مقالات
تحلیلها و توضیحهای بیطرف و تاریخدار از بازارهای ایران.
همتی از عرضهٔ ۵۰۰ میلیون دلار ارز توافقی در حاشیهٔ بازار خبر داد؛ فاصلهٔ ۲۱ درصدی آن با دلار آزاد پابرجاست (پنجشنبه ۵ شهریور ۱۴۰۵)
عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی، امروز پنجشنبه ۵ شهریور ۱۴۰۵ گفت بانک مرکزی ارز را با نرخ توافقی در حاشیهٔ بازار عرضه میکند تا مانع شکلگیری «مشاغل کاذب ارزی» شود؛ به گفتهٔ او تاکنون ۵۰۰ میلیون دلار از این محل عرضه شده و در صورت نیاز، رقم بیشتری هم تأمین میشود. همزمان، بر پایهٔ دادهٔ زندهٔ سهمینو، نرخ دلار توافقی امروز ۱۵۸,۰۳۹ تومان و دلار آزاد حدود ۲۰۰,۶۰۰ تومان بود؛ فاصلهای نزدیک به ۴۲,۵۰۰ تومان (حدود ۲۱ درصد).
دلار، طلا و سکه امروز همزمان عقبنشینی کردند؛ دلار از اوج ۲۰۴ هزار تومانی به کانال ۲۰۰ هزار تومان بازگشت (سهشنبه ۳ شهریور ۱۴۰۵)
سهشنبه ۳ شهریور ۱۴۰۵ (۲۵ اوت ۲۰۲۶)، دلار آزاد تهران پس از جهشی دوروزه که آن را تا ۲۰۴ هزار و ۸۲۰ تومان برد، عصر امروز به حدود ۲۰۰ هزار تومان عقب نشست؛ طلای جهانی، طلای ۱۸ عیار و سکهٔ امامی هم همزمان افت کردند. رئیسکل بانک مرکزی، عبدالناصر همتی، یک روز پیش از تأمین روزانهٔ ۱۷۵ میلیون دلار ارز و برنامهٔ تخصیص ۲۰ میلیارد دلار به صنعت تا پایان سال خبر داده و فاصلهٔ نرخ ارز را «موقتی» خوانده بود.
دلار آزاد تهران امشب برای اولینبار از مرز ۲۰۰ هزار تومان گذشت (یکشنبه ۱ شهریور ۱۴۰۵)
دلار آزاد در بازار تهران عصر امروز یکشنبه ۱ شهریور ۱۴۰۵ (۲۳ اوت ۲۰۲۶) برای اولینبار در دستکم یک ماه اخیر از مرز ۲۰۰ هزار تومان (۲ میلیون ریال) گذشت و تا ۲۰۱ هزار و ۳۰۰ تومان هم معامله شد؛ سه منبع مستقل (سهمینو، TGJU و الانچند) این رقم را تأیید میکنند. این نرخ نسبت به عصر دیروز، که روی تابلوی سهمینو ۱۹۲ هزار و ۷۰۰ تومان ثبت شده بود، حدود ۴ درصد رشد نشان میدهد.
دلار تهران سهشنبه با جهش ۱.۱۹ درصدی، افت پنجروزهٔ خود را متوقف کرد و به ۱۸۷ هزار و ۸۰۰ تومان رسید (۲۰ مرداد ۱۴۰۵)
دلار آزاد در تهران که از چهارشنبه ۱۴ مرداد تا دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ برای پنج جلسهٔ متوالی، طولانیترین روند نزولی امسال، افت کرده و به کف یکماهه رسیده بود، سهشنبه ۲۰ مرداد با جهشی حدود ۱.۱۹ درصدی (۲٬۲۰۰ تومان) به ۱۸۷ هزار و ۸۰۰ تومان رسید. طلا و سکه امامی همسو گران شدند، در حالی که برنت با جهش نزدیک ۵ درصدی بالای ۸۷ دلار ایستاد و صرف ریسک تنگهٔ هرمز به بازار بازگشت.
تورم ۸۳٫۹ درصدی از رشد نقدینگی ۵۳٫۳ درصدی جلو زد؛ شکاف ۳۰٫۶ واحدی که چاپخانه آن را نساخته است (جمعه ۹ مرداد ۱۴۰۵)
حجم نقدینگی در پایان سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۵٬۵۸۱ همت رسید، با رشدی حدود ۵۳٫۳ درصد. اما تورم نقطهبهنقطهٔ تیر ۱۴۰۵ روی حدود ۸۳٫۹ درصد ایستاد؛ نزدیک ۳۰٫۶ واحد درصد جلوتر از رشد پول. این فاصله را چاپخانه نساخته است: سرعت گردش پول، انتظارات تورمی و شکاف نزدیک ۳۹٬۶۰۰ تومانی دلار آزاد با حوالهٔ مرکز مبادله در ۸ مرداد ۱۴۰۵ آن را میسازند. مسیر پول تازه در بازارها هم ترتیب دارد، نه همزمانی.
چه چیزهایی دلار را حرکت میدهد؟ چهار کانالی که نرخ ارز را میسازند
در این درس یاد میگیرید نرخ دلار در ایران از کجا میآید: ترازوی عرضه و تقاضای ارز، لایهٔ ریالی (نقدینگی و تورم)، انتظارات، و شوکهای سیاسی و تحریمی. با یک مثال عددی فرضی و چند رقم واقعیِ تاریخدار میبینید چرا نرخ گاهی هفتهها آرام است و بعد در چند روز جهش میکند.
آتشبسی که هیچکس امضا نکرده؛ طلا ۳٫۳ درصد و دلار ۱٫۸ درصد ریخت در روزی که انس جهانی اصلاً تکان نخورد (شنبه ۳ مرداد ۱۴۰۵)
امروز شنبه ۳ مرداد ۱۴۰۵ طلای ۱۸ عیار ۳٫۲۹ درصد، سکهٔ امامی ۲٫۱۸ درصد و دلار آزاد ۱٫۸۰ درصد پایین آمدند؛ اما انس جهانی طلا اصلاً تکان نخورد، چون بازارهای جهانی تعطیل بودند. یعنی تمام این افت، شرطبندی داخلی روی خبری است که هیچ طرفی رسماً تأییدش نکرده: پیشنهاد آتشبس ۱۰ روزه. سهمینو فاصلهٔ میان آنچه بازار قیمتگذاری کرد و آنچه واقعاً تأیید شده را میسنجد. این تحلیل توصیهٔ خرید یا فروش نیست.
چشمانداز ظریف در فارینافرز و بازارهای ایران؛ دو سناریو برای دلار، طلا و بورس
محمد جواد ظریف در مقالهای در فارینافرز از یک نظم امنیتی و اقتصادی میگوید که خودِ کشورهای غرب آسیا بسازند. سهمینو استدلال او، نقدهای جدی به آن، و پیامدهای احتمالی برای دلار، طلا و بورس را در دو سناریوی تنشزدایی و ادامهٔ جنگ بررسی میکند؛ با نگاهی به بازار ۳۰ تیر ۱۴۰۵ که دلار آزاد را حوالی ۱۹۰ هزار تومان نشان میدهد.
ایرانِ ۲۰۲۶ در آیینهٔ «اکونومیست»؛ وزنِ تمدنی در برابر واقعیتِ اقتصادی
ویژهنامهٔ سالانهٔ «جهانِ پیشرو ۲۰۲۶» اکونومیست نام ایران را روی جلد ندارد، اما تهران در لابهلای متن آن تکرار میشود: بازیگری با وزنِ جغرافیایی و تمدنی، اما با اقتصادی که توانِ «ورود به بازی» را میفشارد. با دلار حدود ۱۸۷٬۷۰۰ تومان، تورمِ نقطهبهنقطهٔ نزدیک ۸۸ درصد و پیشبینی انقباضِ ۶٫۱ درصدیِ صندوق بینالمللی پول برای ۲۰۲۶، سهمینو روایتِ چندقطبی را با اعداد میسنجد (۳۰ تیر ۱۴۰۵).
بازار ارز ایران: چرا چند نرخ داریم؟
در این درس یاد میگیرید چرا در ایران یک دلار چند قیمت دارد: نرخ آزاد، نرخ مرکز مبادله و نرخ ترجیحی را از هم جدا میکنیم، میگوییم هر نرخ برای چه کسی است، و با یک مثال عددیِ فرضی و ارقام واقعیِ تاریخدار میبینیم فاصلهٔ این نرخها چه معنایی دارد.
دلار از کانال ۱۸۰ هزار تومان گذشت، حباب سکه امامی ۶.۸۵ درصد رشد کرد؛ چرا طلای جهانی همزمان افت کرد؟ (پنجشنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۵)
دلار آزاد بامداد پنجشنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۵ از کانال ۱۸۰ هزار تومان گذشت و به ۱۸۰٬۱۹۵ تومان رسید؛ در همان هفته حباب سکه امامی ۶.۸۵ درصد رشد کرد و به حدود ۷٬۰۹۱٬۰۰۰ تومان رسید، درست در حالی که طلای جهانی دو روز متوالی ارزان شد. این شکاف، معیاری برای اندازهگیری ترس در بازار داخلی به دست میدهد.
ترامپ آتشبس با ایران را «تمامشده» خواند؛ دلار از کانال ۱۸۰ هزار تومان گذشت، شاخص بورس تهران ۵۲ هزار واحد ریخت (چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵)
دونالد ترامپ در نشست ناتو در آنکارا آتشبس با ایران را «تمامشده» خواند؛ ساعاتی بعد، چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵، دلار آزاد در تهران از کانال ۱۸۰ هزار تومان گذشت و شاخص کل بورس تهران با ۵۲ هزار و ۱۲ واحد افت (۱.۹ درصد) به کانال ۲.۶۸ میلیون واحد بازگشت. نفت برنت در بازارهای جهانی حدود ۷ درصد جهش کرد.
آمریکا مجوز فروش نفت ایران را لغو کرد؛ پس از حمله به سه نفتکش در هرمز، برنت به بالای ۷۶ دلار رسید (چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۵)
وزارت خزانهداری آمریکا سهشنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۵، ساعاتی پس از حمله به سه نفتکش در تنگه هرمز، مجوز فروش دلاری نفت ایران (مجوز عمومی ایکس) را لغو و با نسخهٔ محدودتری به نام ایکسیک جایگزین کرد؛ فروشهای تازه از این پس مجاز نیست و مهلت تسویهٔ معاملات در جریان تا ۲۶ تیر تعیین شده است. نفت برنت در واکنش، در معاملات پس از ساعات رسمی به ۷۶.۰۴ دلار رسید.
تخصیص ارز صنعت کلید خورد؛ بانک مرکزی ۴.۵ میلیارد دلار به ذخایر افزود و قول داد به ارز ترجیحی برنگردد (دوشنبه ۱۵ تیر ۱۴۰۵)
رئیسکل بانک مرکزی از افزودهشدن ۴.۵ میلیارد دلار به ذخایر ارزی کشور طی ماههای جنگ خبر داد و گفت از شنبه ۱۳ تیر ۱۴۰۵، نخستین فاز تخصیص ۲ میلیارد دلاری ارز صنعت آغاز شده است؛ همتی تأکید کرد بانک مرکزی به سازوکار ارز ترجیحی بازنمیگردد. این تصمیم همزمان با درآمدهای ارزی حاصل از مجوز موقت فروش نفت ایران به آمریکا اتخاذ شده است.
