شاخص کل ۰٫۴ درصد افت کرد، شاخص هم‌وزن رکورد پایانی زد؛ چهارمین جلسهٔ پیاپی پیشتازی سهام کوچک (شنبه ۱۰ مرداد ۱۴۰۵)

بورس تهران روز شنبه ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ را با دو خبر بست که در نگاه اول یکدیگر را نقض می‌کنند. شاخص کل با افت ۲۰ هزار و ۴۳۷ واحدی، معادل ۰٫۴۰ درصد، از ۵ میلیون و ۷۵ هزار واحد به ۵ میلیون و ۵۴ هزار واحد رسید (دنیای اقتصاد و اکوایران، ۱۰ مرداد ۱۴۰۵)؛ تابلوی شاخص کل در سهمینو هم ساعت ۱۵:۵۱ همان روز عدد ۵٬۰۵۴٬۷۸۷ واحد را نشان می‌دهد. اما در همان جلسه شاخص کل هم‌وزن با رشد بیش از ۶ هزار و ۶۹۴ واحد به ۱ میلیون و ۴۳۹ هزار واحد رسید؛ بالاترین سطحی که این نماگر تا امروز در پایان بازار به خود دیده است، با سقف درون‌روز ۱ میلیون و ۴۴۲ هزار واحد (اقتصاد آنلاین، ۱۰ مرداد ۱۴۰۵).

این یک تناقض نیست، بلکه دقیق‌ترین چیزی است که تابلوی امروز دربارهٔ بازار می‌گوید. به گزارش دنیای اقتصاد (۱۰ مرداد ۱۴۰۵)، این چهارمین جلسهٔ معاملاتی پیاپی بود که شاخص هم‌وزن عملکردی بهتر از شاخص کل ثبت کرد.

پیش‌زمینه: هفته‌ای که بازار را برگرداند

برای فهم امروز باید یک هفته عقب رفت. بورس تهران هفتهٔ منتهی به چهارشنبه ۷ مرداد ۱۴۰۵ را پس از دو هفته اصلاح، سبز بست: شاخص کل با رشد ۳٫۹ درصدی به ۵ میلیون و ۷۵ هزار واحد رسید و مرز روانی ۵ میلیون واحد را پس گرفت، و شاخص هم‌وزن با رشد ۵٫۶۶ درصدی روی ۱ میلیون و ۴۳۲ هزار واحد ایستاد؛ بهترین عملکرد هفتگی این نماگر در شش هفتهٔ اخیر و یک رکورد تاریخی تازه (بورس نیوز و اقتصاد آنلاین به نقل از خبرگزاری تسنیم، ۱۰ مرداد ۱۴۰۵). در همان هفته سرمایه‌گذاران حقیقی در چهار روز از پنج روز معاملاتی خریدار بودند و روی هم بیش از ۶ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی وارد بازار سهام شد، با میانگین روزانهٔ ارزش معاملات خرد حدود ۲۷ هزار میلیارد تومان. شاخص ۳۶ صنعت از ۴۰ صنعت فعال بورس هم آن هفته را با رشد بستند (بورس نیوز، ۱۰ مرداد ۱۴۰۵). جزئیات آن هفته را در نبض بازار صبح شنبه ۱۰ مرداد خواندیم.

حالا لنگر تاریخی ماجرا: از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا امروز شاخص هم‌وزن حدود ۵۰ درصد بازدهی داشته، در حالی که بازدهی شاخص کل حدود ۳۷ درصد بوده است. شکاف ۱۳ واحد درصدی این دو نماگر می‌گوید موتور رشد بورس در ماه‌های اخیر شرکت‌های کوچک و متوسط بوده‌اند، نه غول‌های شاخص‌ساز (بورس نیوز و دنیای اقتصاد، ۱۰ مرداد ۱۴۰۵). این عدد، نه رکورد یک روز، چیزی است که تصویر امسال بازار را می‌سازد.

عددهای امروز، شنبه ۱۰ مرداد ۱۴۰۵

منابع جدول: اقتصاد آنلاین، اکوایران، دنیای اقتصاد و سنا، همگی ۱۰ مرداد ۱۴۰۵. برآورد دنیای اقتصاد از خروج پول حقیقی امروز حدود ۱٬۴۰۰ میلیارد تومان است.

محرک‌ها: چرا دو نماگر از هم جدا شدند

مکانیزم ساده است و همان چیزی است که در درس شاخص کل و شاخص هم‌وزن توضیح داده‌ایم: شاخص کل وزنی بر پایهٔ ارزش بازار است، پس چند نماد بزرگ سرنوشت عدد را تعیین می‌کنند؛ شاخص هم‌وزن به همهٔ شرکت‌ها وزن یکسان می‌دهد، پس می‌گوید «اکثریت بازار» چه کرد. وقتی این دو از هم جدا می‌شوند، فشار یا رشد در یک طبقهٔ خاص از شرکت‌ها متمرکز شده است.

امروز آن طبقه روشن بود. بیشترین اثر منفی روی شاخص کل از سوی نمادهای شپنا، شبندر و پارسان وارد شد و گروه حفاری و فرآورده‌های نفتی بیشترین افت را میان همهٔ گروه‌ها تجربه کرد، در حالی که فملی، کگل و تاصیکو مانع کاهش بیشتر شاخص شدند (اقتصاد آنلاین، ۱۰ مرداد ۱۴۰۵). به تعبیر اکوایران در گزارش پایان بازار همین روز، ابهام در سیاست‌گذاری پالایشی‌ها و ریسک‌های سیاسی، فضای احتیاط را بر معاملات حاکم کرد. نگرانی از تشدید تنش‌های نظامی منطقه، پس از انتشار گزارشی دربارهٔ بررسی طرح حملهٔ تازه، بخشی از جو معاملات نخستین روز هفته را ساخت (اکوایران، ۱۰ مرداد ۱۴۰۵).

در سوی مقابل، متن بازار مسیر دیگری رفت. به گزارش سنا (۱۰ مرداد ۱۴۰۵) میانگین بازده شاخص صنایع فعال بورس ۰٫۲۶ درصد بود و شاخص ۲۲ صنعت رشد کرد؛ مهم‌تر اینکه شاخص ۷ صنعت در همین جلسه بالاترین سطح تاریخی خود را ثبت کرد: زراعت روی ۱ میلیون و ۲۲ هزار واحد، زغال‌سنگ روی ۱۱۵ هزار و ۵۵۳ واحد، استخراج کانه‌های فلزی روی ۷۲۶ هزار و ۱۰۰ واحد، انتشار و چاپ روی ۴ میلیون و ۴۶۷ هزار واحد، قند و شکر روی ۴۵۴ هزار واحد، کاشی و سرامیک روی ۱۳۲ هزار واحد و کانی غیرفلزی روی ۱۲۵ هزار و ۲۱۳ واحد. بیشترین رشد روزانه به گروه رادیویی با ۳٫۵۱ درصد رسید و بیشترین افت به استخراج نفت با ۲٫۵۸ درصد.

یعنی همان روزی که نفتی‌ها و پالایشی‌ها شاخص کل را پایین کشیدند، هفت صنعت دیگر قلهٔ تاریخی خود را زدند. این تعریف عملیاتی «گستردگی بازار» است: اینکه رشد در چند نماد متمرکز است یا در متن بازار پخش شده.

روی دیگر سکه: رکورد در روزی که پول خارج شد

اینجا باید از خوش‌بینی فاصله گرفت، چون سه نکته تصویر را کامل می‌کند.

یکم، رکورد امروز با پول تازه ساخته نشد. برخلاف هفتهٔ گذشته که بیش از ۶ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی وارد بازار شد، امروز بیش از ۱٬۳۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شد (اکوایران، ۱۰ مرداد ۱۴۰۵)؛ دنیای اقتصاد این رقم را حدود ۱٬۴۰۰ میلیارد تومان گزارش کرده است. رکورد پایانی هم‌وزن در روز خروج پول ثبت شده، نه در روز هجوم نقدینگی.

دوم، امروز روز سبزی نبود. در جلسهٔ امروز ۴۳۹ نماد مثبت در برابر ۴۶۰ نماد منفی معامله شدند، یعنی ۴۹ درصد بازار مثبت بود (اقتصاد آنلاین، ۱۰ مرداد ۱۴۰۵). رشد هم‌وزن با وجود منفی‌بودن اکثریت نمادها یعنی نمادهای مثبت رشد بزرگ‌تری از افت نمادهای منفی داشتند. آن رقم «۳۶ صنعت از ۴۰ صنعت سبز» هم مربوط به هفتهٔ منتهی به ۷ مرداد است، نه به جلسهٔ امروز که ۲۲ صنعت در آن مثبت بودند.

سوم، یک هفتهٔ خوب روند نیست. بازار پیش از این دو هفته اصلاح را پشت سر گذاشته و پس‌زمینهٔ سیاسی و نظامی همچنان پرتنش است.

چشم‌انداز

این بخش برداشت و نقل قول است، نه واقعیت ثبت‌شده. به تحلیل بورس نیوز (۱۰ مرداد ۱۴۰۵)، تداوم روند صعودی به استمرار ورود نقدینگی، حفظ تقاضا و ثبات متغیرهای اقتصادی و سیاسی وابسته است و برای شکل‌گیری یک روند صعودی فراگیر، همراهی شرکت‌های بزرگ و شاخص‌ساز نیز ضروری خواهد بود. از زاویه‌ای دیگر، دنیای اقتصاد در گزارشی در همین روز یادآوری می‌کند که بازگشت شاخص کل به کانال ۵ میلیون واحد همزمان با ادامهٔ رکود در شاخص مدیران خرید بخش صنعت رخ داده است؛ یعنی صعود تابلو لزوماً ترجمهٔ بهبود در اقتصاد واقعی نیست. برای مقایسهٔ بلندمدت بازدهی بازارها می‌توانید گزارش ۲۰ سال و ۶ بازار را ببینید.

جمع‌بندی

حرف امروز بازار در یک جمله: عددی که همه دیدند (افت ۰٫۴ درصدی شاخص کل) کمتر از عددی اهمیت داشت که کمتر کسی دید (رکورد پایانی ۱ میلیون و ۴۳۹ هزار واحدی هم‌وزن و هفت صنعت در قلهٔ تاریخی). چرا مهم است؟ چون سبد بیشتر سرمایه‌گذاران خرد از نمادهای کوچک و متوسط پر است، نه از شاخص‌سازها؛ پس تابلوی قرمز کلی و پرتفوی سبز شخصی می‌توانند هم‌زمان درست باشند. آن یک چیزی که باید یادتان بماند: شاخص کل یک عدد است، نه کل بازار، و امروز دقیقاً همان روزی بود که این تفاوت خودش را نشان داد. اما همین رکورد در روز خروج پول حقیقی ثبت شد، پس آن را نشانهٔ هجوم نقدینگی نخوانید.

چه چیزی را رصد کنیم

سه متغیر، صرفاً برای مشاهده و بدون هیچ توصیهٔ خرید یا فروش: نخست، اینکه آیا خروج پول حقیقی امروز یک وقفهٔ یک‌روزه بوده یا به جلسه‌های بعد کشیده می‌شود. دوم، ارزش معاملات خرد و اینکه آیا در کانال ۲۶ تا ۲۷ هزار میلیارد تومان می‌ماند. سوم، اینکه آیا نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز، به‌ویژه گروه پالایشی، به جمع بازار برمی‌گردند یا شکاف دو نماگر ادامه می‌یابد. عددهای زندهٔ بازار سهام را می‌توانید در صفحهٔ قیمت‌های بورس سهمینو دنبال کنید.