نبض بازار، صبح سه‌شنبه ۲۳ تیر ۱۴۰۵؛ دلار رکورد تازه زد و نفت برنت به مرز ۸۵ دلار رسید

لید: صبح سه‌شنبه ۲۳ تیر ۱۴۰۵ بازار ارز باز هم پیشتاز خبرسازی است. نرخ لحظه‌ای دلار در بازار آزاد، که تتر تومانی مرجع سریع آن است، بامداد امروز تا مرز ۱۸۳٬۰۰۰ تومان بالا رفت و رکورد تازه‌ای زد؛ این در حالی است که دلار آزاد روز دوشنبه هم با رشدی حدود ۱٬۴۰۰ تومانی به ۱۸۰٬۹۸۵ تومان بسته شده بود. سوخت این حرکت را باید بیرون از مرزها جست‌وجو کرد: تداوم اختلال در تنگهٔ هرمز نفت برنت را تا حدود ۸۵ دلار بالا برده و همین تنش، تقاضای پوششیِ ارز و طلا را در داخل زنده نگه داشته است. برندهٔ روشن دیروز و امشب، دلار و نفت بودند؛ بازندهٔ اصلی اما بورس تهران بود که روز دوشنبه با افت ۱٫۷۹ درصدی به ۴٬۹۶۶٬۷۶۱ واحد بسته شد و زیر مرز پنج میلیون واحد ماند. جالب آنکه در دل همین ریزش، پالایش نفت تهران (شتران) از جهش چشمگیر سود سالانه‌اش خبر داد.

خلاصهٔ امروز

ارقام دلار جهانی و رمزارز و نفت مربوط به بامداد امروز (پیش از بازگشایی بورس) است؛ ارقام بورس به پایان معاملات دوشنبه و ارقام طلا و سکه به آخرین به‌روزرسانی عصر دوشنبه اشاره دارد. نرخ‌های لحظه‌ای را می‌توانید در صفحهٔ بازار ارز و صفحهٔ شاخص کل دنبال کنید.

تیترهای مهم امروز

• بر پایهٔ داده‌های بازار آزاد، دلار روز دوشنبه ۲۲ تیر با رشد حدود ۱٬۴۰۰ تومانی به ۱۸۰٬۹۸۵ تومان رسید و نرخ لحظه‌ایِ تتر تومانی بامداد سه‌شنبه تا مرز ۱۸۳ هزار تومان بالا رفت؛ رکوردی تازه برای بازار ارز.
• به گزارش خبرگزاری‌های بین‌المللی و مراجع رصد کشتیرانی، اختلال در عبور کشتی‌های بزرگ از تنگهٔ هرمز ادامه دارد و همین موضوع نفت برنت را بامداد امروز تا حدود ۸۵ دلار بالا برد.
• به گزارش رسانه‌های بازار سرمایه، شاخص کل بورس تهران روز دوشنبه حدود ۹۰ هزار واحد (۱٫۷۹ درصد) افت کرد و ارزش کل معاملات از ۹۵ هزار میلیارد ریال گذشت؛ شاخص هم‌وزن نیز به حدود ۱٬۳۲۰٬۵۳۷ واحد رسید.
• پالایش نفت تهران (شتران) در صورت‌های مالی سال ۱۴۰۴، از سود خالص ۷۹۹ هزار میلیارد ریالی (رشد ۲۸۷ درصدی) و سود هر سهم ۱٬۲۴۹ ریالی خبر داد؛ جزئیات را در بخش بورس آورده‌ایم.
• انس جهانی طلا برای سومین روز عقب نشست و زیر ۴٬۰۰۰ دلار قرار گرفت، در حالی که شاخص دلار آمریکا (DXY) نزدیک ۱۰۱ واحد ماند.

ارز

بازار ارز روز دوشنبه یکی از پرفشارترین جلسه‌های اخیر را پشت سر گذاشت. دلار آزاد با رشدی حدود ۱٬۴۰۰ تومانی به ۱۸۰٬۹۸۵ تومان بسته شد و نرخ لحظه‌ای تتر تومانی، که مرجع سریع بازار آزاد است، بامداد سه‌شنبه تا حوالی ۱۸۳٬۰۳۷ تومان بالا رفت. برای درک بزرگیِ این حرکت کافی است بدانیم دلار آزاد در همین روزها سال گذشته حوالی ۹۰ هزار تومان بود؛ یعنی نرخ فعلی تقریباً دو برابر یک سال پیش است.

در کنار بازار آزاد، نرخ دلار توافقی در مرکز مبادلهٔ ارز و طلای ایران همچنان به‌مراتب پایین‌تر است و در هفته‌های اخیر در محدودهٔ حدود ۱۴۸ هزار تومان (نرخ حوالهٔ فروش) قرار داشته است. فاصلهٔ نزدیک به ۳۵ هزار تومانیِ این دو نرخ، همان شکاف چندنرخیِ ارز است که خودْ منبع مهمی از نااطمینانی در قیمت‌گذاری بازار به شمار می‌رود؛ سازوکار این چندنرخی بودن را در گزارش «بازار ارز ایران: چرا چند نرخ داریم؟» تشریح کرده‌ایم.

چرا؟ پیشران اصلیِ این جهش، ریسک سیاسیِ ناشی از تنش تنگهٔ هرمز و اختلال در صادرات نفت است. وقتی مسیر صادرات انرژی مبهم می‌شود، تقاضای پوششی برای دارایی‌های نقدشونده مثل دلار و طلا بالا می‌رود و همین تقاضا نرخ بازار آزاد را به سقف‌های تازه می‌رساند. این تحلیل چشم‌انداز است و باید از ارقام سنجیده‌شدهٔ بالا جدا دیده شود.

طلا و سکه

بازار داخلی طلا روز دوشنبه کمابیش پابرجا ماند: طلای ۱۸ عیار در آخرین به‌روزرسانی عصر دوشنبه حوالی گرمی ۱۷٬۶۸۲٬۰۰۰ تومان (تغییری اندک) و سکهٔ امامی نزدیک ۱۷۷ میلیون تومان (کمی پایین‌تر از روز قبل) معامله شد. حباب سکهٔ امامی نیز در محدودهٔ حدود ۶٫۲ میلیون تومان باقی ماند و نشان می‌دهد بخشی از تقاضای سکه همچنان هیجانی است؛ سازوکار محاسبهٔ آن را در گزارش «حباب سکه چیست و چطور محاسبه می‌شود» توضیح داده‌ایم.

چرا طلای داخلی با وجود افت انس جهانی نریخت؟ در همان روزهایی که انس جهانی طلا سه روز پیاپی عقب نشسته و زیر ۴٬۰۰۰ دلار آمده، طلای داخلی نه‌تنها نریخته بلکه اندکی بالا مانده است. دلیلش ساده است: موتور محرک طلای داخلی، نرخ دلار است نه فقط انس جهانی. رشد نرخ دلار اثر منفیِ افت انس را خنثی کرده و کف قیمت طلای داخلی را نگه داشته است. قیمت‌های لحظه‌ای در صفحهٔ بازار طلا در دسترس است.

بورس

بازار سهام روز دوشنبه ۲۲ تیر روند نزولیِ چندهفته‌ایِ خود را ادامه داد. شاخص کل بورس تهران با افت حدود ۱٫۷۹ درصدی (نزدیک ۹۰ هزار واحد) به ۴٬۹۶۶٬۷۶۱ واحد بسته شد و همچنان زیر مرز روانی پنج میلیون واحد ماند؛ شاخص کل هم‌وزن هم به حدود ۱٬۳۲۰٬۵۳۷ واحد و شاخص فرابورس به حوالی ۳۸٬۵۶۸ رسید. ارزش کل معاملات از ۹۵ هزار میلیارد ریال گذشت و حجم دادوستد از ۲۲ میلیارد سهم فراتر رفت، اما فشار فروش و خروج پول حقیقی همچنان بر بازار سایه انداخته است.

یک استثنا در دل ریزش: سود جهشیِ شتران. در حالی که تالار شیشه‌ای قرمز است، پالایش نفت تهران (شتران) تصویر متفاوتی از سودآوریِ صنعت پالایش ارائه داده است. بر پایهٔ صورت‌های مالی سال ۱۴۰۴ این شرکت، درآمد از ۳٬۸۲۶ به ۵٬۰۵۵ هزار میلیارد ریال (رشد ۳۲ درصد) و سود خالص از ۲۰۶ به ۷۹۹ هزار میلیارد ریال (رشد ۲۸۷ درصد) رسیده و سود هر سهم از ۳۵۰ به ۱٬۲۴۹ ریال جهش کرده است. نکتهٔ مثبت، عملیاتی‌بودنِ بخش عمدهٔ این سود است؛ اما دو هشدار هم در دل ارقام دیده می‌شود: نخست، جهش مطالبات تجاری از ۲۷۱ به ۱٬۰۱۰ هزار میلیارد ریال که کیفیت نقدشوندگیِ سود را زیر سؤال می‌برد، و دوم، هشدار خودِ مدیریت که سودآوری آینده به‌شدت به فرمول‌های دولتیِ قیمت‌گذاری خوراک و فرآورده وابسته است. شتران با مالکیت ۵۱٫۳۲ درصدیِ پتروشیمی شازند، پنجمین پالایشگاه بزرگ و دومین پالایشگاه پیچیدهٔ کشور به شمار می‌رود.

چرا نفتِ گران، بورس را سبز نکرد؟ در حالت عادی جهش قیمت نفت به سود نمادهای پالایشی و صادرات‌محور است و سود سالانهٔ شتران هم شاهد همین اثر است؛ اما آنچه امروز بر کل بازار غلبه دارد، ریسک سیستماتیکِ ناشی از تنش سیاسی و نظامی است. سرمایه‌گذار حقیقی در فضای نااطمینانی ترجیح می‌دهد دارایی پوششی (دلار و طلا) نگه دارد؛ به همین دلیل پول از سهام خارج و به بازار موازی منتقل می‌شود. جزئیات لحظه‌ای شاخص در صفحهٔ شاخص کل در دسترس است.

رمزارز

بازار جهانی رمزارز بامداد امروز کم‌نوسان و اندکی مثبت بود: بیت‌کوین حوالی ۶۲٬۴۰۷ دلار (+۰٫۳۳٪) و اتریوم نزدیک ۱٬۷۸۰ دلار (+۰٫۵۴٪) معامله شدند. نرخ تتر تومانی اما به‌دلیل وابستگی به دلار داخلی، همسو با بازار آزاد تا مرز ۱۸۳ هزار تومان بالا رفت؛ یعنی سرمایه‌گذار ایرانیِ تتر بیش از آنکه درگیر قیمت دلاری رمزارزها باشد، درگیر نوسان دلار داخلی است. داده‌های بیشتر در صفحهٔ بازار رمزارز آمده است.

آهن و فولاد

در بازار فیزیکی فولاد، میلگرد آجدار آریان فولاد (سایز ۱۲، A3) روز دوشنبه حوالی کیلویی ۶۶٬۰۰۰ تومان و سایز ۱۰ نزدیک ۶۷٬۲۷۰ تومان (درب کارخانه) درج شد و حرکت محسوسی نداشت. فولاد ایران میان دو نیرو گیر کرده است: از یک‌سو رشد نرخ دلار و بهای انرژی، کف قیمت‌ها را بالا می‌برد؛ از سوی دیگر رکود ساخت‌وساز و کاهش تقاضای مؤثر اجازهٔ رشد سریع نمی‌دهد. برایند این دو، فعلاً ثبات نسبی است؛ ارقام روزآمد در صفحهٔ بازار آهن و فولاد قابل پیگیری است.

خودرو

در بازار خودرو، محور اصلی همچنان بلاتکلیفیِ سیاست قیمت‌گذاری است: اختلاف شورای رقابت و وزارت صمت بر سر «کافی‌نبودنِ» افزایش ۱۵ درصدی قیمت کارخانه‌ایِ خودرو هنوز حل نشده و پرونده به نهادهای نظارتی سپرده شده است. این ابهام، فاصلهٔ قیمت کارخانه و بازار (حاشیهٔ بازار) را در نمادهای خودرویی و بازار فیزیکی زنده نگه داشته و مانع از تثبیت قیمت‌ها شده است. رشد نرخ دلار نیز فشار هزینه‌ای بر تولیدکنندگان را بیشتر می‌کند.

مصالح ساختمانی

بازار مصالح ساختمانی روزی آرام را پشت سر گذاشت و حرکت محسوسی در قیمت سیمان و گچ دیده نشد. با این حال دو فشار پس‌زمینه پابرجاست: بهای رو به رشد انرژی و حامل‌ها که هزینهٔ تولید سیمان را بالا می‌برد، و ضعف تقاضای فصل ساخت‌وساز که سمت مقابل را می‌گیرد. برایند این دو نیرو فعلاً ثبات نسبی است.

نگاه منطقه‌ای و جهانی

پیشران بیرونیِ امروز بی‌تردید نفت و تنگهٔ هرمز است. نفت برنت بامداد سه‌شنبه با رشدی حدود ۲٫۵ درصدی تا حوالی ۸۵ دلار بالا رفت و وست‌تگزاس اینترمدیت نیز همسو بالاتر رفت؛ محرک این حرکت، تداوم اختلال در عبور کشتی‌های بزرگ از تنگهٔ هرمز است که حدود یک‌پنجم تجارت جهانی نفت و گاز از آن می‌گذرد. کانال اثرگذاری بر تهران دوگانه است: بهای بالاتر نفت به نفع درآمد ارزی صادرکنندگان (و نمادهایی مثل شتران) است، اما همان تنشی که نفت را بالا برده، ریسک سیاسی داخلی و تقاضای پوششی دلار و طلا را نیز تشدید می‌کند. در سمت مقابل، انس جهانی طلا برای سومین روز تا زیر ۴٬۰۰۰ دلار افت کرد و شاخص دلار آمریکا (DXY) نزدیک ۱۰۱ واحد ماند؛ همین «دلار جهانیِ نسبتاً باثبات و انس نزولی» بخشی از افت انس را توضیح می‌دهد، هرچند طلای داخلی به‌لطف رشد نرخ دلار از آن مصون ماند. در همسایگی، لیر ترکیه نیز نزدیک ۴۷ واحد در برابر دلار ماند و روند ضعف بلندمدت خود را حفظ کرد.

امروز چه چیزی را رصد کنیم؟

در بازار موازی، واکنش نرخ دلار به هر خبر تازه دربارهٔ وضعیت کشتیرانی و تنگهٔ هرمز مهم‌ترین نکته است؛ ادامهٔ رکوردزنی یا تثبیت نرخ، جهت کوتاه‌مدت بازار را روشن می‌کند. در بورس، جهت پول حقیقی در نخستین ساعات بازگشایی و واکنش نمادهای پالایشی به گزارش سود شتران را دنبال کنید. در سطح جهانی، مسیر قیمت نفت برنت و انس طلا و هر داده یا اظهارنظر تازه دربارهٔ سیاست پولی فدرال‌رزرو آمریکا اثرگذار خواهد بود. رویدادهای زمان‌بندی‌شده را می‌توانید در تقویم اقتصادی سهمینو ببینید. این گزارش، ادامهٔ نبض بازار روز دوشنبه است.

یادداشت: در این گزارش «واقعیتِ سنجیده‌شده» (ارقام و زمان مرجع) از «تحلیل و چشم‌انداز» (چراییِ محتاطانه) جدا نگه داشته شده است. هیچ بخشی از این متن توصیهٔ خریدوفروش نیست.