حباب کیسهٔ سیمان تهران در سه هفته تقریباً نصف شد؛ فاصله با نرخ بورس کالا از ۴۷ به ۲۵ درصد رسید (سه‌شنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۵)

قیمت هر کیسهٔ ۵۰ کیلویی سیمان تهران که از ۱۶ تا ۲۲ مرداد ۱۴۰۵ روی ۲۹۱ هزار تومان ثابت مانده بود، تا امروز سه‌شنبه ۱۰ شهریور به ۲۴۰ هزار تومان رسیده؛ افتی ۵۱ هزار تومانی (۱۷.۵ درصد) در ۱۹ روز. سیمان آبیک در همین بازه ۲۱.۵ درصد و سیمان ساوه ۱۲.۳ درصد ارزان شدند. نتیجهٔ این افت مشترک، به گزارش رصد قیمت سهمینو، این است که فاصلهٔ قیمت کیسهٔ سیمان تهران با نرخ کشف‌شدهٔ همان کالا در بورس کالا، که در ۲۲ مرداد نزدیک ۴۷ درصد بود، اکنون به حدود ۲۵ درصد رسیده؛ یعنی «حباب کیسه»ای که در گزارش ۱۶ مرداد سهمینو دو برابر شده بود، در سه هفتهٔ بعد تقریباً نصف شد.

پیش‌زمینه

بازار کیسهٔ سیمان تهران در یک ماه و نیم اخیر یک چرخهٔ کامل را طی کرده است. سهمینو در ۲ مرداد ۱۴۰۵ نوشت این قلم نسبت به اوایل تیر حدود ۱۴ درصد ارزان شده و به ۲۱۸ هزار تومان رسیده بود (گزارش ۲ مرداد سهمینو). دو هفته بعد، در ۱۶ مرداد، همین قلم با جهشی ۳۳٫۵ درصدی به ۲۹۱ هزار تومان رسید و «حباب کیسه» (فاصلهٔ خرده‌فروشی با نرخ کشف‌شده در بورس کالا) در بیشتر تولیدکنندگان دو برابر شد (گزارش ۱۶ مرداد سهمینو). تا ۲۲ مرداد این قیمت روی همان ۲۹۱ هزار تومان متوقف ماند و سهمینو در آن گزارش نوشت توقف رشد به معنای بسته‌شدن حباب نیست، فقط یعنی حباب دیگر بزرگ‌تر نمی‌شود؛ در آن روز فاصلهٔ قیمت خرده‌فروشی با نرخ بورس کالا نزدیک ۴۷ درصد اندازه‌گیری شده بود (گزارش ۲۲ مرداد سهمینو).

از ۲۲ مرداد تا امروز، یعنی در ۱۹ روز، مسیر برای نخستین‌بار در این چرخه معکوس شد: هر سه برند بزرگ کیسهٔ سیمان تهران، آبیک و ساوه هم‌زمان و پیوسته ارزان شدند.

اعداد کلیدی

منبع ردیف‌های خرده‌فروشی، رصد قیمت سهمینو در تاریخ‌های یادشده است (صفحهٔ قیمت سیمان تهران و سیمان آبیک در سهمینو)؛ منبع نرخ کشف‌شده، نشست‌های سیمان تیپ ۲ (۴۲٫۵) در بورس کالای ایران است (صفحهٔ نرخ کشف‌شدهٔ سیمان کیسه در سهمینو). یک بررسی مستقل از بازار عمدهٔ سیمان در ۷ شهریور ۱۴۰۵، که تجارت‌نیوز منتشر کرد، کیسهٔ آبیک تیپ ۲ را ۲۳۶ هزار تومان و کیسهٔ ساوه تیپ ۲ را ۲۴۵ هزار تومان ثبت کرده بود؛ یعنی همان بازهٔ ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تومانی که رصد سهمینو برای این برندها در روزهای بعد ثبت کرد، نه بازهٔ ۲۶۰ تا ۲۹۱ هزار تومانی مرداد.

محرک‌ها

یک عامل ساختاری قابل اندازه‌گیری در این افت، حجم رو به رشد عبور سیمان از کانال شفاف بورس کالا است: به گزارش کالاخبر (وابستهٔ بورس کالای ایران)، فقط در هفتهٔ منتهی به ۳۰ مرداد ۱۴۰۵، بیش از ۴ هزار و ۴۰۰ خریدار از ۳۰ استان کشور نزدیک به ۹۶۶ هزار تن سیمان را از این بورس تأمین کردند؛ رقمی که در هفتهٔ منتهی به ۹ مرداد هم بیش از یک میلیون تن بود. هرچه سهم بیشتری از عرضهٔ سیمان از این کانالِ با نرخ کشف‌شدهٔ عمومی بگذرد، فاصلهٔ آن نرخ با قیمت خرده‌فروشی سنتی دیرتر می‌تواند دوباره باز شود.

روزنامهٔ دنیای‌اقتصاد در ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ سه دلیل برای آرام‌شدن بازار مصالح در آن مقطع نوشته بود: پایان ابهام روانی جنگ ۴۰روزه که تولید سیمان و فولاد را هدف قرار داده بود، توقف صادرات برخی مصالح‌ساختمانی، و ثبات نسبی قیمت دلار در آن هفته‌ها. سهمینو نمی‌تواند تأیید کند که دو دلیل نخست هنوز هم برقرارند، چون گزارش تازه‌ای دربارهٔ وضعیت صادرات سیمان یا فضای پس از جنگ در دسترس این گزارش نبود. اما دلیل سوم، ثبات دلار، دیگر با واقعیت شهریور همخوانی ندارد: قیمت دلار آزاد امروز سه‌شنبه ۱۰ شهریور به ۲۱۴ هزار تومان رسید، رکوردی تازه و جهشی حدود ۲٫۳ درصدی فقط در همین روز، طبق رصد لحظه‌ای سهمینو. به بیان دیگر، سیمان در حالی ارزان‌تر شده که ارزی که معمولاً هزینهٔ واردات تجهیزات و انرژی صنایع را بالا می‌برد، در همین بازه به رکورد تازه رسیده؛ نشانه‌ای از اینکه بازار کیسهٔ سیمان، دست‌کم در این چند هفته، بیشتر با عرضهٔ داخلی و کانال بورس کالا حرکت کرده تا با نرخ دلار.

چشم‌انداز

سهمینو نمی‌تواند دربارهٔ ادامهٔ این روند حکم قطعی بدهد. بورس کالا در آستانهٔ تعطیلات ۱۱ مرداد یک وقفهٔ چندروزه در نشست‌های سیمان و میلگرد تجربه کرده بود؛ اگر نشست‌های آتی نرخ کشف‌شده را دوباره بالا ببرند یا اگر حجم هفتگی عبوری از بورس کالا افت کند، فاصلهٔ خرده‌فروشی می‌تواند دوباره باز شود، همان‌طور که در مرداد یک‌بار باز و بسته شد. رکورد امروز دلار هم عاملی است که باید در هفته‌های پیشِ رو روی هزینهٔ انرژی و تجهیزات وارداتی صنعت سیمان رصد شود، حتی اگر تا امروز اثر مستقیمی روی قیمت کیسه نشان نداده باشد.

جمع‌بندی

در ۱۹ روز، از ۲۲ مرداد تا ۱۰ شهریور ۱۴۰۵، قیمت کیسهٔ سیمان تهران ۱۷٫۵ درصد و فاصلهٔ آن با نرخ کشف‌شدهٔ بورس کالا تقریباً نصف شد؛ از حدود ۴۷ به حدود ۲۵ درصد. این افت هم‌زمان در سه برند بزرگ تهران، آبیک و ساوه ثبت شده و با یک گزارش مستقل بازار عمده در ۷ شهریور هم‌خوان است. نکتهٔ قابل‌توجه این است که این ارزانی، هم‌زمان با رکورد تازهٔ دلار آزاد رخ داده، نه هم‌سو با آن؛ یعنی دست‌کم در این مقطع، محرک اصلی بازار کیسهٔ سیمان را باید در عرضهٔ داخلی و کانال بورس کالا جست‌وجو کرد، نه در نرخ ارز.

چه چیزی را رصد کنیم

• نشست‌های آتی سیمان تیپ ۲ در بورس کالا، و اینکه آیا نرخ کشف‌شده در برابر افت خرده‌فروشی مقاومت می‌کند یا خودش هم عقب‌نشینی می‌کند.
• حجم هفتگی خرید سیمان از بورس کالا در گزارش‌های آتی کالاخبر؛ افت این حجم می‌تواند نخستین نشانهٔ بازگشایی دوبارهٔ حباب باشد.
• اثر احتمالی رکورد امروز دلار آزاد بر هزینهٔ انرژی و تجهیزات وارداتی کارخانه‌های سیمان در گزارش‌های بعدی.