مقالات
تحلیلها و توضیحهای بیطرف و تاریخدار از بازارهای ایران.
بازار همسایهها؛ ایران با خلیج فارس، عراق، قفقاز و آسیای مرکزی از چه کانالهایی وصل است؟
چهار کانال کاملاً متفاوت ایران را به اقتصاد همسایگانش وصل میکند: بازار مقصد کالا در عراق، هاب مالی و صادرات مجدد در امارات، کریدور ترانزیت و انرژی در قفقاز، و تسویهٔ تهاتری در شرق. هر کانال را با یک عدد تاریخدار میبینید.
کریدور پول چیست؛ حواله، درهم و تتر چطور پول را جابهجا میکنند؟
کریدور پول یعنی مسیری که ارزش، نه لزوماً اسکناس، از کشوری به کشور دیگر میرسد. در این درس با سازوکار حواله، نقش درهم امارات، و اینکه چرا تتر در این کریدورها نقش دلار دیجیتال گرفته آشنا میشوید؛ همراه با ریسکهای واقعی این مسیرها، بدون هیچ توصیهای دربارهٔ استفاده از آنها.
تحریم ثانویه چیست؛ اوفک و افایتیاف چطور کار میکنند؟
تحریم ثانویه با تحریم اولیه چه فرقی دارد، فهرست اسدیان اوفک و مجوز عمومی چطور کار میکنند، و افایتیاف چگونه کشورها را در فهرست نظارت افزایشیافته یا فراخوان اقدام قرار میدهد؛ همه بهعنوان رویدادهای تقویمی قابل پیشبینی که روی انتظارات بازار ارز اثر میگذارند.
چرا انس جهانی افت کرد اما سکه گران شد؟
قیمت سکه را به سه جزء انس جهانی، دلار داخلی و حباب تجزیه میکنیم و با یک نمونهٔ واقعی و تاریخدار از مرداد ۱۴۰۵ نشان میدهیم این سه جزء چطور میتوانند در یک شب جهتهای کاملاً متفاوت داشته باشند.
چه کسی سهمیهٔ تولید اوپکپلاس را تعیین میکند؛ نقش کمیتهٔ نظارت و روسیه
اوپکپلاس چطور سهمیهٔ تولید نفت اعضا را تعیین میکند؟ در این درس با دو لایهٔ تصمیمگیری، یعنی هفت تولیدکنندهٔ داوطلب و کمیتهٔ مشترک نظارت وزارتی (JMMC)، جایگاه روسیه در کنار عربستان، و تفاوت آن با اتحادیهٔ اقتصادی اوراسیا آشنا میشوید.
چهار کانال اثر اقتصاد جهانی بر بازار ایران؛ از نرخ بهرهٔ فدرالرزرو تا قیمت نفت
در این درس یاد میگیرید تصمیم فدرالرزرو، شاخص دلار، انس جهانی طلا و قیمت نفت از چه مسیرهایی به دلار آزاد، سکه، طلای داخلی و بورس تهران میرسند؛ با یک مثال عددی فرضی برای زنجیرهٔ دلار و طلا، و یک نمونهٔ واقعی و تاریخدار برای کانال نفت.
مدیریت ریسک سبد از افق زمانی تا سناریونویسی و بازتوازن
افق زمانی سرمایهگذار تعیین میکند چقدر ریسک بپذیرد، سناریونویسی نشان میدهد سبد در شرایط نامساعد چه میشود، و بازتوازن سبد را به وزنهای هدف برمیگرداند. در این درس آموزشی و غیرتوصیهای، هر سه چارچوب را با مثال عددی واقعی از بورس تهران میآموزید.
تحلیل بینبازاری چیست: دلار، طلا، بورس و مسکن با چه تأخری واکنش نشان میدهند؟
در این درس یاد میگیرید تحلیل بینبازاری یعنی چه، چرا طلای جهانی معمولاً زودتر از دلار، دلار زودتر از بورس تهران و بورس زودتر از مسکن به یک خبر واکنش نشان میدهد، و این ترتیب را با یک نمونهٔ واقعی و تاریخدار از هفتهٔ ۲۸ تا ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ بازار ایران میبینید.
زنجیرهٔ فولاد چیست: از سنگآهن تا میلگرد در بورس کالا، و رد پایش در هزینهٔ ساخت مسکن
زنجیرهٔ فولاد ایران از سنگآهن و شمش تا میلگرد در تالار صنعتی و معدنی بورس کالا قیمت میخورد. در این درس یاد میگیرید این زنجیره چطور کار میکند و چرا نوسان میلگرد، با وزنی محدود و با تأخیر، به هزینهٔ ساخت مسکن میرسد.
چرخهٔ رونق و رکود مسکن؛ نسبت قیمت به اجاره و شاخصهای پیشنگر رکود
چرخهٔ بازار مسکن یعنی چه، نسبت قیمت به اجاره چطور محاسبه میشود، و کدام شاخصها زودتر از قیمت، رونق یا رکود را نشان میدهند؛ با یک مثال عددی واقعی از تهران و مرور دورههای جهش قیمت.
یوان چین و نفت ایران چطور به هم گره خوردهاند؟
چرا خریدار اصلی نفت ایران پالایشگاههای مستقل چین در شاندونگاند، پول این معاملات چطور بدون دلار و در یوان تسویه میشود، و رشد یا کندی اقتصاد چین چه ربطی به بازار ارز و سکهٔ تهران دارد.
شاخصهای سهام جهان و منطقه: از اساندپی تا تاداول و بورس استانبول
شاخصهای سهام از سه خانوادهٔ وزندهی متفاوت ساخته میشوند: قیمتمحور، ارزشبازارمحور و آزاد شناور. با اساندپی ۵۰۰، تداول عربستان و بورس استانبول ۱۰۰ آشنا شوید و ببینید چرا عددشان با شاخص کل تهران، که آزاد شناور نیست، هرگز قابلمقایسه نیست.
نرخ بهرهٔ بالای ترکیه لیر را نجات نداد؛ این افت چه ربطی به ایرانیها دارد؟
بانک مرکزی ترکیه نرخ بهره را در ۳۷ درصد نگه داشته، اما لیر باز هم رکورد افت میزند. در این درس مکانیزم تورم و سیاست پولی ترکیه را میآموزید و میبینید همین افت چطور روی خرید ملک، تجارت و حوالهٔ ایرانیها اثر میگذارد.
نرخ ثابت درهم امارات، دروازهٔ واردات و کریدور حوالهٔ ایران به دبی
درهم امارات نزدیک سه دهه است با نرخی تقریباً ثابت به دلار وصل مانده؛ همین ثبات، دبی را دروازهٔ بخش بزرگی از واردات ایران و کریدور اصلی حوالهٔ ارزی کرده است. در این درس با مکانیزم این پیوند، تفاوت نرخ رسمی و بازار آزاد درهم در ایران، و نقش دبی در تجارت ایران آشنا میشوید.
هر روز یک حراج در بغداد برگزار میشود؛ دلارهایش چطور به بازار ارز تهران میرسد؟
بانک مرکزی عراق هر روز کاری، دلار را در ازای دینار به بانکها و صرافیهای مجاز میفروشد. در این درس یاد میگیرید این حراج چطور کار میکند، چرا نرخ رسمی آن با نرخ بازار آزاد بغداد فاصله دارد، و این فاصله از چه مسیری خودش را به بازار ارز تهران میرساند.
زنجیرهٔ فدرالرزرو تا تومان؛ یک تصمیم در واشنگتن چطور به دلار آزاد و سکهٔ تهران میرسد
در این درس زنجیرهٔ کامل را میسازید: نرخ بهرهٔ فدرالرزرو چطور شاخص دلار را جابهجا میکند، شاخص دلار چطور انس جهانی طلا را حرکت میدهد، و همین انس، در کنار نرخ دلار آزاد تهران، قیمت سکه و طلای ایران را میسازد؛ با یک مثال عددی فرضی و ارقام واقعیِ تاریخدار.
شاخص دلار (DXY): یک عدد که وقتی بالا میرود، طلای جهانی معمولاً پایین میآید
در این درس یاد میگیرید شاخص دلار (DXY) از چه شش ارزی ساخته میشود، صعود و نزول آن چه معنایی دارد، چرا رابطهاش با انس جهانی طلا اغلب معکوس است، و همین رابطه چطور به قیمت طلا و سکهٔ بازار ایران میرسد.
برنت، دبلیوتیآی و سبد اوپک چیستند و چرا قیمتشان یکی نیست؟
در این درس یاد میگیرید برنت، دبلیوتیآی و سبد اوپک چه هستند، چرا قیمت هر کدام متفاوت است، و چگونه نوسان نفت مستقیم به بودجهٔ دولت و بازار ارز ایران میرسد؛ با یک مثال عددی فرضی و اعداد واقعیِ تاریخدار.
سبد ۵۰۰ میلیونی با افق ششماهه؛ شاخص کل سهشنبه ۲۰ مرداد به ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار واحد رسید، غربالگری سهام مهمتر از حدسِ اصلاح مهر است
یکی از مخاطبان سهمینو پرسیده بود با حدود ۵۰۰ میلیون تومان و افق ششماهه، برای هفتهٔ آینده چه سهامی بخرد یا صبر کند تا مهر بازار اصلاح بخورد. سهمینو توصیهٔ خرید یا فروش نمیدهد. شاخص کل بورس تهران سهشنبه ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ (۱۱ اوت ۲۰۲۶) به ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار و ۵۱۲ واحد رسید، رشدی نزدیک ۱۱.۳ درصد در هفت جلسهٔ اخیر. این گزارش چارچوب غربالگری سهام (پیبهای نسبت به صنعت، شناور آزاد، نقدشوندگی و تنوعبخشی) را برای چنین تصمیمی توضیح میدهد.
یک انس طلا در دنیا؛ دو عدد که قیمتش را در بازار ایران میسازند
در این درس یاد میگیرید انس طلا (ترویانس) دقیقاً چه واحدی است، چرا بازار جهانی طلا را با دلار و بهازای هر انس قیمتگذاری میکند، و چگونه همین عدد جهانی، همراه با نرخ دلار در ایران، قیمت هر گرم طلا و سکه را در بازار داخلی میسازد.
نقشهٔ بازارهای جهانی: شاخص چیست و چرا خبرش به بازار ایران میرسد؟
در این درس یاد میگیرید شاخص بورس چیست، چرا برخی شاخصهای جهانی قیمتمحور و برخی ارزشبازارمحور محاسبه میشوند، با چند شاخص و جفتارز مهم جهان آشنا میشوید و میبینید خبر آنها از چه مسیرهایی به بازار ایران میرسد.
سازوکار تحریم و انتقال پول: چرا مبادلهٔ ارز زیر تحریم گرانتر تمام میشود؟
در این درس یاد میگیرید یک پرداخت بینالمللی از چه مسیری میگذرد، تحریم دقیقاً کدام حلقهٔ این زنجیره را قطع میکند، چرا واردکننده و صادرکننده به مسیرهای جایگزینِ گرانتر پناه میبرند، و همین هزینهٔ اضافه چگونه به نرخ ارز میرسد؛ با یک مثال عددی فرضی و ارقام واقعیِ تاریخدار.
کسری بودجهٔ دولت و سلطهٔ مالی چیست: چرا این تصمیم به تورم و بورس میرسد؟
در این درس یاد میگیرید کسری بودجهٔ دولت چطور با فروش اوراق یا کمک بانک مرکزی تأمین مالی میشود، سلطهٔ مالی یعنی چه، و چرا همین تصمیمها هم به تورم و هم به بورس راه پیدا میکنند؛ با یک مثال عددی فرضی و اشارهای به دادهٔ واقعیِ تاریخدار.
سیاست پولی بانک مرکزی چیست: نرخ بینبانکی و عملیات بازار باز چگونه بازارها را حرکت میدهند؟
در این درس یاد میگیرید بانک مرکزی با نرخ بازار بینبانکی، عملیات بازار باز و ابزارهای ترازنامهای مثل نسبت سپرده قانونی چگونه نقدینگی را هدایت میکند و این تصمیمهای هفتگی از چه مسیری به بورس، ارز، طلا و رمزارز میرسند.
بورس کالا چیست: از حراج فیزیکی تا گواهی سپرده و سلف موازی استاندارد
بورس کالای ایران زیر یک نام سه بازار مجزا را اداره میکند. در این درس یاد میگیرید فولاد و سیمان در تالار فیزیکی چطور با حراج قیمت میخورند، گواهی سپردهٔ کالایی سکه، نقره و زعفران چه چیزی را نمایندگی میکند، و سلف موازی استاندارد چه فرقی با یک پیشفروش ساده و با قرارداد آتی دارد.
قرارداد آتی و اختیار معامله: اهرم، وجه تضمین و مارجین کال چگونه کار میکنند؟
قرارداد آتی تعهد میسازد و قرارداد اختیار معامله حق. در این درس یاد میگیرید این تفاوت یککلمهای چگونه شکل ریسک را عوض میکند: وجه تضمین اولیه و حداقل وجه تضمین چیستند، تسویهٔ روزانه چطور سود و زیان را هر شب جابهجا میکند، اهرم از کجا میآید و اخطار افزایش وجه تضمین دقیقاً در چه لحظهای صادر میشود. فقط سازوکار، بدون هیچ توصیهٔ معاملاتی.
سهم دلاری و سهم ریالی: نرخ ارز و قیمت جهانی از کدام مسیر وارد سود شرکت میشوند؟
در بورس تهران شرکتها را به «دلاری» و «ریالی» تقسیم میکنند، اما این برچسب دربارهٔ محل فروش نیست؛ دربارهٔ این است که قیمت فروش با چه چیزی تعیین میشود. در این درس پیشرفته میبینید نرخ ارز و قیمت جهانی کالا از کدام مسیر وارد صورت سود و زیان میشوند، چرا اثر یک جهش ارزی روی سود موقتی است، و کدام قاعدههای بازار ایران این معادله را جابهجا میکنند.
ارزشگذاری سهام با سه ابزار: NAV، P/E فوروارد و P/S هرکدام کجا میشکنند؟
سه ابزار اصلی ارزشگذاری سهام را باز میکنیم: ارزش خالص دارایی، نسبت قیمت به درآمد پیشرو و نسبت قیمت به فروش. میبینید هرکدام برای چه نوع شرکتی ساخته شدهاند، چطور محاسبه میشوند، و مهمتر از همه دقیقاً کجا میشکنند؛ همراه با یک مثال فرضی که در آن یک شرکت با سه ابزار سه جواب متفاوت میگیرد.
کارمزد و مالیات معاملات: پیش از سود، چقدر از پول شما کم میشود؟
در این درس یاد میگیرید کارمزد و مالیات معاملات در بورس، مسکن، خودرو و طلا و سکه چگونه محاسبه میشود، هر قلم بر عهدهٔ خریدار است یا فروشنده، و چرا درصدهای بهظاهر کوچک، بازده واقعی یک سرمایهگذار پرمعامله را بهشدت میسایند.</excerpt> <parameter name="tags">["sahmino-academy","economy","trading-fees-and-taxes"]
رمزارز شما دست کیست؟ کلید خصوصی، کیف پول و تفاوت صرافی متمرکز با غیرمتمرکز
در این درس یاد میگیرید مالکیت رمزارز دقیقاً یعنی چه: کلید خصوصی و عبارت بازیابی چه کاری میکنند، چرا موجودی شما در صرافی با موجودی در کیف پول شخصی دو چیز کاملاً متفاوت است، صرافی متمرکز و غیرمتمرکز کجا از هم جدا میشوند، و در بازار ایران چه ریسکهای حقوقی و امنیتی خاصی سر راه شماست؛ با یک مثال عددی فرضی و چند واقعیت تاریخدار.
چرا خودرو در ایران شبهدارایی شد؟ قیمت دستوری، رانت قرعهکشی و استهلاکی که دیده نمیشود
در این درس یاد میگیرید چرا خودرو در ایران کنار طلا و دلار در فهرست جاهایی نشسته که مردم پولشان را نگه میدارند. قیمتگذاری دستوری را تعریف میکنیم، نشان میدهیم چرا یک خودروی واحد همزمان دو قیمت دارد، اختلاف این دو قیمت به جیب چه کسی میرود، و چرا استهلاک باعث میشود خودرو هرگز یک دارایی تمامعیار نشود.
P/E پایین همیشه یعنی ارزان نیست؛ چهار تلهای که این عدد در بورس تهران پنهان میکند
نسبت قیمت به درآمد، پرکاربردترین عدد بازار سهام است و پرسوءتفاهمترین آن. نماد کربن در ۲۲ تیر ۱۴۰۵ با P/E حدود ۵٫۱ در برابر میانگین ۲۱٫۸ گروهش معامله میشد؛ عددی که در نگاه اول ارزانی فریاد میزند. این راهنما نشان میدهد P/E دقیقاً چه چیزی را میسنجد، چهار حالتی که در آن گمراهکننده میشود، چرا تورم بالا این عدد را در بورس تهران خم میکند، و چهار پرسشی که باید پیش از هر نتیجهگیری پرسید.
چطور یک صورت مالی را در ۵ دقیقه بخوانیم؟ راهنمای عملی گزارشهای کدال
کدال پر از اعداد است، اما فقط شش عدد آن سرنوشتساز است: درآمد عملیاتی، سود ناخالص، سود عملیاتی، سود خالص و سود هر سهم، زیان انباشته و جریان نقد عملیاتی. راهنمای گامبهگام خواندن صورت سود و زیان یک شرکت بورسی، با مثال واقعی خساپا و ایرانخودرو، و با معیار تورم سالانهٔ ۶۱ درصدی منتهی به تیر ۱۴۰۵.
نقدینگی و پایهٔ پولی: پول تازه از کجا میآید و چرا به تورم گره خورده است؟
در این درس یاد میگیرید پایهٔ پولی و نقدینگی چه چیزهایی را میشمارند، پول تازه در دو طبقه (بانک مرکزی و شبکهٔ بانکی) چگونه ساخته میشود، ضریب فزاینده چه چیزی را اندازه میگیرد، و چرا رشد پیوستهٔ نقدینگی با وقفه به تورم میرسد؛ با یک مثال عددیِ فرضی و ارقام واقعیِ تاریخدار بانک مرکزی برای پایان اسفند ۱۴۰۴.
سود مرکب در اقتصاد تورمی: چرا سپردهٔ ۲۳ درصدی در برابر تورم ۶۱٫۴ درصدی بازدهٔ منفی ۲۴ درصد میدهد
سود مرکب یک ترفند مالی نیست، یک ویژگی ریاضی است که در هر دو جهت کار میکند. با نرخ ۲۰ درصد، ۱۰۰ میلیون تومان در ۲۰ سال به حدود ۳٬۸۳۴ میلیون تومان میرسد، در حالی که سود ساده تنها ۶۰۰ میلیون میسازد. اما تورم هم مرکب است: با تورم سالانهٔ ۶۱٫۴ درصدی تیر ۱۴۰۵، قدرت خرید پول نقد تقریباً هر ۱۴ ماه نصف میشود و سپردهٔ ۲۳ درصدی بازدهٔ حقیقی حدود منفی ۲۴ درصد میدهد.
صندوقهای طلا: سازوکار، کارمزد، و چرا قیمت تابلو با NAV فاصله میگیرد
در این درس یاد میگیرید یک صندوق طلا دقیقاً چه میخرد، چرا واحدش روی تابلوی بورس قیمتی جدا از ارزش داراییهایش پیدا میکند، کدام هزینهها از بازده شما کم میشود، و در چه شرایطی فاصلهٔ قیمت تابلو با NAV باز میشود. همراه با یک مثال عددی فرضی و گام به گام برای محاسبهٔ حباب صندوق.
حراج سکه و شمش در مرکز مبادله: قیمت چطور کشف میشود و چه بر سر حباب میآید؟
در این درس یاد میگیرید مرکز مبادله ارز و طلای ایران چیست، یک جلسهٔ حراج سکه یا شمش طلا گام به گام چطور برگزار میشود، تفاوت حراج با پیشفروش کجاست، چرا بخش ارزی همین مرکز با تالار و نرخ توافقی کار میکند و نه با حراج، و از چه مسیری عرضهٔ رسمی روی حباب سکه اثر میگذارد. همراه با یک مثال عددی فرضی و اعداد واقعیِ تاریخدار.
فرمول قیمت طلا در ایران: از انس جهانی تا عددی که روی فاکتور میپردازید
در این درس زنجیرهٔ چهارحلقهای قیمت طلا را میسازید: انس جهانی تقسیم بر ۳۱٫۱۰۳۵، ضرب در نرخ دلار، ضرب در ۰٫۷۵ برای عیار ۱۸، و ضرب در ۴٫۳۳۱۸ برای رسیدن به مظنه. سپس میبینید اجرت ساخت، سود فروشنده تا ۷ درصد و مالیات ۱۰ درصدی چطور قیمت فلز را به عدد روی فاکتور طلافروشی تبدیل میکنند؛ با مثالهای عددی فرضی و یک نمای واقعیِ تاریخدار از بازار.
چه چیزهایی دلار را حرکت میدهد؟ چهار کانالی که نرخ ارز را میسازند
در این درس یاد میگیرید نرخ دلار در ایران از کجا میآید: ترازوی عرضه و تقاضای ارز، لایهٔ ریالی (نقدینگی و تورم)، انتظارات، و شوکهای سیاسی و تحریمی. با یک مثال عددی فرضی و چند رقم واقعیِ تاریخدار میبینید چرا نرخ گاهی هفتهها آرام است و بعد در چند روز جهش میکند.
اوراق با درآمد ثابت و اخزا: چرا وقتی نرخ بالا میرود قیمت اوراق پایین میآید؟
در این درس یاد میگیرید اوراق با درآمد ثابت و اسناد خزانهٔ اسلامی (اخزا) چه هستند، چرا قیمت اوراق و نرخ بازده در جهت عکسِ هم حرکت میکنند، و «بازده تا سررسید» (YTM) چطور خوانده میشود؛ همه با مثالهای عددی ساده و فرضی.
شروع از صفر در بورس تهران: پنج قدم نخست برای سرمایهگذار تازهکار
اگر امروز بخواهید از صفر وارد بورس شوید، از کجا باید شروع کنید؟ در این راهنمای مقدماتی، پنج قدم پایه و همیشگیِ سرمایهگذاری را مرور میکنیم: از جدا کردن سرمایهٔ ریسکپذیر و دریافت کد بورسی تا شناخت کسبوکار پشت هر نماد، شروع با صندوقها، افق بلندمدت و مدیریت احساسات. اصولی که به شرایط روز بازار وابسته نیستند و در هر دورهای کار میکنند.
عرضهٔ اولیه (IPO) در بورس تهران چیست و بوکبیلدینگ چطور کار میکند؟
در این درس یاد میگیرید عرضهٔ اولیه یعنی چه، روش ثبت سفارش (بوکبیلدینگ) گامبهگام چطور قیمت را کشف میکند، سهمیهٔ هر کد یعنی چه، و چرا رفتار روزهای اول عرضه هیچ سود تضمینی نیست.
تحلیل تکنیکال چیست؟ روند، حمایت و مقاومت و میانگین متحرک به زبان ساده
در این درس یاد میگیرید تحلیل تکنیکال یعنی چه و چه فرقی با تحلیل بنیادی دارد، سه ابزار پایهاش (روند، حمایت و مقاومت، و میانگین متحرک) چطور خوانده میشوند، چرا اینها ابزار توصیف گذشتهاند نه پیشگویی آینده، و در بازار ایران چه نکتههایی (از دامنه نوسان تا هشدار قانونی سیگنالفروشی) را باید بدانید.
تحلیل بنیادی چیست و ارزش ذاتی یک سهم چطور برآورد میشود؟
در این درس یاد میگیرید تحلیل بنیادی یعنی چه، ارزش ذاتی یک سهم از کجا میآید و چرا با قیمت بازار فرق دارد، چرا شرکتهای سودمحور و داراییمحور با دو منطق متفاوت ارزشگذاری میشوند، و دادههای خام این تحلیل را کجای کدال پیدا کنید.
سود هر سهم (EPS) و نسبت قیمت به درآمد (P/E) چیست و چطور خوانده میشوند؟
در این درس یاد میگیرید سود هر سهم (EPS) و نسبت قیمت به درآمد (P/E) چگونه محاسبه میشوند، تفاوت نسخهٔ گذشتهنگر و آیندهنگر چیست، «تعدیل» یعنی چه، و چرا در اقتصاد تورمی ایران یک P/E پایین همیشه به معنای ارزان بودن سهم نیست.
شاخص کل و شاخص هموزن چه فرقی دارند و چرا از هم جدا میشوند؟
در این درس یاد میگیرید شاخص کل و شاخص هموزن بورس تهران هرکدام چه چیزی را میسنجند، چرا گاهی یکی سبز و دیگری قرمز میشود، و واگرایی این دو چه سیگنالی دربارهٔ گستردگی بازار و ورود پول حقیقی میدهد. با یک مثال عددی فرضی میبینید چطور یک شاخص میتواند صعودی باشد در حالیکه بیشتر سهمها افت کردهاند.
مسکن بهعنوان دارایی: قیمت متری، رهن و اجاره و هزینهٔ معامله چگونه کار میکنند؟
در این درس یاد میگیرید مسکن بهعنوان یک دارایی چگونه قیمتگذاری و اجاره میشود: قیمت متری یعنی چه، رهن و اجاره چطور به هم تبدیل میشوند، هزینهٔ واقعی یک معامله (کمیسیون، مالیات و عوارض) چقدر است، و چرا بازار مسکن ایران به جای رشد پیوسته، الگوی «جهش و سکون» دارد.
نقدشوندگی چیست و چرا فروش خانه با فروش طلا فرق دارد؟
در این درس یاد میگیرید نقدشوندگی (Liquidity) یعنی چه، چرا یک دارایی زودتر و نزدیکتر به قیمت منصفانه به پول نقد تبدیل میشود و دیگری دیرتر، و هزینهٔ پنهانِ «نقد نبودن» را چطور بسنجید. طیف نقدشوندگی داراییهای خانوار ایرانی، از سپرده و طلا تا مسکن، را با مثالهای عددیِ فرضی مرور میکنیم.
تنوعبخشی چیست؟ چرا نباید همهٔ تخممرغها را در یک سبد گذاشت
در این درس یاد میگیرید تنوعبخشی یعنی چه، چطور پخشکردن پول میان چند دارایی ریسک را کم میکند، و چرا «همبستگی» میان داراییها کلید ماجراست. با مثالی فرضی از طلا و بورس نشان میدهیم یک سبد خوب چطور ساخته میشود و چرا خریدِ همزمانِ دلار و سکه و طلا لزوماً تنوع نیست.
ریسک و بازده: رابطهشان چیست و کدام ریسکها سرمایهٔ خانوار را تهدید میکنند؟
تخصیص دارایی در اقتصاد تورمی ایران: چارچوب حرفهای ساخت و بازتوازن پرتفوی
تخصیص دارایی، نه انتخاب نماد، بخش عمدهٔ نوسان بازدهی یک پرتفوی را توضیح میدهد؛ اما مدلهای استاندارد این حوزه برای اقتصادی نوشته شدهاند که دارایی بدونریسک واقعی و تورم تکرقمی دارد. این مقاله چارچوب تخصیص دارایی را برای بازار ایران بازنویسی میکند: لنگر ارزی مشترک و تنوع کاذب، بازده حقیقی بهجای اسمی، نقش واقعی هر طبقهٔ دارایی از بورس و صندوق تا طلا و مسکن، و قواعد بازتوازن در بازاری که نه ابزار پوشش ریسک دارد و نه نقدشوندگی یکنواخت.
صندوق سرمایهگذاری چیست؟ آشنایی با درآمد ثابت، سهامی، مختلط، طلا و ETF
صندوق سرمایهگذاری چیست و چه تفاوتی با خرید مستقیم سهام یا طلا دارد؟ در این درس انواع صندوق (درآمد ثابت، سهامی، مختلط و طلا)، معنای NAV یا ارزش خالص دارایی، و فرق صندوق قابل معامله (ETF) با صندوق صدور و ابطال را با مثالهای ساده یاد میگیرید.
رمزارز از صفر: بیتکوین چیست، تتر چیست، و چرا تتر در ایران دلار دیجیتال شد؟
در این درس از صفر یاد میگیرید بلاکچین چیست، بیتکوین چطور پولی کمیاب و پرنوسان است، و چرا تتر که به دلار گره خورده در ایران نقش «دلار دیجیتال» را گرفته است؛ با یک مثال عددیِ فرضی، چند رقم واقعیِ تاریخدار، و فهرستی از ریسکهای پایه.
بازار ارز ایران: چرا چند نرخ داریم؟
در این درس یاد میگیرید چرا در ایران یک دلار چند قیمت دارد: نرخ آزاد، نرخ مرکز مبادله و نرخ ترجیحی را از هم جدا میکنیم، میگوییم هر نرخ برای چه کسی است، و با یک مثال عددیِ فرضی و ارقام واقعیِ تاریخدار میبینیم فاصلهٔ این نرخها چه معنایی دارد.
حباب سکه چیست و چطور محاسبه میشود؟
در این درس یاد میگیرید ارزش ذاتی یک سکه را گامبهگام از انس جهانی طلا و نرخ دلار بسازید، فرمول حباب سکه را با یک مثال عددیِ فرضی حساب کنید، و ببینید چرا حباب کوچک و بزرگ میشود؛ همراه با یک رقم واقعیِ تاریخدار از بازار ایران.
طلای ۱۸ عیار، آبشده و انواع سکه: قیمت هرکدام چطور ساخته میشود؟
در این درس یاد میگیرید طلای ۱۸ عیار، طلای آبشده و چهار اندازه سکه (امامی، بهار آزادی، نیم، ربع، گرمی) چه فرقی دارند و چه عواملی قیمت هرکدام را میسازد؛ با یک مثال عددی فرضی و ارقام واقعیِ تاریخدار.
سجام و کد بورسی چیست؟ مسیر گامبهگام ورود به بورس تهران
سجام چیست، چرا باید در آن ثبتنام کنید، و کد بورسی از کجا صادر میشود؟ در این درس مراحل ثبتنام، احراز هویت حضوری و غیرحضوری، و انتخاب کارگزاری را گامبهگام یاد میگیرید؛ پیشنیاز اداری ورود به بورس تهران.
بورس تهران از صفر: سهم، نماد، شاخص کل و دامنه نوسان چیست؟
در این درس یاد میگیرید سهم و نماد در بورس تهران دقیقاً چه هستند، شاخص کل چگونه محاسبه میشود، بورس در چه روزها و ساعاتی باز است، و دامنهٔ نوسان چگونه حرکت روزانهٔ قیمت هر نماد را محدود میکند.
بازار چیست و قیمت چگونه کشف میشود؟
در این درس یاد میگیرید بازار دقیقاً چیست، عرضه و تقاضا چگونه با هم قیمت را شکل میدهند، و چرا انتظارات خریداران و فروشندگان، از بازار آزاد دلار تا بازار سکه، حتی پیش از هر تغییر واقعی میتواند قیمت را جابهجا کند.
سود سپردهٔ بانکی چیست؛ تفاوت سود اسمی، سود مؤثر و سود واقعی
در این درس یاد میگیرید سود اسمی، سود مؤثر و سود واقعیِ سپردهٔ بانکی چه تفاوتی دارند و چرا مقایسهٔ سود سپرده با نرخ تورم، تصویر واقعیتری از تغییر قدرت خرید پسانداز نشان میدهد.
دارایی چیست؟ نقشهٔ داراییهای خانوار ایرانی
در این درس یاد میگیرید دارایی یعنی چه، دارایی مالی و دارایی واقعی چه تفاوتی دارند، و نقشهٔ کلی داراییهای در دسترس یک خانوار ایرانی (سپرده، طلا و سکه، ارز، سهام، صندوق، مسکن، خودرو) چیست؛ بدون هیچ مقایسه یا توصیهای دربارهٔ برتری یکی بر دیگری.
تورم چیست و چرا قدرت خرید پول را کم میکند؟
در این درس یاد میگیرید پول، قدرت خرید و تورم یعنی چه و چگونه اندازهگیری میشوند؛ با یک مثال عددی فرضی میبینید چرا پساندازِ راکد ریالی میتواند بخشی از ارزش واقعی خود را از دست بدهد.
