مقالات
تحلیلها و توضیحهای بیطرف و تاریخدار از بازارهای ایران.
بازار همسایهها؛ ایران با خلیج فارس، عراق، قفقاز و آسیای مرکزی از چه کانالهایی وصل است؟
چهار کانال کاملاً متفاوت ایران را به اقتصاد همسایگانش وصل میکند: بازار مقصد کالا در عراق، هاب مالی و صادرات مجدد در امارات، کریدور ترانزیت و انرژی در قفقاز، و تسویهٔ تهاتری در شرق. هر کانال را با یک عدد تاریخدار میبینید.
چهار کانال اثر اقتصاد جهانی بر بازار ایران؛ از نرخ بهرهٔ فدرالرزرو تا قیمت نفت
در این درس یاد میگیرید تصمیم فدرالرزرو، شاخص دلار، انس جهانی طلا و قیمت نفت از چه مسیرهایی به دلار آزاد، سکه، طلای داخلی و بورس تهران میرسند؛ با یک مثال عددی فرضی برای زنجیرهٔ دلار و طلا، و یک نمونهٔ واقعی و تاریخدار برای کانال نفت.
مدیریت ریسک سبد از افق زمانی تا سناریونویسی و بازتوازن
افق زمانی سرمایهگذار تعیین میکند چقدر ریسک بپذیرد، سناریونویسی نشان میدهد سبد در شرایط نامساعد چه میشود، و بازتوازن سبد را به وزنهای هدف برمیگرداند. در این درس آموزشی و غیرتوصیهای، هر سه چارچوب را با مثال عددی واقعی از بورس تهران میآموزید.
تحلیل بینبازاری چیست: دلار، طلا، بورس و مسکن با چه تأخری واکنش نشان میدهند؟
در این درس یاد میگیرید تحلیل بینبازاری یعنی چه، چرا طلای جهانی معمولاً زودتر از دلار، دلار زودتر از بورس تهران و بورس زودتر از مسکن به یک خبر واکنش نشان میدهد، و این ترتیب را با یک نمونهٔ واقعی و تاریخدار از هفتهٔ ۲۸ تا ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ بازار ایران میبینید.
نقشهٔ بازارهای جهانی: شاخص چیست و چرا خبرش به بازار ایران میرسد؟
در این درس یاد میگیرید شاخص بورس چیست، چرا برخی شاخصهای جهانی قیمتمحور و برخی ارزشبازارمحور محاسبه میشوند، با چند شاخص و جفتارز مهم جهان آشنا میشوید و میبینید خبر آنها از چه مسیرهایی به بازار ایران میرسد.
کسری بودجهٔ دولت و سلطهٔ مالی چیست: چرا این تصمیم به تورم و بورس میرسد؟
در این درس یاد میگیرید کسری بودجهٔ دولت چطور با فروش اوراق یا کمک بانک مرکزی تأمین مالی میشود، سلطهٔ مالی یعنی چه، و چرا همین تصمیمها هم به تورم و هم به بورس راه پیدا میکنند؛ با یک مثال عددی فرضی و اشارهای به دادهٔ واقعیِ تاریخدار.
سیاست پولی بانک مرکزی چیست: نرخ بینبانکی و عملیات بازار باز چگونه بازارها را حرکت میدهند؟
در این درس یاد میگیرید بانک مرکزی با نرخ بازار بینبانکی، عملیات بازار باز و ابزارهای ترازنامهای مثل نسبت سپرده قانونی چگونه نقدینگی را هدایت میکند و این تصمیمهای هفتگی از چه مسیری به بورس، ارز، طلا و رمزارز میرسند.
کارمزد و مالیات معاملات: پیش از سود، چقدر از پول شما کم میشود؟
در این درس یاد میگیرید کارمزد و مالیات معاملات در بورس، مسکن، خودرو و طلا و سکه چگونه محاسبه میشود، هر قلم بر عهدهٔ خریدار است یا فروشنده، و چرا درصدهای بهظاهر کوچک، بازده واقعی یک سرمایهگذار پرمعامله را بهشدت میسایند.</excerpt> <parameter name="tags">["sahmino-academy","economy","trading-fees-and-taxes"]
نقدینگی و پایهٔ پولی: پول تازه از کجا میآید و چرا به تورم گره خورده است؟
در این درس یاد میگیرید پایهٔ پولی و نقدینگی چه چیزهایی را میشمارند، پول تازه در دو طبقه (بانک مرکزی و شبکهٔ بانکی) چگونه ساخته میشود، ضریب فزاینده چه چیزی را اندازه میگیرد، و چرا رشد پیوستهٔ نقدینگی با وقفه به تورم میرسد؛ با یک مثال عددیِ فرضی و ارقام واقعیِ تاریخدار بانک مرکزی برای پایان اسفند ۱۴۰۴.
سود مرکب در اقتصاد تورمی: چرا سپردهٔ ۲۳ درصدی در برابر تورم ۶۱٫۴ درصدی بازدهٔ منفی ۲۴ درصد میدهد
سود مرکب یک ترفند مالی نیست، یک ویژگی ریاضی است که در هر دو جهت کار میکند. با نرخ ۲۰ درصد، ۱۰۰ میلیون تومان در ۲۰ سال به حدود ۳٬۸۳۴ میلیون تومان میرسد، در حالی که سود ساده تنها ۶۰۰ میلیون میسازد. اما تورم هم مرکب است: با تورم سالانهٔ ۶۱٫۴ درصدی تیر ۱۴۰۵، قدرت خرید پول نقد تقریباً هر ۱۴ ماه نصف میشود و سپردهٔ ۲۳ درصدی بازدهٔ حقیقی حدود منفی ۲۴ درصد میدهد.
نقدشوندگی چیست و چرا فروش خانه با فروش طلا فرق دارد؟
در این درس یاد میگیرید نقدشوندگی (Liquidity) یعنی چه، چرا یک دارایی زودتر و نزدیکتر به قیمت منصفانه به پول نقد تبدیل میشود و دیگری دیرتر، و هزینهٔ پنهانِ «نقد نبودن» را چطور بسنجید. طیف نقدشوندگی داراییهای خانوار ایرانی، از سپرده و طلا تا مسکن، را با مثالهای عددیِ فرضی مرور میکنیم.
تنوعبخشی چیست؟ چرا نباید همهٔ تخممرغها را در یک سبد گذاشت
در این درس یاد میگیرید تنوعبخشی یعنی چه، چطور پخشکردن پول میان چند دارایی ریسک را کم میکند، و چرا «همبستگی» میان داراییها کلید ماجراست. با مثالی فرضی از طلا و بورس نشان میدهیم یک سبد خوب چطور ساخته میشود و چرا خریدِ همزمانِ دلار و سکه و طلا لزوماً تنوع نیست.
ریسک و بازده: رابطهشان چیست و کدام ریسکها سرمایهٔ خانوار را تهدید میکنند؟
تخصیص دارایی در اقتصاد تورمی ایران: چارچوب حرفهای ساخت و بازتوازن پرتفوی
تخصیص دارایی، نه انتخاب نماد، بخش عمدهٔ نوسان بازدهی یک پرتفوی را توضیح میدهد؛ اما مدلهای استاندارد این حوزه برای اقتصادی نوشته شدهاند که دارایی بدونریسک واقعی و تورم تکرقمی دارد. این مقاله چارچوب تخصیص دارایی را برای بازار ایران بازنویسی میکند: لنگر ارزی مشترک و تنوع کاذب، بازده حقیقی بهجای اسمی، نقش واقعی هر طبقهٔ دارایی از بورس و صندوق تا طلا و مسکن، و قواعد بازتوازن در بازاری که نه ابزار پوشش ریسک دارد و نه نقدشوندگی یکنواخت.
بازار چیست و قیمت چگونه کشف میشود؟
در این درس یاد میگیرید بازار دقیقاً چیست، عرضه و تقاضا چگونه با هم قیمت را شکل میدهند، و چرا انتظارات خریداران و فروشندگان، از بازار آزاد دلار تا بازار سکه، حتی پیش از هر تغییر واقعی میتواند قیمت را جابهجا کند.
سود سپردهٔ بانکی چیست؛ تفاوت سود اسمی، سود مؤثر و سود واقعی
در این درس یاد میگیرید سود اسمی، سود مؤثر و سود واقعیِ سپردهٔ بانکی چه تفاوتی دارند و چرا مقایسهٔ سود سپرده با نرخ تورم، تصویر واقعیتری از تغییر قدرت خرید پسانداز نشان میدهد.
دارایی چیست؟ نقشهٔ داراییهای خانوار ایرانی
در این درس یاد میگیرید دارایی یعنی چه، دارایی مالی و دارایی واقعی چه تفاوتی دارند، و نقشهٔ کلی داراییهای در دسترس یک خانوار ایرانی (سپرده، طلا و سکه، ارز، سهام، صندوق، مسکن، خودرو) چیست؛ بدون هیچ مقایسه یا توصیهای دربارهٔ برتری یکی بر دیگری.
تورم چیست و چرا قدرت خرید پول را کم میکند؟
در این درس یاد میگیرید پول، قدرت خرید و تورم یعنی چه و چگونه اندازهگیری میشوند؛ با یک مثال عددی فرضی میبینید چرا پساندازِ راکد ریالی میتواند بخشی از ارزش واقعی خود را از دست بدهد.
