فاصلهٔ ۱۸ درصدی اهرم با ارزش خالص حتی پس از رشد ۱۷٫۶ درصدی قیمت بسته نشد؛ هشت صندوق اهرمی ۱۰ تا ۱۹ درصد زیر ارزش خالص‌اند (یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵)

صندوق اهرمی «اهرم» (نماد AHRM در بازار صندوق‌های قابل‌معاملهٔ بورس تهران) صبح یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵ حدود ۱۸ تا ۲۰ درصد زیر ارزش خالص دارایی‌اش (NAV) معامله می‌شد؛ یعنی در برابر هر ۱۰۰ ریال دارایی پشت واحد، حدود ۸۰ ریال می‌پرداختید. نکتهٔ جالب این است که همین فاصله دو هفته پیش هم بود و قیمت از ۵ مهر تا ۱۸ مهر ۱۷٫۶ درصد بالا رفته است. این گزارش می‌پرسد چرا فاصله بسته نمی‌شود و خریدار با چه ورودی، هدف و حد ابطالی می‌تواند آن را دنبال کند.

پیش‌زمینه

صندوق اهرمی صندوقی قابل‌معامله است که با سرمایهٔ دارندگان واحد عادی، بازدهی واحدهای ممتاز را چند برابر بازدهی دارایی پایه می‌کند. امیر ندیری، مدیر صندوق نارنج اهرم، در گفت‌وگو با بورس۲۴ در خرداد ۱۴۰۵ گفت سقف قانونی ضریب اهرم ۲ است و ضریب صندوق خودش حدود ۱٫۷. معنایش روشن است: در بازار صعودی بازدهی بزرگ‌تر می‌شود و در بازار نزولی زیان هم بزرگ‌تر. ارزش خالص (قیمت ابطال) را صندوق از ارزش سبدش حساب می‌کند، اما قیمت تابلو را عرضه و تقاضا می‌سازد؛ فاصلهٔ این دو همان «حباب» است و وقتی قیمت پایین‌تر باشد، حباب منفی نامیده می‌شود. همان مدیر گفته فاصله در مقاطعی از ۵ تا ۸ درصد فراتر رفته و گاهی به بیش از ۱۰ درصد رسیده است؛ امروز حدود دو برابر آن است.

برای مقایسه، دارا یکم در ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ تا ۳۳٫۳ درصد زیر قیمت ابطال بسته شده بود؛ اهرمی‌ها در همان خانوادهٔ «فاصلهٔ بزرگ و پایدار» جا دارند، هرچند ساختارشان فرق می‌کند. اگر با سازوکار صندوق‌های قابل‌معامله آشنا نیستید، درس صندوق‌های سرمایه‌گذاری و ETF نقطهٔ شروع خوبی است.

اعداد روز

• غربالگری سهمینو، ۱۹ مهر ۱۴۰۵ ساعت ۱۰:۲۱: قیمت اهرم ۷۸٬۸۹۰ ریال و ارزش خالص شبانه (خوانش ۱۷ مهر) ۹۵٬۹۵۱ ریال؛ فاصله ۱۷٫۸ درصد.
• سامانهٔ TSETMC، همان روز ساعت ۱۰:۲۱: قیمت ابطال ۹۸٬۵۴۳ ریال و قیمت صدور ۹۹٬۹۳۹ ریال؛ با قیمت پایانی ۷۸٬۳۳۵ ریال، فاصله با قیمت ابطال ۲۰٫۵ درصد.
• خوانش شبانهٔ سهمینو با قیمت پایانی تا ساعت ۱۰:۲۱ همان جلسه، ۷۸٬۳۳۴ ریال در ۱۹ مهر (جلسه با پایانی ۷۶٬۶۰۶ ریال بسته شد): فاصله ۱۸٫۴ درصد. اختلاف سه خوانش از زمان‌های متفاوت ارزش خالص و قیمت می‌آید؛ هر سه یک بازه می‌سازند: ۱۸ تا ۲۰ درصد.
• ۵ مهر ۱۴۰۵ (گزارش صدای بورس): اهرم با قیمت ۶۷٬۴۰۴ ریال حباب منفی ۱۹٫۶ درصد داشت.
• قیمت پایانی اهرم: ۶۶٬۱۷۸ ریال در ۵ مهر و ۷۷٬۸۱۷ ریال در ۱۸ مهر، رشد ۱۷٫۶ درصد؛ ۷۷٬۸۱۷ بالاترین پایانی ۵۲ هفتهٔ این نماد است. ارزش معاملات اهرم تا ۱۰:۲۱ همان روز ۱۲٫۲ هزار میلیارد ریال بود، بیشترین در غربالگری صندوق‌ها (صفحهٔ اهرم در سهمینو).
• میانگین ۲۰جلسه‌ای قیمت ۷۱٬۵۹۹ ریال و میانگین ۵۰جلسه‌ای ۶۰٬۶۷۵ ریال (محاسبهٔ سهمینو، ۱۹ مهر).
• دامنهٔ نوسان ۱۹ مهر: از ۷۴٬۷۰۵ تا ۸۰٬۹۲۹ ریال حول پایانی ۷۷٬۸۱۷؛ یعنی ۴ درصد به هر سو.

اهرم تنها نیست. در غربالگری سهمینو (۱۹ مهر، ۱۰:۲۱، قیمت لحظه‌ای در برابر ارزش خالص شبانه) فاصلهٔ هشت صندوق اهرمی چنین بود:

در کل گروه صندوق‌ها، همان غربالگری ۲۶ نماد با فاصلهٔ بیش از ۳ درصد زیر ارزش خالص پیدا کرد؛ هشت اهرمی بالا بخشی از آن‌هاست، نه همهٔ آن.

محرک‌ها

سه دلیلی که مدیر نارنج اهرم برای ماندگاری فاصله می‌آورد، با دادهٔ روز قابل سنجش‌اند. نخست، دامنهٔ نوسان: قیمت اهرم در یک روز بیش از ۴ درصد جابه‌جا نمی‌شود، پس وقتی ارزش خالص تندتر می‌رود قیمت نمی‌رسد و صف می‌بندد. همین امروز صف خرید جهش روی سقف ۵۰٬۱۹۳ ریال با ۳۳٫۶ میلیون واحد تقاضا نشسته بود و عرضه‌ای در برابرش نبود (ساعت ۱۰:۲۰)، در حالی که ارزش خالص زندهٔ جهش ۶۲٬۰۴۸ ریال است. دوم، به گفتهٔ او صدور واحد در همهٔ صندوق‌های اهرمی از حدود یک سال پیش به دستور سازمان بورس متوقف است و ورود پول تازه فقط از تابلو ممکن است. سوم، این صندوق‌ها بازارگردان به معنای رایج ندارند و قیمت فقط حاصل عرضه و تقاضای دارندگان است. این‌ها اظهار یک مدیر صندوق است و او خودش خواهان دامنهٔ نوسان گسترده‌تر است؛ ما فقط بخش قابل‌سنجش آن را تأیید کرده‌ایم: دامنهٔ ۴ درصدی و صف سقف.

محرک چهارم یک تصمیم نظارتی است، با یک قید: به نقل از همان مدیر در گفت‌وگو با صدای بورس (۱۷ شهریور ۱۴۰۵)، سازمان بورس با نامه‌ای رسمی صندوق‌های اهرمی را به کاهش حباب منفی مکلف کرده و انتظار می‌رفت صندوق‌ها واحدها را از تابلو جمع و ابطال کنند. متن نامه را ندیده‌ایم و اجرای آن را از منبع مستقل تأیید نکرده‌ایم. آنچه می‌بینیم این است که پنج هفته بعد، فاصله‌ها هنوز میان ۱۰ و ۱۹ درصدند. جمع‌آوری واحد از تابلو، اگر انجام شود، همان چیزی است که عرضه را کم و فاصله را کوتاه می‌کند؛ نشانه‌اش در اعداد هنوز دیده نمی‌شود.

پس‌زمینهٔ بازار هم مهم است: شاخص کل بورس تهران از ۷٬۷۸۸٬۳۴۲ واحد در ۱۱ مهر به ۸٬۲۶۵٬۴۸۱ واحد در ۱۸ مهر رسید، رشد ۶٫۱ درصد. ارزش خالص صندوقی که سبدش را سهام بزرگ تشکیل می‌دهد با همین موج بالا می‌رود و با ضریب اهرم، تندتر.

چشم‌انداز

سه مسیر روشن است. اگر دامنهٔ نوسان گسترده شود یا واحدها از تابلو جمع شوند، فاصله می‌تواند به همان ۱۰ درصدی برگردد که مدیر صندوق «گاهی» می‌گفت؛ با ارزش خالص زندهٔ ۹۸٬۵۴۳ ریال، قیمت ۱۰ درصد زیر آن حدود ۸۸٬۷۰۰ ریال است. اگر چیزی عوض نشود، خریدار عملاً بازدهی ارزش خالص را می‌گیرد و فاصله همان ۱۵ تا ۲۰ درصد می‌ماند. اگر بازار برگردد، ارزش خالص با ضریب اهرم می‌ریزد: قیمت اهرم از اوج ۷۵٬۰۶۴ ریال در ۲۵ شهریور تا ۶۴٬۸۱۲ ریال در ۴ مهر، در شش جلسه ۱۳٫۷ درصد افت کرد.

ورود معقول از آنجا شروع می‌شود که فاصله دست‌کم ۱۵ درصد باشد (با ارزش خالص زنده، قیمت تا حدود ۸۳٬۸۰۰ ریال) و واحد در صف خرید سقف نباشد. هدف، بازگشت فاصله به ۱۰ درصد است. حد ابطال، پایان روزانه زیر میانگین ۲۰جلسه‌ای یعنی ۷۱٬۶۰۰ ریال، حدود ۹ درصد زیر قیمت ۱۹ مهر. میز سهمینو برای اهرم در جلسهٔ ۱۸ مهر موضع ثبت‌شده‌ای ندارد؛ برداشت زیر برداشت همین گزارش از دادهٔ بالاست، نه فراخوان میز.

جمع‌بندی

فاصلهٔ اهرم با ارزش خالص ناهنجاری دیدنی اما قفل‌شده است: دلیل‌هایی که مدیر صندوق می‌آورد با دادهٔ روز سازگارند، ولی سازوکار مستقلی که فاصله را ببندد هنوز در اعداد دیده نمی‌شود. برداشت ما: اهرم تا پایان آبان بالای میانگین بیست‌جلسه‌ای ۷۱٬۶۰۰ ریال می‌ماند. شرط: تا وقتی ارزش خالص زنده از ۹۵٬۹۵۱ ریال پایین‌تر نیاید. افق: تا پایان آبان ۱۴۰۵. ابطال: بسته‌شدن روزانه زیر ۷۱٬۶۰۰ ریال. خوانش ۱۹ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۲۶.

چه چیزی را پیگیری کنیم

• فاصلهٔ قیمت با ارزش خالص زنده در سامانهٔ TSETMC و در پالایشگر سهمینو: گروه «صندوق» را انتخاب کنید، شرط فاصله با NAV را روی «کمتر از منفی ۳ درصد» بگذارید و بر پایهٔ ارزش معاملات مرتب کنید؛ در ۱۹ مهر ۲۶ صندوق از این فیلتر گذشت.
• اعلام رسمی جمع‌آوری یا ابطال واحدها، یا تغییر دامنهٔ نوسان صندوق‌های اهرمی؛ هر دو را از کدال یا سازمان بورس باید دید، نه از قول مدیر.
• صف‌های سقف و کف ۴ درصدی: صف خرید سقف یعنی ورود در آن قیمت ممکن نیست، صف فروش کف یعنی ارزش خالص تندتر از قیمت می‌ریزد.
• رشد بازدهی یک‌ساله صندوق‌های اهرمی را با ضریب اهرم و فاصله همراه بخوانید، نه جدا.