نبض بازار، ظهر سه‌شنبه ۲۳ تیر ۱۴۰۵؛ بورس زیر ۴٫۹۲ میلیون واحد رفت و طلای جهانی به بالای ۴٬۰۰۰ دلار برگشت

لید: ظهر سه‌شنبه ۲۳ تیر ۱۴۰۵، تابلوی بازارها یک واگرایی آشکار را نشان می‌دهد: تالار شیشه‌ای باز هم قرمز است، اما بازار موازی جان می‌گیرد. شاخص کل بورس تهران در جلسهٔ زندهٔ امروز تا حوالی ساعت ۱۱ صبح حدود ۱٫۰۸ درصد افت کرده و به ۴٬۹۱۳٬۸۶۸ واحد رسیده است؛ یعنی بازار سهام از کف روانی پنج میلیون واحد باز هم فاصله گرفت و به زیر ۴٫۹۲ میلیون واحد لغزید. هم‌زمان در سمت مقابل، دلار آزاد نزدیک رکورد تازهٔ خود ایستاده و انس جهانی طلا که روز دوشنبه تا زیر ۴٬۰۰۰ دلار ریخته بود، امروز دوباره به بالای ۴٬۰۰۰ دلار برگشت. بازندهٔ نیمروزِ امروز روشن است (سهام) و برنده‌ها هم روشن‌اند (طلا و دلار)؛ موتور هر دو سوی این ماجرا یک چیز است: ریسک سیاسیِ ناشی از تنش تنگهٔ هرمز که پول را از دارایی‌های ریسکی به سمت پناهگاه‌های سخت می‌راند.

خلاصهٔ امروز

ارقام بورس و رمزارز و نفت و طلای جهانی به جلسهٔ زندهٔ امروز (ظهر سه‌شنبه) اشاره دارد؛ ارقام طلا و سکهٔ داخلی به آخرین به‌روزرسانی عصر دوشنبه و نرخ پایانی دلار آزاد به پایان معاملات دوشنبه مربوط است. نرخ‌های لحظه‌ای را در صفحهٔ شاخص کل و صفحهٔ بازار ارز می‌توانید دنبال کنید. این گزارش، ادامهٔ نبض بازار صبح امروز است.

تیترهای مهم امروز

• بر پایهٔ داده‌های زندهٔ بازار، شاخص کل بورس تهران در جلسهٔ سه‌شنبه ۲۳ تیر تا حوالی ساعت ۱۱ صبح حدود ۱٫۰۸ درصد (نزدیک ۵۳ هزار واحد) افت کرد و زیر ۴٫۹۲ میلیون واحد رفت؛ شاخص فرابورس نیز حدود ۰٫۸۹ درصد پایین آمد.
• به گزارش رسانه‌های بازار سرمایه، روز دوشنبه ۲۲ تیر حدود ۳٬۹۵۹ میلیارد تومان (نزدیک ۳٫۹۶ همت) پول حقیقی از بورس خارج شد و همین خروج، پیشرانِ اصلی نزول چندهفته‌ای بازار است.
• به گزارش خبرگزاری‌های بین‌المللی، انس جهانی طلا که روز دوشنبه تا حوالی ۳٬۹۹۰ دلار (افت حدود ۳ درصدی) ریخته بود، امروز سه‌شنبه دوباره به بالای مرز ۴٬۰۰۰ دلار برگشت.
• رئیس فدرال‌رزرو آمریکا امروز سه‌شنبه نخستین شهادت سیاست پولیِ خود را در کنگره ارائه می‌دهد؛ بر پایهٔ ابزار FedWatch، بازار احتمال افزایش نرخ بهره در نشست سپتامبر را حدود ۷۱ درصد قیمت‌گذاری کرده است.
• تداوم نگرانی از اختلال در تنگهٔ هرمز، نفت برنت را بر پایهٔ آخرین داده‌ها حوالی ۸۵٫۸ دلار (حدود ۲٫۸۵ درصد بالاتر) و وست‌تگزاس را نزدیک ۸۰٫۴ دلار نگه داشته است.

بورس

محور اصلیِ نیمروزِ امروز خودِ بازار سهام است. شاخص کل بورس تهران که روز دوشنبه با افت ۱٫۷۹ درصدی به ۴٬۹۶۶٬۷۶۱ واحد بسته شده بود، در بازگشایی امروز باز هم زیر فشار فروش قرار گرفت و تا حوالی ساعت ۱۱ صبح حدود ۱٫۰۸ درصد دیگر افت کرد و به ۴٬۹۱۳٬۸۶۸ واحد رسید. شاخص کل فرابورس نیز حدود ۰٫۸۹ درصد پایین آمد و به حوالی ۳۸٬۲۲۷ واحد رسید. با این حساب، بورس تهران روزهای متوالی است که زیر مرز روانیِ پنج میلیون واحد گیر کرده و هر بار که به آن نزدیک می‌شود، موج تازه‌ای از عرضه بازمی‌گردد.

ریشهٔ فشار: خروج پول حقیقی. آنچه این نزول را تغذیه می‌کند، خروج پیوستهٔ پول حقیقی است. تنها در روز دوشنبه حدود ۳٬۹۵۹ میلیارد تومان (نزدیک ۳٫۹۶ همت) نقدینگیِ حقیقی از بازار خارج شد و سرمایه‌گذار خرد ترجیح داد پول خود را به بازار موازی (دلار و طلا) منتقل کند. این همان «واگرایی بورس و بازار موازی» است که چند هفته است بر بازار حاکم شده: هر خبری که ریسک تنش ایران و آمریکا را پررنگ کند، هم‌زمان عرضهٔ سهام و تقاضای ارز را بالا می‌برد. جزئیات لحظه‌ای شاخص در صفحهٔ شاخص کل در دسترس است.

فاکتوری که باید تا پایان جلسه رصد کرد: بر پایهٔ پیش‌بینی‌های پیش از بازگشایی، انتظار می‌رفت روند خروج پول حقیقی هرچه از میانهٔ جلسه بگذرد کندتر شود؛ اینکه آیا این اتفاق در ساعات پایانی امروز رخ می‌دهد یا فشار فروش دوباره شدت می‌گیرد، جهت کوتاه‌مدت بازار را روشن می‌کند. این بخش تحلیل و چشم‌انداز است و باید از ارقام سنجیده‌شدهٔ بالا جدا دیده شود.

ارز

در بازار ارز، دلار آزاد پس از رشد حدود ۱٬۳۰۰ تومانیِ روز دوشنبه به ۱۸۰٬۹۸۵ تومان، امروز نزدیک همان سطح رکوردی ایستاده است و نرخ لحظه‌ای تتر تومانی، که مرجع سریع بازار آزاد است، تا ظهر امروز حوالی ۱۸۳٬۲۲۰ تومان در نوسان بود. برای درک بزرگیِ این سطح کافی است به یاد آوریم که دلار آزاد در همین روزهای سال گذشته حوالی ۹۰ هزار تومان معامله می‌شد؛ یعنی نرخ کنونی تقریباً دو برابر یک سال پیش است.

در کنار بازار آزاد، نرخ دلار توافقی در مرکز مبادلهٔ ارز و طلای ایران صبح امروز حوالی ۱۴۹٬۶۰۰ تومان (نرخ حوالهٔ فروش) بود؛ یعنی شکافی نزدیک ۳۳٬۶۰۰ تومان میان دو نرخ رسمی و آزاد. این همان بازار چندنرخیِ ارز است که خودْ منبع مهمی از نااطمینانی در قیمت‌گذاری به شمار می‌رود و سازوکار آن را در گزارش «بازار ارز ایران: چرا چند نرخ داریم؟» توضیح داده‌ایم.

چرا؟ پیشران اصلیِ ماندگاریِ دلار در سقف، ریسک سیاسیِ ناشی از تنش تنگهٔ هرمز و ابهام دربارهٔ مسیر صادرات انرژی است. وقتی چشم‌انداز درآمد ارزی مبهم می‌شود، تقاضای پوششی برای دارایی نقدشونده مثل دلار بالا می‌رود و کف نرخ بازار آزاد را نگه می‌دارد.

طلا و سکه

بازار داخلی طلا در آخرین به‌روزرسانیِ عصر دوشنبه کمابیش پابرجا بود: طلای ۱۸ عیار حوالی گرمی ۱۷٬۶۸۲٬۲۰۰ تومان (تغییری اندک، +۰٫۱۲٪) و سکهٔ امامی نزدیک ۱۷۷ میلیون تومان (کمی پایین‌تر از روز قبل، −۰٫۵۶٪) معامله شد. حباب سکهٔ امامی نیز در محدودهٔ حدود ۶٫۲ میلیون تومان باقی ماند و نشان می‌دهد بخشی از تقاضای سکه همچنان هیجانی است؛ سازوکار محاسبهٔ آن را در گزارش «حباب سکه چیست و چطور محاسبه می‌شود» توضیح داده‌ایم.

نکتهٔ امروز، بازگشت انس جهانی است. انس جهانی طلا که روز دوشنبه در پی افزایش انتظار افزایش نرخ بهرهٔ فدرال‌رزرو تا حوالی ۳٬۹۹۰ دلار (افت حدود ۳ درصدی) ریخته بود، امروز سه‌شنبه دوباره به بالای مرز ۴٬۰۰۰ دلار برگشت. اما نکتهٔ کلیدی برای سرمایه‌گذار ایرانی این است که موتور محرکِ طلای داخلی، نرخ دلار است نه فقط انس جهانی؛ به همین دلیل طلای داخلی در همان روزهای افت انس هم نریخت و کف قیمت خود را حفظ کرد. قیمت‌های لحظه‌ای در صفحهٔ بازار طلا در دسترس است.

رمزارز

بازار جهانی رمزارز تا ظهر امروز کم‌نوسان و اندکی مثبت بود: بیت‌کوین حوالی ۶۲٬۶۰۵ دلار (+۰٫۶۵٪) و اتریوم نزدیک ۱٬۷۸۳ دلار (+۰٫۷۲٪) معامله شدند. نرخ تتر تومانی اما به‌دلیل وابستگی به دلار داخلی، همسو با بازار آزاد حوالی ۱۸۳ هزار تومان ماند؛ یعنی سرمایه‌گذار ایرانیِ تتر بیش از آنکه درگیر قیمت دلاریِ رمزارزها باشد، درگیر نوسان دلار داخلی است. داده‌های بیشتر در صفحهٔ بازار رمزارز آمده است.

آهن و فولاد

در بازار فیزیکی فولاد، میلگرد آجدار آریان فولاد (سایز ۱۰، A3) امروز حوالی کیلویی ۶۵٬۴۵۰ تومان و سایز ۱۲ نزدیک ۶۴٬۱۸۰ تومان (درب کارخانه) درج شد و حرکت محسوسی نداشت. فولاد ایران میان دو نیرو گیر کرده است: از یک‌سو رشد نرخ دلار و بهای انرژی کف قیمت‌ها را بالا می‌برد، و از سوی دیگر رکود ساخت‌وساز و کاهش تقاضای مؤثر اجازهٔ رشد سریع نمی‌دهد. برایند این دو، فعلاً ثبات نسبی است؛ ارقام روزآمد در صفحهٔ بازار آهن و فولاد قابل پیگیری است.

خودرو

در بازار خودرو، محور اصلی همچنان بلاتکلیفیِ سیاست قیمت‌گذاری است: اختلاف شورای رقابت و وزارت صمت بر سر کفایتِ افزایش قیمت کارخانه‌ایِ خودرو هنوز حل نشده و پرونده به نهادهای نظارتی سپرده شده است. این ابهام، فاصلهٔ قیمت کارخانه و بازار (حاشیهٔ بازار) را در نمادهای خودرویی و بازار فیزیکی زنده نگه داشته و مانع از تثبیت قیمت‌ها شده است. رشد نرخ دلار نیز فشار هزینه‌ای بر تولیدکنندگان را بیشتر می‌کند.

مصالح ساختمانی

بازار مصالح ساختمانی روزی آرام را پشت سر می‌گذارد؛ برای نمونه سیمان پرتلند تیپ ۲ فله (تهران) حوالی تُنی ۴٬۰۱۴٬۰۰۰ تومان درج شده و حرکت محسوسی در قیمت‌ها دیده نمی‌شود. با این حال دو فشار پس‌زمینه پابرجاست: بهای رو به رشد انرژی و حامل‌ها که هزینهٔ تولید سیمان را بالا می‌برد، و ضعف تقاضای فصل ساخت‌وساز که سمت مقابل را می‌گیرد. برایند این دو نیرو فعلاً ثبات نسبی است.

نگاه منطقه‌ای و جهانی

پیشران بیرونیِ امروز همچنان دوگانهٔ «نفت و فدرال‌رزرو» است. در بازار انرژی، تداوم نگرانی از اختلال عبور کشتی‌ها در تنگهٔ هرمز، که حدود یک‌پنجم تجارت جهانی نفت و گاز از آن می‌گذرد، نفت برنت را بر پایهٔ آخرین داده‌ها حوالی ۸۵٫۸ دلار (حدود ۲٫۸۵ درصد بالاتر) و وست‌تگزاس اینترمدیت را نزدیک ۸۰٫۴ دلار نگه داشته است؛ کانال اثر بر تهران دوگانه است: بهای بالاتر نفت به نفع درآمد ارزی صادرکنندگان است، اما همان تنش، تقاضای پوششیِ دلار و طلا را نیز تشدید می‌کند. در سمت سیاست پولی، انتظار افزایش نرخ بهرهٔ فدرال‌رزرو (به گفتهٔ بازار حدود ۷۱ درصد احتمال برای سپتامبر) روز دوشنبه انس جهانی طلا را تا زیر ۴٬۰۰۰ دلار پایین برد، اما امروز طلا بخشی از این افت را جبران کرد و به بالای ۴٬۰۰۰ دلار برگشت؛ شهادت امروزِ رئیس فدرال‌رزرو در کنگره می‌تواند جهت بعدیِ دلار جهانی و طلا را روشن‌تر کند. در همسایگی، لیر ترکیه نزدیک ۴۷ واحد در برابر دلار ماند و روند ضعف بلندمدت خود را حفظ کرد، و یوان چین حوالی ۶٫۷۸ در برابر دلار کم‌تغییر بود.

امروز چه چیزی را رصد کنیم؟

تا پایان جلسهٔ امروز بورس، مهم‌ترین نکته جهت پول حقیقی در ساعات پایانی و واکنش بازار به هر خبر تازه دربارهٔ تنش ایران و آمریکاست؛ کند شدن یا تشدید خروج پول، حال‌وهوای فردا را می‌سازد. در بازار موازی، واکنش نرخ دلار و تتر به اخبار کشتیرانی و تنگهٔ هرمز را دنبال کنید. در سطح جهانی، شهادت رئیس فدرال‌رزرو در کنگره و مسیر قیمت نفت برنت و انس طلا مهم‌ترین رویدادهای زمان‌بندی‌شده‌اند. رویدادهای پیشِ‌رو را می‌توانید در تقویم اقتصادی سهمینو ببینید. هیچ بخشی از این گزارش توصیهٔ خریدوفروش نیست.

یادداشت: در این گزارش «واقعیتِ سنجیده‌شده» (ارقام و زمان مرجع) از «تحلیل و چشم‌انداز» (چراییِ محتاطانه) جدا نگه داشته شده است.