و بازار
ده سال پیش قیمت بازار به قیمت کارخانه نزدیک بود: دنا در کارخانه ۴۲ میلیون و ۵۴۰ هزار تومان بود و در بازار ۴۵ میلیون. در جدول خبرآنلاین برای ۳۰ آبان ۱۴۰۵، دنا پلاس ششدنده در بازار ۳ میلیارد و ۳۸۵ میلیون تومان است و در کارخانه ۲ میلیارد و ۱۷۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان. یعنی امروز کسی که از بازار میخرد، حدود نصف قیمت کارخانه را بیشتر میدهد.
این حساب چه چیزهایی را نشان نمیدهد
مدلها یکی نیستند. نسخههای پلاس امکانات و قطعات دیگری دارند، پس بخشی از فاصله، فرق خود ماشین است.
هزینهٔ خرید و فروش. قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار، قیمت طلای خام است؛ طلای زینتی اجرت و مالیات دارد و صرافی دلار را کمی گرانتر میفروشد و ارزانتر میخرد.
خرج نگهداری ماشین. بیمه، سرویس و استهلاک ده سال در حساب نیامده است، و ماشین ده ساله هم قیمت ماشین صفر را ندارد.
تاریخها یک روز فاصله دارند. قیمت ماشینها مال ۲ آذر ۱۳۹۵ است و سری طلا و دلار سهمینو از ۳ آذر ۱۳۹۵ شروع میشود.
جمعبندی
به تومان، ماشین در ده سال بیش از ۷۰ برابر گران شد. با دلار تقریباً همان قیمت را دارد و با طلا حدود یکسوم شده است. پس دفعهٔ بعد که شنیدید چیزی چند برابر گران شده، قیمتش را با دلار یا طلا هم حساب کنید، و از خودتان بپرسید: این ماشین را برای سوار شدن میخواهید یا برای پسانداز؟ قیمت روز دلار، طلا و خودرو را در سهمینو کنار هم ببینید.
منابع: ایسنا به نقل تابناک (قیمت بازار خودروهای داخلی، ۲ آذر، ۴ دی و ۸ اسفند ۱۳۹۵)، صفحههای قیمت خودرو، طلای ۱۸ عیار و دلار آزاد سهمینو (۳ آذر ۱۳۹۵ و ۳۰ آبان ۱۴۰۵)، خبرآنلاین (جدول قیمت خودرو، ۳۰ آبان ۱۴۰۵)، مرکز آمار ایران (شاخص قیمت مصرفکننده، آذر ۱۳۹۵ و مهر ۱۴۰۵).