وارن بافت سالها هر سال برای سهامداران برکشایر هاتاوی نامه نوشته است. پنج قانون ساده را فقط از متن همین نامهها برداشتهایم، نه از جملههای دستبهدستشده، و کنار هر کدام یک مثال تاریخدار از بازار خودمان گذاشتهایم: از شاخص کل و تتر تا کارمزد معامله.
وارن بافت، سرمایهگذار آمریکایی، سالها هر سال برای سهامداران شرکتش، برکشایر هاتاوی، نامه نوشته است. چند قانون ساده از همین نامهها میتواند جلوی تصمیمهای عجولانه را بگیرد. اینجا فقط جملههایی آمده که در متن خود نامهها هست، با پیوند به همان نامه؛ هیچ نقلقول بیمنبعی که در فضای مجازی دستبهدست میشود در این فهرست نیست. کنار هر قانون یک مثال تاریخدار از بازار خودمان گذاشتهایم. (بافت در سال ۲۰۲۶ از ریاست هیئتمدیرهٔ برکشایر کنار رفت؛ خبر سهمینو.)
۱. سهمی را که ده سال نگه نمیدارید، ده دقیقه هم نخواهید
در نامهٔ سال ۱۹۹۶ نوشته است: «اگر حاضر نیستید سهمی را ده سال نگه دارید، حتی ده دقیقه هم به داشتنش فکر نکنید.» یعنی خرید سهم خرید سهمی از یک کسبوکار است، نه بلیت چند روزه.
مثال از بازار خودمان: شاخص کل بورس تهران از ۳٬۱۳۹٬۵۸۸٫۵ واحد در ۲۵ آبان ۱۴۰۴ به ۸٬۴۶۵٬۶۵۷ واحد در ۲۴ آبان ۱۴۰۵ رسید: ۸٬۴۶۵٬۶۵۷ ÷ ۳٬۱۳۹٬۵۸۸٫۵ = ۲٫۷۰ برابر، یعنی ۱۶۹٫۶ درصد رشد اسمی (بدون کسر تورم). اما در همین یک سال، شاخص از ۴٬۴۹۱٬۷۶۹ واحد در ۲۹ دی ۱۴۰۴ تا ۳٬۶۱۸٬۴۸۲ واحد در ۳ اسفند ۱۴۰۴ پایین آمد: (۴٬۴۹۱٬۷۶۹ - ۳٬۶۱۸٬۴۸۲) ÷ ۴٬۴۹۱٬۷۶۹ = ۱۹٫۴ درصد افت. کسی که در آن افت از بازار بیرون رفت، بقیهٔ راه را ندید. این بازه یک تعطیلی طولانی بازار را هم دربر دارد: در ثبت سهمینو شاخص از ۶ اسفند ۱۴۰۴ تا ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ بیتغییر مانده است. گذشته هم قول آینده نیست.
۲. فقط در دایرهٔ شناخت خودتان بخرید
در همان نامهٔ ۱۹۹۶ آمده است: «لازم نیست دربارهٔ هر شرکتی متخصص باشید، یا حتی دربارهٔ شرکتهای زیاد. فقط باید بتوانید شرکتهایی را که در دایرهٔ شناخت شما هستند ارزیابی کنید. اندازهٔ این دایره چندان مهم نیست؛ اما دانستن مرزهایش حیاتی است.» به زبان ساده: همانطور که بیآنکه کار نانوایی را بشناسید شریک یک نانوایی نمیشوید، سهمی را هم که نمیدانید چه میفروشد و از کجا سود میکند نخرید. بافت در همان نامه گفته بیشتر سرمایهگذارها با صندوق شاخصی که کارمزد کمی میگیرد بهتر میمانند.
مثال از بازار خودمان:فزر (استخراج کانههای فلزی، فرابورس) از پایانی ۲۱۱٬۲۰۰ ریال در ۲ شهریور ۱۴۰۵ به ۴۱۴٬۰۰۰ ریال در ۲۱ مهر رسید (۴۱۴٬۰۰۰ ÷ ۲۱۱٬۲۰۰ = ۱٫۹۶ برابر) و تا ۲۰ آبان به ۲۹۹٬۶۰۰ ریال برگشت: (۴۱۴٬۰۰۰ - ۲۹۹٬۶۰۰) ÷ ۴۱۴٬۰۰۰ = ۲۷٫۶ درصد افت. در همان ۲۱ مهر تا ۲۰ آبان، شاخص کل بورس از ۸٬۴۶۰٬۴۹۷ به ۸٬۴۲۷٬۳۰۴ واحد رسید، یعنی فقط ۰٫۴ درصد پایینتر. یک سهم تنها میتواند خیلی تندتر از کل بازار حرکت کند؛ کسی که کارش را نمیشناسد، در این تندی نمیداند چه نگه داشته است. ماجرای کامل این مسیر در چهار دام کانالهای سیگنالفروش آمده است.
۳. وقتی دیگران طمع دارند بترسید، وقتی میترسند طمع کنید
در نامهٔ سال ۱۹۸۶ نوشته است که ترس و طمع، «دو بیماری بسیار مسری»، همیشه در بازار پیدا میشوند و زمانشان قابل پیشبینی نیست: «ما فقط میکوشیم وقتی دیگران طمع دارند بترسیم و فقط وقتی دیگران میترسند طمع کنیم.» در همان نامه گفته که هیچوقت نمیداند بازار در کوتاهمدت بالا میرود یا پایین.
مثال از بازار خودمان: شاخص کل از ۸٬۴۶۰٬۴۹۷ واحد در ۲۱ مهر ۱۴۰۵ به ۷٬۶۴۹٬۴۰۹ واحد در ۱۱ آبان رسید (۹٫۶ درصد افت؛ پایه: ۲۱ مهر) و بعد تا ۲۴ آبان به ۸٬۴۶۵٬۶۵۷ واحد برگشت (۱۰٫۷ درصد رشد؛ پایه: ۱۱ آبان). از ۲۵ مهر تا ۱۱ آبان، در ۱۰ جلسه از ۱۳ جلسه مردم عادی (حقیقیها) در بورس فروشندهٔ خالص بودند، به حجم سهم. این یعنی فروش جمعی در روزهای ترس، نه اینکه کسی باید آن روزها میخرید؛ این عددها فقط نشان میدهند ترس جمعیت چقدر زود میتواند برگردد.
۴. هزینهها مهماند
در نامهٔ ۱۹۹۶: «جدی میگویم، هزینهها مهماند.» او حساب کرده که کارمزد سالانهٔ حدود یک درصد صندوقهای سهامی آمریکا، به مرور زمان بازده سرمایهگذارها را دستکم ۱۰ درصد کم میکند.
مثال از بازار خودمان: بر پایهٔ جدول کارمزدی که در همان گزارش آمده (خواندهشده ۱۱ مرداد ۱۴۰۵)، خرید و فروش یک سهم در بورس روی هم ۰٫۳۷۱۲ + ۰٫۸۸ = ۱٫۲۵۱۲ درصد هزینه دارد. اگر کسی هفتهای یک بار بخرد و بفروشد و قیمتها هیچ تغییری نکنند، بعد از ۵۲ بار: ۱ - (۱ - ۰٫۰۱۲۵۱۲)^۵۲ = حدود ۴۸ درصد از پولش فقط صرف کارمزد شده است. همین معامله اگر سالی یک بار انجام شود، حدود ۱٫۲۵ درصد هزینه دارد. این حساب مالیات و اختلاف قیمت خرید و فروش در دفتر سفارش را جدا در نظر نمیگیرد.
۵. با خبر ترسناک، دارایی خوب را نفروشید
در نامهٔ ۱۹۹۶: «فروختن کسبوکارهای خوب با خبرهای ترسناک معمولاً تصمیم بدی است.» و پیش از آن: کسی که سقوط بازار او را به وحشت و فروش میکشاند، بهتر است اصلاً سهام نداشته باشد.
مثال از بازار خودمان: سهشنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵، در ثبت سهمینو تتر از پایانی ۲۶۴٬۷۸۶ تومانِ روز قبل تا کف ۲۰۴٬۰۴۸ تومان پایین رفت و ساعت ۲۰:۴۴ همان شب ۲۵۵٬۸۷۱ تومان معامله شد: (۲۵۵٬۸۷۱ - ۲۰۴٬۰۴۸) ÷ ۲۰۴٬۰۴۸ = ۲۵٫۴ درصد بالاتر از کف، در چند ساعت (صفحهٔ تتر؛ گزارش کامل در تتر در نیمساعت ریخت و برگشت). فروش در لحظهٔ وحشت، قیمت کف را قطعی میکند.
جمعبندی
این پنج جمله یک حرف دارند: سهم را مثل سهمی از یک کار واقعی بخرید، کاری که میفهمید، و نگذارید ترس و طمع جمعیت یا کارمزدهای پیاپی تصمیم را بگیرند. دفعهٔ بعد قبل از خرید از خودتان بپرسید: کار این شرکت را میفهمم؟ حاضرم سالها نگهش دارم؟ دارم دنبال جمعیت میدوم؟ برای دیدن اینکه هر شرکت چه میفروشد و چقدر سود میکند، شرکتها را در پالایشگر سهمینو کنار هم بسنجید.
عددهای شاخص کل و جریان حقیقیها از ثبت سهمینو برای بورس تهران است، قیمتهای فزر پایانی چاپشدهٔ هر جلسه به ریال و قیمت تتر ثبت سهمینو به تومان. ترجمهٔ جملهها از متن انگلیسی نامهها از ماست.
Berkshire Hathaway1996 Chairman's Letter: "If you aren't willing to own a stock for ten years, don't even think about owning it for ten minutes." / "circle of competence ... knowing its boundaries, however, is vital." / "Seriously, costs matter." / "Selling fine businesses on 'scary' news is usually a bad decision."ثبت در ۲۵ آبان ۱۴۰۵
۲
Berkshire Hathaway1986 Chairman's Letter: "we simply attempt to be fearful when others are greedy and to be greedy only when others are fearful."ثبت در ۲۵ آبان ۱۴۰۵